0
0
Khi Tổng thống Donald Trump công bố mức thuế 25% đối với tất cả xe nhập khẩu sản xuất ở nước ngoài, ngành ô tô toàn cầu đã trở thành một trong những “nạn nhân” lớn nhất, với chính các công ty Mỹ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Kể từ tháng 4/2025, khi Mỹ nâng thuế đối với các phụ tùng ôtô sản xuất tại Trung Quốc lên 72,5% theo chính sách thuế quan mới, nhiều doanh nghiệp Mỹ rơi vào khủng hoảng. Detroit Axle – công ty chuyên phân phối phụ tùng ôtô giá rẻ tại Mỹ – là một ví dụ điển hình.
Không thể tìm được nguồn cung thay thế trong nước, công ty này – vốn nhập khẩu từ Trung Quốc qua Mexico – đang đối mặt với nguy cơ phá sản. Giám đốc điều hành Mike Musheinesh buộc phải nộp đơn kiện chính quyền Tổng thống Trump để yêu cầu dỡ bỏ thuế quan. Ông cho biết, mức thuế mới khiến chi phí công ty tăng đột biến từ 700.000 USD/tháng lên hơn 7 triệu USD/tháng – một cú sốc quá lớn đối với doanh nghiệp gia đình có doanh thu hàng trăm triệu USD/năm.
Câu chuyện của Detroit Axle chỉ là lát cắt nhỏ trong bức tranh rộng lớn hơn về tác động sâu sắc của cuộc chiến thương mại toàn cầu, được khơi lại trong tuần này khi Tổng thống Trump vừa ký các thỏa thuận thương mại mới với một số quốc gia và đồng thời áp thuế nặng lên các nước khác. Dù mức thuế quan mới không cao như công bố ban đầu trong bài phát biểu “Ngày Giải phóng” hôm 2/4, nhưng vẫn vượt xa mặt bằng chung mà nền kinh tế toàn cầu chứng kiến trong nhiều thập kỷ gần đây.
Mục tiêu của ông Trump là thúc đẩy năng lực sản xuất nội địa và hạn chế cạnh tranh từ nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc. Theo ông, ngành ô tô – lĩnh vực sản xuất chủ chốt của Mỹ – sẽ được hưởng lợi từ chính sách thuế. Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy một chiều hướng hoàn toàn khác.
Những ông lớn ô tô chịu tổn thất nặng nề
Chỉ trong vài tháng, ngành ô tô đã trở thành một trong những lĩnh vực chịu tổn thất nặng nề nhất. Trong những tuần gần đây, ba ông lớn Stellantis, Ford và General Motors (GM) dự kiến thiệt hại tổng cộng 7 tỷ USD trong năm 2025. Trong đó, GM thiệt hại 3,5 tỷ USD, Ford 2 tỷ USD và Stellantis 1,5 tỷ USD. Ford, dù sản xuất khoảng 80% số xe bán ra tại Mỹ, vẫn báo lỗ ròng quý II và hiện đang gánh khoản nợ 2 tỷ USD. Tesla cũng không nằm ngoài ảnh hưởng, khi chịu áp lực từ chính sách chống xe điện và phải chi trả 300 triệu USD thuế quan chỉ trong quý 2.
Hiệp hội ngành ô tô Mỹ cảnh báo rằng các công ty Mỹ có thể lỗ nhiều hơn so với đối thủ châu Á và châu Âu như Toyota, Hyundai và Volkswagen. Trước thời hạn 1/8, Mỹ đã ký các thỏa thuận với EU, Nhật Bản và Hàn Quốc để hạ thuế nhập khẩu ôtô xuống còn 15%. Tuy nhiên, Mexico và Canada – hai đối tác trong Hiệp định USMCA – vẫn chưa đạt được thỏa thuận mới, dẫn đến mức thuế áp dụng lên xe từ hai nước này cao hơn 27,5% so với xe từ Nhật, EU hay Hàn Quốc.
Ông Antonio Filosa, Giám đốc điều hành mới của Stellantis, cho biết 25% xe mà công ty bán tại Mỹ được sản xuất ở Mexico và Canada, sử dụng nhiều linh kiện từ nhà cung cấp Mỹ. Trong khi đó, các xe sản xuất tại châu Âu và châu Á lại hầu như không dùng linh kiện từ Mỹ. Stellantis đang kêu gọi chính quyền Trump xem xét tỷ lệ linh kiện nội địa cao để có chính sách ưu đãi phù hợp, trong bối cảnh công ty báo lỗ ròng 2 tỷ euro chỉ trong nửa đầu năm.
Cuộc chiến thương mại nổ ra trong bối cảnh ngành ô tô toàn cầu đang gặp khó khăn do mất thị phần tại Trung Quốc, chi phí gia tăng khi chuyển đổi khỏi động cơ đốt trong, cùng với đà giảm tăng trưởng doanh số tại Mỹ và châu Âu. Các nhà sản xuất ôtô Mỹ hiện đang đề xuất chính phủ có biện pháp hỗ trợ nhằm tránh nguy cơ giá cả tăng cao hoặc phải cắt giảm lao động.
Tổng thống Trump sau đó đã đưa ra một số nhượng bộ để giảm bớt gánh nặng cho ngành ô tô như miễn thuế cho linh kiện từ Mexico và Canada nếu tuân thủ USMCA, và cung cấp khoản hoàn thuế nhỏ cho các công ty lắp ráp trong nước. Tuy nhiên, theo Cox Automotive, sau khi các quy định này được áp dụng, mỗi xe nhập khẩu từ EU, Nhật Bản hay Hàn Quốc vẫn sẽ phải chịu chi phí thuế trung bình khoảng 5.600 USD, cao hơn so với mức 4.900 USD đối với xe từ Canada và Mexico.
Về lâu dài, các hãng xe Mỹ đang từng bước dịch chuyển sản xuất trở lại nội địa. GM đã công bố kế hoạch đầu tư 4 tỷ USD vào các nhà máy lắp ráp tại Mỹ, dự kiến tăng thêm 300.000 xe công suất mỗi năm bằng cách chuyển một phần sản xuất từ Mexico về. Tuy nhiên, các thiệt hại trước mắt là rõ ràng. Ngoài thuế xe nhập khẩu, ông Trump còn áp thuế 50% lên thép, nhôm và mới nhất là đồng – những vật liệu thiết yếu trong sản xuất ô tô. Dù ngành ôtô được miễn thuế trực tiếp, các nhà cung cấp đã chuyển tới 80% phần chi phí tăng thêm này cho các nhà sản xuất.
Hệ quả tất yếu là chi phí sản xuất tăng và người tiêu dùng Mỹ sẽ là người chịu thiệt. Dự kiến giá xe mới tại Mỹ sẽ tăng 4 – 8% vào cuối năm 2025. Trong tháng 6 vừa qua, giá trung bình xe mới đã tăng 1,2% so với cùng kỳ năm ngoái – mức tăng cao nhất được ghi nhận – theo dữ liệu của Kelley Blue Book.
