0
0
“Bơm tiền có thể không gây lạm phát. Thật không? Bạn hãy xem bằng chứng đã.
Fed đã bơm 2,5 lần bảng cân đối kế toán từ 2009-2019, chưa từng thấy trong lịch sử cho đến trước dịch lần này. Lúc 2011, nhiều ý kiến cho rằng, in tiền kiểu đó thì đến 2015 vàng là 5.000 hay 10.000 USD/ounce vì lạm phát vô cùng cao.
Kết quả: bạn sai rồi, lạm phát chưa bao giờ quá 2%, 2015 còn 0%. Và giá vàng còn tuột trong giai đoạn từ 2013 đến 2015 nữa. Trong suốt giai đoạn đó, tiền chưa bao giờ ngừng bơm. Nay giá vàng vẫn dưới 1.800 USD thôi; 5,000 hay 10.000 USD thì ước mơ vẫn chỉ mãi là mơ ước.
Vì sao? P = MV/Q;
M: cung tiền,
V: vòng quay của tiền,
P: chỉ số giá (lạm phát là tính ra từ đây)
Q: sản lượng sản xuất
Trong thời gian từ 2010 đến 2019, tuy Fed bơm ra một đống tiền trong khi GDP tăng cũng vừa vừa, lượng cung hàng hóa tăng chậm hơn tốc độ cung tiền nhiều, vậy là M/Q tăng. Thế là nhiều khả năng P phải tăng, nếu V đứng yên.
Thế nhưng, V lại giảm, ác vậy chứ.
Từ 2010 đến 2019, cứ M tăng bao nhiêu, V giảm còn nhiều hơn (tính %). Cho nên giải thích qua một công thức đơn giản như vậy thì sẽ hiểu vì sao 2010 đến 2019 tiền bơm như điên vậy mà không thấy lạm phát đâu.
Tương tự là 2020. Tiền lại bơm lên một đỉnh cao mới. M tăng như phim, Fed có ngày in 80 tỷ USD mua trái phiếu. Hiện tại 1 tháng, Fed mua tối đa 120 tỷ USD.
Trong bối cảnh M tăng nhanh, Q giảm (đứt gãy sản xuất, số nhà máy đắp chiếu còn đầy, điện tiêu thụ còn giảm thì sản xuất đâu ra), người ta tưởng lại mặt bằng giá (P) sẽ tăng, nhưng V lại tạo ra vực sâu mới. Thế nên 2020 cũng không thấy lạm phát.
Vì vậy, kết luận cứ in tiền là làm tăng lạm phát có thể sai lầm.
Điển hình thập niên 2010, những nước in tiền điên cuồng mà lạm phát không bao giờ đạt nổi lạm phát mục tiêu là Mỹ, Nhật.
Lạm phát tăng hay không sẽ phụ thuộc nhiều vào vòng quay tiền (V) chứ không chỉ cung tiền (M).
Mà vòng quay tiền thật ra là phụ thuộc vào mức độ sôi động của nền kinh tế. COVID kinh tế èo uột thì lạm phát rất khó bay vù vù.
Bà con hơi lo lạm phát tuần qua chủ yếu là do Fed bảo GDP có thể tăng 6% và lạm phát của EU tăng cao nhất một thập kỷ. Nhưng nó tăng từ một mặt bằng thấp và có nhiều khoản tăng giá là kiểu một lần. Ngay cả ông lo lạm phát nhất là Đức cũng chỉ dự đoán lạm phát tăng 3% cả năm thôi. Nghĩa là không có vụ siêu lạm phát.
Đồng ý là giá commodity, nhất là giá dầu, giá container, chi phí trung gian sản xuất đều tăng nhanh. Nhưng mà nếu kinh tế èo uột, luân chuyển tiền chậm trong nền kinh tế, thì chi phí đầu vào cũng khó mà đẩy lạm phát (muốn tăng giá bán ra thì dân phải chịu chi tiền). Đây cũng là lý do 2020 lạm phát thấp.
Sang 2021, câu chuyện khác chút xíu.
Nhiều người bảo lạm phát 2021 có tăng mạnh hay không phải xem mức độ chịu chi tiền của dân (thứ sẽ ảnh hưởng đến vòng quay tiền V).
Mà thị trường lao động còn yếu như vậy, nên người ta nghĩ là dân sẽ vẫn tiết kiệm, ít chịu chi tiền. Bà con nói vậy có lý, nhưng lại quên mất một điều: dân Tây bị nhốt ở nhà tới điên rồi, mở cửa một cái là ăn chơi mua sắm tùm lum.
Đồng nghiệp tui cho biết dịch vụ làm spa ở Bristol bắt đầu cho book, vợ ổng đã book đi spa trước … 1,5 tháng vì lịch book đã đầy hết cho 1 tháng sau khi mở cửa. Lịch book thi lái xe đã được book đầy đến … tháng 7. Thế nên giá spa và giá nhiều thứ dịch vụ khác đều sẽ tăng mạnh (vì nhiều nhà cung cấp cũng dẹp rồi còn nguồn cầu khi mở cửa sẽ bùng ra cái ào).
Khi có một cái lượng cầu nó bị dồn lại như 1 cái lò xo nén, nó bung ra là kinh lắm. Trong khi đó phía nguồn cung thì mở ra một cách chậm chậm kiểu ném đá dò đường. Như vậy có khả năng khi mở cửa lại nền kinh tế Châu Âu, người ta sẽ nhìn thấy một sự bùng lên của lạm phát. Nhưng nhiều khả năng đó là bùng lên 1 phát rồi tắt. Vì dân chi xong đợt đó thì hết tiền rồi. Mấy tháng sau sẽ xìu lại “.
