0
0
Tiền nhà, thực phẩm, điện nước, học phí và lãi vay đồng loạt tăng đang tạo áp lực lên ngân sách của nhiều hộ gia đình. Trong bối cảnh thu nhập không theo kịp tốc độ tăng của chi phí sinh hoạt, không ít người tiêu dùng cho biết họ phải tiết kiệm nhiều hơn nhưng khoản tiền tích lũy vẫn ngày càng thu hẹp.
Nhiều hộ gia đình đang đối mặt với thực tế chi tiêu ngày càng khó khăn khi hàng loạt khoản chi thiết yếu cùng tăng trong thời gian qua. Từ tiền thuê nhà, thực phẩm, điện nước cho tới học phí và chi phí trả nợ ngân hàng đều ghi nhận xu hướng đi lên.
Điều đáng chú ý là áp lực tài chính không chỉ xuất hiện ở nhóm thu nhập trung bình mà còn lan sang các hộ gia đình có mức sống khá. Trong khi thu nhập của một bộ phận người lao động có cải thiện, mức tăng này vẫn chưa đủ để bù đắp tốc độ leo thang của các khoản chi sinh hoạt.
Không ít gia đình đã chủ động cắt giảm những khoản chi không thật sự cần thiết như ăn ngoài, mua sắm hoặc du lịch. Tuy nhiên, phần tiền còn lại để tiết kiệm hàng tháng vẫn giảm đáng kể so với trước đây.
Các hộ gia đình đang vay mua nhà còn chịu thêm áp lực từ chi phí trả nợ. Khi lãi suất ưu đãi kết thúc và chuyển sang cơ chế thả nổi, khoản thanh toán hàng tháng tăng mạnh, kéo theo tổng chi tiêu gia đình tăng lên đáng kể.
Hóa đơn sinh hoạt tăng nhanh hơn khả năng tích lũy
Theo số liệu từ Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 5 tháng đầu năm, CPI tăng 4,31%.
Trong các nhóm hàng hóa và dịch vụ, nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng là nhóm ghi nhận mức tăng mạnh nhất với 6,64%. Tình trạng nắng nóng kéo dài làm nhu cầu sử dụng điện và nước tăng cao, qua đó đẩy chi phí sinh hoạt của nhiều gia đình đi lên.
Nhóm giao thông tăng 5,22% do tác động từ diễn biến giá dầu trên thị trường thế giới. Bên cạnh đó, giá thực phẩm cũng tiếp tục neo ở mức cao, tạo thêm áp lực lên ngân sách của người dân.
Tại nhiều hàng quán ăn uống, giá bán đã tăng từ một đến hai lần kể từ đầu năm. Mức điều chỉnh phổ biến từ 5.000 đồng đến 10.000 đồng mỗi phần ăn, tương đương tăng từ 5% đến 20% so với cùng kỳ năm ngoái.
Theo các đơn vị kinh doanh, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc chi phí đầu vào tăng mạnh. Giá gas hiện cao hơn khoảng 40% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi chi phí vận chuyển, bao bì và nhiều nguyên liệu chế biến thực phẩm tăng từ 10% đến 30%.
Tại các chợ truyền thống, giá nhiều mặt hàng tươi sống cũng duy trì ở mức cao. Giá cá biển tăng khoảng 15-30% so với cùng kỳ năm ngoái, còn giá thịt bò tăng khoảng 10%.
Khi các mặt hàng thiết yếu đồng loạt tăng giá, hóa đơn chi tiêu hàng tháng của các hộ gia đình cũng tăng theo. Đây là nguyên nhân khiến nhiều người có cảm giác đã tiết kiệm hơn trước nhưng khoản tiền còn lại cuối tháng vẫn không đáng kể.
Người tiêu dùng thận trọng hơn, sức mua trên thị trường suy giảm
Áp lực từ chi phí sinh hoạt đang tác động trực tiếp đến hành vi tiêu dùng. Nhiều người bắt đầu thay đổi thói quen mua sắm, ưu tiên các mặt hàng thiết yếu và cân nhắc kỹ hơn trước mỗi quyết định chi tiêu.
Xu hướng này cũng được phản ánh trong Báo cáo Thị trường Kinh doanh Ẩm thực tại Việt Nam do iPOS.vn và Nestlé Professional công bố. Theo khảo sát, tỷ lệ người dự kiến cắt giảm chi tiêu cho ăn uống trong năm 2026 tăng lên 34,5%, cao hơn mức 31,1% của năm trước.
Tần suất ăn ngoài hằng ngày cũng giảm từ 17,4% xuống còn 13,76%, cho thấy người tiêu dùng đang có xu hướng siết chặt hầu bao hơn trước.
Các hệ thống bán lẻ cho biết nhu cầu đối với các mặt hàng thiết yếu như thịt, trứng, rau củ quả, trái cây và gia vị vẫn duy trì ổn định. Trong khi đó, những khoản chi chưa thực sự cần thiết được cân nhắc kỹ lưỡng hơn.
Không chỉ người dân, doanh nghiệp cũng đang chịu tác động từ xu hướng sức mua suy yếu. Một số doanh nghiệp thực phẩm cho biết chi phí đầu vào của các sản phẩm bánh kẹo, đồ uống và gia vị đã tăng từ 5-15% so với cùng kỳ năm ngoái nhưng vẫn chưa dám điều chỉnh giá bán vì lo ngại ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu dùng.
Theo Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP HCM, xung đột tại Trung Đông đang tạo áp lực lên các nhóm chi phí quan trọng như năng lượng, logistics và nguyên liệu nông sản. Giá dầu thô và khí đốt tăng kéo theo chi phí sản xuất, bao bì và vận chuyển tăng theo.
Hiện khoảng 50-60% nguyên liệu đầu vào của doanh nghiệp ngành thực phẩm đã tăng giá, bao gồm cả nguồn nhập khẩu và nội địa. Điều này cho thấy áp lực chi phí vẫn đang hiện hữu trên toàn chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh nhiều khoản chi thiết yếu cùng tăng trong khi thu nhập chưa theo kịp, bài toán cân đối ngân sách tiếp tục là thách thức đối với không ít hộ gia đình. Với nhiều người tiêu dùng, việc kiểm soát chi tiêu không còn đơn thuần là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để thích ứng với mặt bằng giá cả hiện nay.
