0
0
Hai lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trong ngôn ngữ lập trình PHP khiến nhiều quốc gia phải tạm dừng một số dịch vụ công trực tuyến để cập nhật bản vá và rà soát hệ thống. Sự việc cũng ghi nhận số lượt truy vấn đáng ngờ tăng lên hàng triệu, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ khai thác lỗ hổng trên diện rộng.
Nhiều nước tạm dừng hệ thống để cập nhật bản vá
Lỗ hổng mang tên “php2shell” vừa được phát hiện trong PHP, ngôn ngữ lập trình mã nguồn mở đang được sử dụng để vận hành khoảng 70% website trên toàn cầu. Trong số các nền tảng có liên quan đến hệ sinh thái PHP có bách khoa toàn thư Wikipedia và hệ quản trị nội dung WordPress.
Theo thông tin được công bố, lỗ hổng đã tồn tại hơn một thập kỷ qua nhiều phiên bản phần mềm mà chưa bị phát hiện. Các công ty an ninh mạng Calif và Wiz tìm ra điểm yếu này khi sử dụng những công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến để phân tích mã nguồn.
Nếu không được khắc phục kịp thời, lỗ hổng có thể tạo điều kiện cho tin tặc can thiệp vào máy chủ web, tiếp cận cơ sở dữ liệu và thu thập tài liệu nội bộ. Nguy cơ không chỉ nằm ở website riêng lẻ mà còn liên quan đến các hệ thống trực tuyến phục vụ người dân, doanh nghiệp và hoạt động của cơ quan nhà nước.
Thông tin về lỗ hổng dự kiến được công bố cùng bản sửa lỗi theo quy trình phối hợp giữa các bên liên quan. Tuy nhiên, một số chi tiết kỹ thuật đã rò rỉ trên mạng xã hội từ ngày 20/10, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của các đợt rà quét tự động từ những nhóm tin tặc.
Trước nguy cơ bị khai thác, cơ quan chức năng tại nhiều quốc gia đã triển khai biện pháp phòng ngừa, đồng thời hướng dẫn các đơn vị vận hành hệ thống kiểm tra và cập nhật phần mềm. Một số nơi lựa chọn tạm ngắt kết nối hoặc đưa dịch vụ công về trạng thái ngoại tuyến trong thời gian rà soát an ninh.
Tại Mỹ, Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) chỉ đạo các bộ, ngành và cơ quan trực thuộc chính phủ liên bang nhanh chóng cập nhật bản vá. Với những đơn vị chưa thể triển khai ngay, NSA khuyến nghị cân nhắc tạm ngắt kết nối hệ thống khỏi Internet nhằm giảm nguy cơ truy cập trái phép vào cơ sở dữ liệu.
Tại Hà Lan, Thủ tướng Rob Jetten cho biết nội các đang theo dõi tình hình sau khi một số cổng thông tin thiết yếu tạm ngừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Các hệ thống bị ảnh hưởng bao gồm cổng dịch vụ công Overheid.nl, mạng lưới định danh số quốc gia và website của Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Hà Lan (NCSC).
Ở Vương quốc Anh, NCSC khuyến cáo các tổ chức kiểm tra khả năng xuất hiện cửa hậu (backdoor) trên máy chủ. Chính phủ Anh cũng tạm thời đưa một số dịch vụ công thứ cấp về trạng thái ngoại tuyến để phối hợp với chuyên gia rà soát hệ thống.
Tại Scotland, một số đơn vị y tế công và hội đồng địa phương áp dụng biện pháp tương tự. Việc tạm dừng các dịch vụ trong thời gian kiểm tra được thực hiện nhằm hạn chế rủi ro trong khi các đơn vị đánh giá tình trạng an toàn của hạ tầng công nghệ thông tin.
Tại Pháp, nhà chức trách tạm dừng quyền truy cập vào một số cấu phần của hệ thống thuế điện tử quốc gia để cập nhật an ninh. Trong khi đó, nhà cung cấp hạ tầng công nghệ thông tin nhà nước Phần Lan Valtori tạm thời ngắt kết nối các mạng công cộng nhằm bảo vệ hệ thống.
Ở Nhật Bản, Thủ tướng Sanae Takaichi thông báo website cá nhân tạm đóng để cập nhật kỹ thuật. Bà đồng thời khuyến nghị các quản trị viên kiểm tra hệ thống và cân nhắc tạm ngừng cung cấp dịch vụ nếu chưa thể cập nhật bản vá ngay trong ngày.
Tại Hàn Quốc, Cơ quan An ninh mạng Hàn Quốc (KISA) phát hành khuyến cáo vào khoảng 23h ngày 21/10. Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin nước này kêu gọi các công ty, tổ chức vận hành website dựa trên PHP nhanh chóng cập nhật bản vá bảo mật.
Singapore, Australia và Liên minh châu Âu (EU) cũng phát đi thông báo kỹ thuật, hướng dẫn các tổ chức và doanh nghiệp rà soát những nền tảng PHP đang sử dụng. Các biện pháp ứng phó được triển khai trong bối cảnh PHP hiện diện rộng rãi trên Internet, khiến việc xác định và xử lý những hệ thống chưa được cập nhật trở thành yêu cầu quan trọng.
Việc nhiều quốc gia chủ động tạm dừng một số dịch vụ cho thấy mức độ thận trọng của cơ quan quản lý trước nguy cơ mất an toàn thông tin. Với các hệ thống công trực tuyến, quá trình cập nhật cần được phối hợp giữa bộ phận vận hành, đội ngũ an ninh mạng và đơn vị cung cấp phần mềm để vừa xử lý lỗ hổng, vừa hạn chế gián đoạn dịch vụ.
Số lượt dò quét tăng lên hàng triệu sau khi thông tin rò rỉ
Quy mô của sự cố còn được phản ánh qua dữ liệu từ các tổ chức an ninh mạng và hạ tầng Internet quốc tế. Matthew Prince, CEO Cloudflare, cho biết công ty ghi nhận số lượng nỗ lực khai thác tăng nhanh theo thời gian sau khi xuất hiện thông tin về lỗ hổng.
Theo ông Prince, trước khi thông tin được công bố chính thức, số lượt dò quét ở mức hàng nghìn. Sau 45 phút, con số tăng lên hàng chục nghìn lượt; sau 2 giờ, tăng lên hàng trăm nghìn lượt và hiện đã đạt hàng triệu lượt truy vấn đáng ngờ.
Diễn biến này cho thấy tốc độ các nhóm tấn công tìm kiếm hệ thống có nguy cơ bị ảnh hưởng có thể tăng nhanh sau khi thông tin kỹ thuật xuất hiện trên mạng. Những lượt truy vấn đáng ngờ không đồng nghĩa toàn bộ đều là các vụ xâm nhập thành công, nhưng có thể phản ánh hoạt động rà quét để xác định máy chủ dễ bị khai thác.
Đại diện Amazon xác nhận hệ thống thương mại điện tử của tập đoàn đã ghi nhận nhiều đợt dò quét trước khi sự việc được công bố. Tuy nhiên, doanh nghiệp cho biết các nền tảng của mình vẫn duy trì hoạt động bình thường.
Wiz, một trong những công ty tham gia phát hiện lỗ hổng, đánh giá đây là lỗ hổng nghiêm trọng nhất mà đơn vị từng phát hiện nhờ sự hỗ trợ của AI. Công ty cũng cảnh báo về mặt lý thuyết, các hệ thống vận hành trên PHP nhưng chưa cập nhật bản vá đều có nguy cơ bị tấn công.
OpenAI, đơn vị có công cụ AI được các hãng bảo mật sử dụng trong quá trình phát hiện lỗ hổng, nhận định đây là một trong những vấn đề an ninh mạng có tầm ảnh hưởng lớn trong thời gian gần đây. Sự việc đồng thời cho thấy AI có thể hỗ trợ chuyên gia phát hiện điểm yếu trong phần mềm, nhưng những năng lực tương tự cũng có thể bị lợi dụng để phát triển công cụ khai thác.
Theo thông tin được công bố, Calif và Wiz đã sử dụng các mô hình AI của OpenAI và Google để phân tích mã nguồn PHP. Việc phát hiện một lỗ hổng tồn tại trong thời gian dài cho thấy công nghệ AI có thể mở rộng khả năng rà soát phần mềm, nhất là với những hệ thống có lượng mã nguồn lớn và phức tạp.
Tuy nhiên, việc tìm ra điểm yếu chỉ là một phần của quá trình bảo đảm an toàn thông tin. Các tổ chức còn phải xác định hệ thống nào đang sử dụng phiên bản bị ảnh hưởng, cập nhật bản vá, kiểm tra dấu hiệu xâm nhập và đánh giá khả năng dữ liệu đã bị truy cập trái phép hay chưa.
Ryan Austin, chuyên gia bảo mật của Calif, cho biết đây là lỗi bảo mật nghiêm trọng nhất mà đơn vị từng ghi nhận trong quá trình nghiên cứu các lỗ hổng phần mềm. Nhận định này cho thấy mức độ quan tâm của giới chuyên môn đối với sự cố, trong bối cảnh PHP được sử dụng rộng rãi trên nhiều website và dịch vụ trực tuyến.
Với doanh nghiệp và cơ quan nhà nước, sự cố đặt ra yêu cầu rà soát không chỉ các website hướng ra Internet mà cả những máy chủ có khả năng kết nối với cơ sở dữ liệu và tài liệu nội bộ. Những hệ thống chưa thể cập nhật ngay cần được đánh giá rủi ro và áp dụng biện pháp bảo vệ phù hợp theo khuyến cáo của cơ quan chuyên môn.
Sự việc cũng cho thấy an ninh mạng ngày càng gắn chặt với hoạt động duy trì dịch vụ công và kinh doanh trực tuyến. Khi một lỗ hổng xuất hiện trong nền tảng được sử dụng phổ biến, tốc độ phát hiện, công bố thông tin, phát hành bản vá và triển khai cập nhật có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì an toàn của nhiều hệ thống.
