
Một thẩm phán liên bang tại New York đã ra phán quyết hôm thứ Tư rằng các doanh nghiệp từng nộp những khoản thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt nhưng sau đó bị Supreme Court of the United States bác bỏ có quyền được hoàn tiền. Phán quyết này được xem là một thất bại pháp lý đối với chính quyền Trump.
Thẩm phán Richard Eaton của U.S. Court of International Trade cho biết “tất cả các nhà nhập khẩu được ghi nhận” đều “có quyền hưởng lợi” từ quyết định của Tòa án Tối cao, vốn đã hủy bỏ các mức thuế nhập khẩu hai chữ số trên diện rộng mà ông Trump áp đặt năm ngoái dựa trên International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) — đạo luật ban hành năm 1977 trao quyền khẩn cấp về kinh tế cho tổng thống.
Trước đó, Tòa án Tối cao xác định những mức thuế này là vi hiến theo khuôn khổ của luật quyền lực khẩn cấp, bao gồm cả các mức thuế “đối ứng” quy mô lớn mà ông Trump áp lên gần như mọi quốc gia khác. Đa số thẩm phán cho rằng tổng thống không thể đơn phương thiết lập hoặc thay đổi thuế quan vì quyền đánh thuế theo hiến pháp thuộc về Quốc hội.
Trong phán quyết của mình, thẩm phán Eaton viết rằng chỉ riêng ông sẽ “xem xét các vụ kiện liên quan đến việc hoàn trả các khoản thuế IEEPA”. Quyết định này phần nào làm rõ quy trình hoàn thuế quan — một vấn đề mà phán quyết ngày 20/2 của Tòa án Tối cao không hề đề cập.
Luật sư thương mại Ryan Majerus, đối tác của King & Spalding và cựu quan chức thương mại Mỹ, cho biết ông dự đoán chính phủ sẽ kháng cáo hoặc “xin tòa tạm hoãn thi hành phán quyết nhằm có thêm thời gian để Cơ quan Hải quan Mỹ thực hiện”.
Theo tính toán của Penn Wharton Budget Model, chính phủ liên bang đã thu hơn 130 tỷ USD từ các mức thuế hiện đã bị hủy bỏ tính đến giữa tháng 12. Tổng số tiền hoàn trả cuối cùng có thể lên tới 175 tỷ USD.
Phán quyết của thẩm phán Eaton được đưa ra trong vụ kiện cụ thể do Atmus Filtration Technologies — một công ty có trụ sở tại Nashville, bang Tennessee chuyên sản xuất bộ lọc và các sản phẩm lọc — khởi kiện nhằm đòi quyền được hoàn lại khoản thuế đã nộp.
Mọi hàng hóa đi qua U.S. Customs and Border Protection đều phải trải qua một quy trình gọi là “liquidation” (quyết toán). Đây là giai đoạn cơ quan hải quan đưa ra bảng tính cuối cùng về số tiền thuế phải nộp. Sau khi quá trình quyết toán hoàn tất, các nhà nhập khẩu có 180 ngày để chính thức khiếu nại các khoản thuế. Sau khi thời hạn này kết thúc, kết quả quyết toán sẽ có hiệu lực pháp lý cuối cùng.
Thẩm phán Eaton đã yêu cầu cơ quan hải quan ngừng thu các khoản thuế theo IEEPA mà Tòa án Tối cao đã bác bỏ đối với những lô hàng đang trong quá trình quyết toán. Đối với các lô hàng đã vượt qua giai đoạn này, cơ quan hải quan sẽ phải tính toán lại nghĩa vụ thuế mà không bao gồm các mức thuế nói trên.
“Đây là một quyết định tuyệt vời cho các nhà nhập khẩu và người tiêu dùng đã phải trả các khoản thuế này,” ông Barry Appleton — giáo sư luật và đồng giám đốc Trung tâm Luật Quốc tế thuộc New York Law School — nhận định.
“Các công ty môi giới hải quan sẽ rất bận rộn. Quyết định này cũng giúp tòa án xử lý các vụ việc dễ dàng hơn và khởi động quy trình hoàn tiền cho những nhà nhập khẩu đã nộp thuế trong vòng 180 ngày qua.”
Trước đó vào thứ Hai, một tòa án liên bang khác đã bác bỏ nỗ lực của chính quyền Trump nhằm làm chậm quá trình hoàn thuế. U.S. Court of Appeals for the Federal Circuit đã khởi động giai đoạn tiếp theo của quy trình hoàn tiền bằng cách chuyển vụ việc trở lại tòa thương mại tại New York để xử lý.
Hiện nay, U.S. Customs and Border Protection phải xây dựng cơ chế để xử lý các khoản hoàn thuế này. Trong thực tế, cơ quan hải quan thường xuyên hoàn trả thuế khi xảy ra sai sót, nhưng hệ thống của họ “không được thiết kế để xử lý một đợt hoàn tiền quy mô lớn”, theo nhận định của luật sư thương mại Alexis Early, đối tác tại hãng luật Bryan Cave Leighton Paisner.
Bà cho biết: “Những chi tiết trong quy trình hành chính mới là yếu tố quyết định.”