0
0
Hà Tĩnh chính thức chấm dứt dự án nhà máy sắt 158 tỷ đồng tại huyện Vũ Quang sau hơn một thập kỷ đình trệ. Quyết định nhằm thu hồi diện tích đất bỏ hoang, xử lý dứt điểm các dự án kém hiệu quả để giải phóng nguồn lực phát triển kinh tế địa phương.
Mới đây, Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành văn bản chính thức về việc chấm dứt hoạt động của dự án Nhà máy tuyển quặng sắt công suất 500.000 tấn/năm. Quyết định này được đưa ra sau khi các cơ quan chức năng thực hiện rà soát toàn diện về hiệu quả hoạt động cũng như thực trạng sử dụng đất đai của dự án sau nhiều năm đình trệ.
Theo văn bản số 10102/UBND-KT1 do lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh ký duyệt, chủ trương chấm dứt hoạt động được thực hiện dựa trên đề xuất từ Sở Tài chính và các sở, ngành liên quan. Đây được xem là bước đi cuối cùng để giải quyết dứt điểm tình trạng dự án kéo dài không hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực tài nguyên tại địa bàn huyện miền núi Vũ Quang.
Dự án nhà máy sắt Vũ Quang do Công ty TNHH MTV Sắt Vũ Quang làm chủ đầu tư, được khởi công xây dựng từ năm 2008. Với tổng mức đầu tư được công bố vào thời điểm đó là 158 tỷ đồng, dự án được triển khai trên diện tích đất hơn 192.300 m2 tại xã Vũ Quang. Mục tiêu ban đầu của nhà máy là tuyển tách và chế biến quặng sắt với công suất thiết kế đạt 500.000 tấn sản phẩm mỗi năm.
Theo hồ sơ đầu tư, nhà máy được kỳ vọng sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng nguyên liệu khoáng sản, đồng thời tạo ra việc làm trực tiếp cho một lượng lớn lao động địa phương và đóng góp vào nguồn thu ngân sách của tỉnh.
Nhà máy chính thức đi vào vận hành từ tháng 5 năm 2009, thời điểm mà các dự án công nghiệp nặng tại Hà Tĩnh đang có xu hướng phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, quá trình hoạt động thực tế của nhà máy đã không diễn ra đúng như lộ trình tính toán ban đầu do những biến động từ các đơn vị tiêu thụ sản phẩm chính trong khu vực.
Nguyên nhân ngừng hoạt động
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc nhà máy phải ngừng hoạt động xuất phát từ mối liên hệ chặt chẽ giữa dự án này và Nhà máy Gang thép Vạn Lợi tại Khu kinh tế Vũng Áng. Theo thiết kế hạ tầng công nghiệp thời điểm đó, dự án nhà máy sắt tại Vũ Quang đóng vai trò là đơn vị phụ trợ, cung cấp nguyên liệu đầu vào cho quy trình luyện kim của dự án Vạn Lợi.
Thế nhưng, bắt đầu từ năm 2010, dự án Gang thép Vạn Lợi gặp khó khăn nghiêm trọng về tài chính, dẫn đến việc đình trệ thi công và sau đó là dừng hoạt động hoàn toàn.
Sự cố này đã khiến nhà máy tuyển quặng sắt mất đi thị trường tiêu thụ duy nhất và chủ chốt. Mặc dù chủ đầu tư đã nỗ lực duy trì vận hành ở mức cầm chừng nhằm tìm kiếm các giải pháp thay thế, nhưng do đặc thù của sản phẩm và chi phí vận chuyển, dự án không thể duy trì sự ổn định về mặt tài chính. Đến năm 2012, nhà máy chính thức dừng mọi hoạt động sản xuất, bắt đầu giai đoạn bị bỏ hoang kéo dài hơn một thập kỷ.
Trong suốt thời gian hơn 10 năm dừng hoạt động, hệ thống nhà xưởng và dây chuyền thiết bị máy móc tại đây đã rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Dưới tác động của thời tiết, nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật bị hoen gỉ, hư hỏng và trở thành những khối sắt vụn không còn giá trị sử dụng cho mục đích công nghiệp ban đầu.
Đồng thời, việc dự án nhà máy sắt chiếm giữ một quỹ đất sản xuất quy mô lớn nhưng không phát sinh hiệu quả kinh tế đã gây ra những vấn đề về lãng phí tài nguyên đất đai. Nhiều diện tích đất trước đây vốn thuộc quyền canh tác của người dân địa phương được thu hồi để phục vụ dự án nay rơi vào cảnh bỏ trống, cỏ dại mọc um tùm. Thực trạng này không chỉ ảnh hưởng đến cảnh quan khu vực mà còn làm gián đoạn các kế hoạch phát triển hạ tầng và kinh tế – xã hội của huyện Vũ Quang.
Quy trình thu hồi đất sau khi chấm dứt dự án nhà máy sắt
Sau khi văn bản chấm dứt hoạt động được ban hành, Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh đã giao trách nhiệm cụ thể cho Sở Tài chính phối hợp cùng các đơn vị liên quan để tiến hành rà soát chặt chẽ các hồ sơ pháp lý. Quy trình này bao gồm việc kiểm tra toàn diện các nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp đối với nhà nước, cũng như các vấn đề liên quan đến quy hoạch đất đai, bảo vệ môi trường và thuế.
Các cơ quan chức năng có nhiệm vụ đảm bảo việc giải thể và thu hồi dự án nhà máy sắt được thực hiện đúng trình tự pháp luật hiện hành, tránh phát sinh các tranh chấp pháp lý về sau. Sở Tài chính và các bên liên quan được yêu cầu phải chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác của các số liệu và báo cáo đề xuất trước Ủy ban nhân dân tỉnh.
Song song với việc chấm dứt hiệu lực về mặt pháp lý của dự án, tỉnh cũng chỉ đạo các đơn vị chuyên trách xây dựng phương án xử lý đối với quỹ đất rộng hơn 19 ha sau khi được thu hồi. Việc thu hồi lại diện tích đất từ dự án nhà máy sắt Vũ Quang sẽ tạo điều kiện để địa phương tái cấu trúc quỹ đất, thu hút các nhà đầu tư mới có năng lực tài chính và công nghệ phù hợp với định hướng phát triển hiện nay của tỉnh.
Các bước tiếp theo sẽ bao gồm việc thẩm định lại giá trị tài sản còn lại trên đất (nếu có), thực hiện các thủ tục bàn giao mặt bằng và cập nhật vào quy hoạch sử dụng đất chung của địa phương. Đây là một phần trong nỗ lực của tỉnh Hà Tĩnh nhằm rà soát và sàng lọc lại danh mục các dự án đầu tư, kiên quyết xử lý các dự án không triển khai hoặc triển khai không hiệu quả để giải phóng nguồn lực cho các hoạt động kinh tế thiết thực hơn.
