0
0
Dù lo ngại ban đầu về tác động thuế quan của Mỹ lên hàng hóa Việt Nam khá lớn, các đánh giá mới cho thấy ảnh hưởng thực tế trong năm 2025 nhẹ hơn kỳ vọng. Tuy nhiên, các tổ chức quốc tế cảnh báo rủi ro thương mại và tăng trưởng có thể rõ nét hơn trong năm 2026 khi nhiều yếu tố mới chưa được định hình.
Xuất khẩu duy trì tăng trưởng bất chấp các biện pháp thuế quan
Theo phân tích mới công bố của HSBC, các biện pháp thuế quan áp lên hàng hóa Việt Nam trong năm 2025 không gây ra tác động tiêu cực như nhiều dự báo trước đó. Trái lại, xuất khẩu ghi nhận sự cải thiện rõ rệt, với kim ngạch 11 tháng đạt hơn 430 tỷ USD, tăng hơn 16% so với cùng kỳ năm 2024, theo số liệu của Tổng cục Thống kê.
Ngân hàng này cho rằng đà tăng của xuất khẩu một phần đến từ việc doanh nghiệp chủ động đẩy nhanh đơn hàng nhằm giảm thiểu rủi ro thuế quan trong tương lai, đặc biệt trong quý II. Trong khi nhiều quốc gia châu Á điều chỉnh giảm tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ, Việt Nam lại ghi nhận sức tăng mạnh. Số liệu của cơ quan Hải quan cho thấy kim ngạch sang thị trường Mỹ đạt hơn 138,6 tỷ USD trong 11 tháng, tăng hơn 27% so với cùng kỳ.
Theo HSBC, hai yếu tố chính giúp Việt Nam giảm thiểu ảnh hưởng từ thay đổi chính sách thuế. Thứ nhất, Việt Nam đã chủ động làm việc sớm với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, giúp mức thuế áp dụng cuối cùng về tương đương các nước ASEAN, khoảng 19–20%, thay vì mức 46% ban đầu được nhắc đến. Thứ hai, cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam thay đổi mạnh trong thập niên qua. Nếu năm 2013 phần lớn kim ngạch là hàng công nghiệp nhẹ như dệt may, giày dép, đồ chơi, thì đến năm 2025, nhóm sản phẩm điện tử trở thành trụ cột chính.
Riêng thị trường Mỹ đã chi gần 50 tỷ USD để nhập khẩu máy tính, điện thoại, máy ảnh, thiết bị điện tử và linh kiện từ Việt Nam trong 11 tháng đầu năm. Ngân hàng này nhận định sự chuyển dịch phù hợp với tiến bộ của Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ, đặc biệt nhờ sự đầu tư liên tục của các tập đoàn lớn như Samsung và Intel, giúp Việt Nam nâng vị thế trong các khâu lắp ráp và sản xuất chip xử lý.
Nhờ duy trì tốc độ xuất khẩu tích cực, các tổ chức như HSBC hay UOB gần đây đã nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam trong năm 2025. Chính phủ đặt mục tiêu GDP tăng từ 8% trở lên và nhiều đánh giá cho rằng mục tiêu này có cơ sở khi khu vực xuất khẩu vẫn là động lực chính.
Triển vọng 2026 khó đoán trước, rủi ro thương mại gia tăng
Dù triển vọng năm 2025 được đánh giá tích cực, HSBC cảnh báo bối cảnh năm 2026 có thể phức tạp hơn. Chỉ số PMI sản xuất tháng 11 đạt 53,8 điểm với đơn hàng xuất khẩu mới tăng trong hai tháng liên tiếp, song ngân hàng này cho rằng số liệu hiện tại chưa đủ để dự đoán xu hướng của năm sau. Những rủi ro từ thương mại toàn cầu và chính sách thuế của Mỹ vẫn có khả năng tác động mạnh đến tăng trưởng.
Hai vấn đề quan trọng được nhắc đến là thuế trung chuyển 40% và thuế theo ngành đối với lĩnh vực bán dẫn. Đây là lĩnh vực Việt Nam đang mở rộng tham gia chuỗi giá trị, do đó bất kỳ điều chỉnh thuế nào cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến triển vọng xuất khẩu.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cũng đưa ra cảnh báo tương tự. Tổ chức này dự báo tăng trưởng thương mại toàn cầu năm 2026 giảm xuống 2,3%, thấp hơn nhiều so với mức 4,2% của năm 2025. Tổng thư ký OECD Mathias Cormann cho rằng tác động từ các biện pháp thuế quan của Mỹ đến nay mới chỉ thể hiện một phần. Khi lượng hàng tồn kho của doanh nghiệp giảm và nhu cầu tiêu thụ chậm lại, ảnh hưởng thực tế có thể rõ nét hơn trong năm 2026.
Trong bối cảnh xuất khẩu sang Mỹ chiếm gần 30% tổng kim ngạch, cả OECD và HSBC đều cho rằng mức độ phụ thuộc lớn khiến Việt Nam dễ bị tổn thương trước các thay đổi chính sách từ thị trường này. Do vậy, chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả hơn các hiệp định thương mại tự do như EVFTA và CPTPP, được xem là yêu cầu cấp thiết.
