0
0
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục tạo sức bật ấn tượng, trở thành điểm sáng hiếm hoi trên bản đồ kinh tế thế giới.
Với tổng kim ngạch gần 305 tỷ USD chỉ sau 8 tháng đầu năm 2025, tăng trưởng 14,4% so với cùng kỳ, xuất khẩu không chỉ là động lực tăng trưởng chính mà còn là “tấm đệm” vững chắc cho nền kinh tế. Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng đó, các doanh nghiệp và cơ quan quản lý đang tích cực tìm kiếm những “điểm tựa mới” để đảm bảo sự phát triển bền vững, giảm thiểu rủi ro từ những thay đổi địa chính trị và chính sách thương mại quốc tế.
Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu
Bài toán đa dạng hóa thị trường đang trở thành ưu tiên hàng đầu, đặc biệt với các ngành hàng chủ lực. Ngành điện tử, đầu tàu xuất khẩu với kim ngạch 100 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm, đã thể hiện sự chủ động khi không chỉ phụ thuộc vào các thị trường truyền thống.
Bà Đỗ Thị Thu Hương, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam, chia sẻ rằng các doanh nghiệp đang tìm cách mở rộng sang những thị trường mới nổi như Ấn Độ, Singapore và các nước Đông Nam Á, “Ấn Độ là một thị trường đầy tiềm năng, với sự cạnh tranh từ Trung Quốc thấp hơn, có thể trở thành “bệ phóng” chiến lược cho các doanh nghiệp điện tử của chúng tôi,” bà Hương cho biết.
Đối với ngành dệt may, kim ngạch xuất khẩu 8 tháng đạt 30,8 tỷ USD, tăng 7%. Điểm nhấn của ngành này là sự tăng trưởng mạnh mẽ tại các thị trường châu Âu. Số liệu cho thấy, xuất khẩu sang Đức, Hà Lan và Tây Ban Nha lần lượt tăng 20,9%, 12,2% và 10,4%. Để củng cố vị thế, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), đề xuất một giải pháp mang tính chiến lược: xây dựng trung tâm cung ứng nguyên phụ liệu tập trung. Mô hình này không chỉ giúp giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu mà còn nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm.
Tương tự, ngành gỗ cũng đang nỗ lực tìm kiếm lối thoát khỏi sự phụ thuộc vào một vài thị trường chính. Với kim ngạch 11,2 tỷ USD, ngành gỗ đang đối mặt với thực tế là 90% kim ngạch đến từ 5 thị trường, trong đó Mỹ chiếm tới 56%. Ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, cho rằng việc này tiềm ẩn rủi ro lớn. Để giảm thiểu rủi ro, ngành gỗ đang tái định vị chiến lược, mở rộng sang các thị trường ngách như Tây Ban Nha, Hà Lan và đặc biệt là chuyển đổi từ mô hình gia công sang xây dựng thương hiệu riêng và thiết kế sản phẩm cao cấp.
Một kiến nghị đáng chú ý từ Hiệp hội Gỗ là bỏ thuế xuất khẩu 25% đối với gỗ xẻ nhập khẩu. Điều này, theo ông Hoài, sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhập khẩu gỗ nguyên liệu từ các nước như Mỹ, chế biến tại Việt Nam và sau đó tái xuất sang các thị trường khác, vừa tạo việc làm, vừa củng cố quan hệ thương mại.
Các hiệp hội ngành hàng đều thống nhất một lộ trình chung: đa dạng hóa thị trường và phát triển công nghiệp hỗ trợ. Nâng cao năng lực sản xuất nguyên phụ liệu trong nước như vải, linh kiện điện tử và vật liệu là yếu tố then chốt để giảm chi phí và chủ động nguồn cung. Cùng với đó, việc tận dụng tối đa mạng lưới thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để nắm bắt xu hướng thị trường, các quy định mới, đặc biệt là các đạo luật bền vững của EU, được xem là một bước đi thông minh. Hàng loạt hoạt động xúc tiến thương mại như tổ chức hội chợ, kết nối giao thương quốc tế đang được đẩy mạnh để tạo cơ hội cho doanh nghiệp quảng bá sản phẩm và tìm kiếm đối tác.
Chiến lược hỗ trợ toàn diện để “vươn ra biển lớn”
Trước những nỗ lực từ các hiệp hội, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã đưa ra nhiều chỉ đạo quyết liệt tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài. Ông nhấn mạnh vai trò của các hiệp hội như “cầu nối” then chốt để đưa hàng Việt hội nhập sâu rộng hơn.
Bộ trưởng đã gợi mở một loạt giải pháp trọng tâm nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 12% trong năm 2025. Các hiệp hội được khuyến khích xây dựng kế hoạch xúc tiến thương mại tập trung vào các thị trường có Hiệp định thương mại tự do (FTA) và mở rộng sang các khu vực tiềm năng như Đông Âu, châu Phi, và Nam Á.
Việc cập nhật thông tin thị trường một cách định kỳ, bao gồm chính sách thuế quan, tiêu chuẩn kỹ thuật và các rào cản thương mại, được xem là nhiệm vụ sống còn. Bên cạnh đó, Bộ Công Thương sẽ phối hợp chặt chẽ với các đơn vị để nâng cao năng lực cảnh báo sớm về rủi ro thương mại, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước các biện pháp phòng vệ thương mại.
Bộ trưởng Diên cũng khẳng định cam kết hỗ trợ doanh nghiệp trong việc xây dựng thương hiệu, thiết kế bao bì và mẫu mã phù hợp với thị hiếu từng thị trường. Đồng thời, việc kết nối doanh nghiệp với các cơ quan nghiên cứu và đơn vị đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ sản xuất và thương mại điện tử xuyên biên giới, sẽ là yếu tố quyết định để nâng cao năng suất và giá trị gia tăng.
Để đạt được mục tiêu tăng trưởng 12% trong năm 2025, kim ngạch xuất khẩu 4 tháng cuối năm phải đạt tối thiểu 150 tỷ USD, một nhiệm vụ đầy thách thức nhưng khả thi. Điều này đòi hỏi một sự phối hợp đồng bộ và quyết tâm cao độ từ cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng. Đây là thời điểm để biến những thách thức thành cơ hội, tạo đà để hàng Việt Nam thực sự “vươn xa” trên bản đồ thương mại toàn cầu.
