0
0
Một chiếc bình gốm đỉnh cao mang ngụ ý cát tường đã ra đời ngay sau khi vị quan phụ trách gốm sứ hoàng gia hứng chịu cơn lôi đình của hoàng đế Càn Long, đánh dấu một bước chuyển mình vĩ đại của mỹ thuật cung đình.
Lịch sử phong kiến Trung Hoa từng chứng kiến những yêu cầu vô cùng khắt khe, thậm chí là cực đoan của các bậc thiên tử đối với những sản phẩm phục vụ đời sống hoàng gia. Trong số đó, ngành chế tác gốm sứ dưới triều đại nhà Thanh, đặc biệt là giai đoạn trị vì của hoàng đế Càn Long, luôn được xem là đỉnh cao nhưng cũng đầy rẫy áp lực đối với các quan viên phụ trách.
Câu chuyện về sự ra đời của chiếc bình gốm quý hiếm khoảng 270 năm tuổi, một hiện vật tiêu biểu từng thuộc sở hữu của nhà sưu tập người Anh Henry Brougham Loch (1827-1900) và sau đó được lưu giữ ở bảo tàng tư nhân của chính trị gia Ngô Liên Bách từ năm 1971, chính là minh chứng rõ nét nhất cho điều này. Tác phẩm nghệ thuật đặc biệt này không chỉ là một báu vật hoàng gia đơn thuần, mà còn là kết quả từ một tình thế ngặt nghèo liên quan đến cả tiền đồ lẫn tính mạng của người chịu trách nhiệm ngự xưởng.
Hành trình vượt qua áp lực quân dịch và sự chuyển mình của ngự xưởng Cảnh Đức Trấn
Tác phẩm nghệ thuật đặc biệt này sở hữu chiều cao đo đạc thực tế là 31 cm, dưới phần đáy của hiện vật có in dòng chữ triện rõ nét mang nội dung “Chế tác thời Càn Long Đại Thanh”. Trải qua dòng thời gian đằng đẵng với biết bao biến động, chiếc bình gốm vẫn giữ được lớp màu sắc nguyên bản vô cùng tươi tắn, hầu như không bị hư hại, tại vị trí tay cầm chỉ xuất hiện một vết sửa rất nhỏ và phía trong cổ bình có vết gia cố.
Đây được xác nhận là một sản phẩm tiêu biểu hàng đầu đại diện cho tài năng xuất chúng của Đường Anh, viên quan đại thần phụ trách việc quản lý và sản xuất đồ gốm sứ cung đình dưới thời vua Càn Long. Lịch sử ghi nhận Đường Anh trực tiếp phụ trách việc chế tác các sản phẩm bình quý cho hoàng gia Mãn Thanh trong khoảng thời gian dài từ năm Càn Long thứ hai cho tới năm Càn Long thứ 23, giai đoạn hưng thịnh của hoàng quyền.
Tuy nhiên, công việc phục dịch triều đình của viên quan Đường Anh chưa bao giờ là điều nhẹ nhàng trước những tiêu chuẩn mỹ thuật khắt khe từ hoàng đế. Vào năm Càn Long thứ sáu, nhà vua đã tỏ rõ sự không hài lòng sâu sắc về chất lượng của các sản phẩm đồ gốm hoàng cung tiến cung, đồng thời buông lời khiển trách nặng nề đối với Đường Anh vì các sản phẩm bị thô ráp, nước men phủ không đẹp và có các vết nứt vỡ.
Đứng trước cơn thịnh nộ lôi đình của bậc thiên tử, viên quan Đường Anh rơi vào trạng thái vô cùng khiếp sợ và phải lập tức dâng bẩm tấu để giải trình hoàn cảnh thực tế lên nhà vua. Trong tờ bẩm tấu, Đường Anh trần tình rằng bản thân ông luôn phải túc trực ở cách xưởng nung hoàng gia một khoảng cách địa lý rất xa xôi, lên tới 300 vạn dặm, nên không thể chỉ bảo thợ làm tỉ mỉ từng chiếc một, dẫn đến một số thành phẩm chưa tinh xảo.
Đồng thời, ông cũng giải thích thêm rằng các món đồ gốm sứ cung đình không thể tránh khỏi việc bị sứt mẻ do quá trình vận chuyển đường trường xa xôi về kinh đô, khi thường xuyên phải bốc dỡ lên các con thuyền. Nhận rõ trách nhiệm cá nhân trong việc xử lý công sự chưa được chu toàn, Đường Anh đã thành khẩn nhận tội và xin vua không phạt nặng để ông có cơ hội lập công chuộc tội.
Không dễ dàng bỏ qua, hoàng đế Càn Long lập tức ra lệnh kiểm tra toàn bộ chi tiêu ngân sách dành cho sản xuất đồ gốm trong những năm trước đó. Nhà vua đồng thời yêu cầu rà soát lại tất cả đồ gốm sứ đã thực hiện trong suốt năm Càn Long thứ nhất và thứ hai, ép buộc cá nhân Đường Anh phải tự bỏ tiền túi đền cho triều đình chi phí thực hiện các sản phẩm chưa được nung chỉnh chu.
Rơi vào tình thế ngặt nghèo nguy hiểm, viên quan Đường Anh đã phải vắt óc ngày đêm để nghiên cứu, tìm ra những phương pháp nung mới nhằm tạo ra các sản phẩm thực sự trau chuốt, đẹp đẽ và tinh xảo. Ban đầu, mục đích cốt lõi của ông chỉ là tìm mọi cách làm hài lòng vị đế vương nghiêm khắc, nhưng chính quá trình nỗ lực tột cùng đó đã mang lại một thành tựu vĩ đại cho nền mỹ thuật Trung Quốc.
Kỹ nghệ gốm giao thái và biểu tượng hòa hợp của vương triều
Tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao này thuộc về một dạng thức vô cùng đặc biệt trong lịch sử thủ công mỹ nghệ gọi là gốm giao thái. Đây là một hình thức đồ gốm mang tính đột phá lớn do Đường Anh cùng với một viên quan khác là Thôi Tổng đồng sáng tạo nên, với mục đích độc quyền là phục vụ thú vui chiêm ngưỡng, thưởng lãm nghệ thuật của nhà vua.
Trong dòng chảy lịch sử lâu đời của ngành sản xuất gốm sứ, đây được công nhận là dạng bình gốm có quy trình chế tác tinh tế, phức tạp và tốn nhiều công phu nhất. Do độ khó cực cao của kỹ thuật nung và yêu cầu khắt khe về mặt tạo hình, số lượng thành phẩm đạt chuẩn rất hạn chế và hiện nay không còn nhiều hiện vật nguyên bản được lưu giữ.
Về mặt ý nghĩa sâu sắc, chiếc bình gốm giao thái mang ý nghĩa triết học to lớn về sự giao thoa hài hòa, tốt đẹp giữa trời và đất để tạo nên một cảnh tượng thái bình thịnh trị. Bên cạnh đó, tác phẩm nghệ thuật này còn mang một tầng ý nghĩa chính trị vô cùng tinh tế khác, đó là thể hiện ước nguyện quân và thần trên dưới luôn đồng tâm hiệp lực vì đại cuộc vương triều.
Quan sát chi tiết trên thân của chiếc bình gốm quý giá này, người ta có thể nhìn thấy các biểu tượng hoa và những đám mây như ý đan xen vào nhau một cách vô cùng mềm mại, tài tình. Sự kết hợp tài hoa này không chỉ chứng minh cho gu thẩm mỹ tinh tế đỉnh cao của người nghệ nhân mà còn khẳng định vị thế độc tôn của Đường Anh trong lịch sử đồ gốm sứ.
Chính nhờ sự chỉ đạo tài tình, nghiêm cẩn cùng tư duy duy mỹ vượt thời gian của Đường Anh, trung tâm sản xuất gốm sứ Cảnh Đức Trấn thời kỳ bấy giờ đã đạt được những thành tựu rực rỡ mang tính bước ngoặt. Chiếc bình gốm này chính là minh chứng sống động nhất cho một tuyệt tác nghệ thuật đỉnh cao, được nhào nặn và ra đời ngay từ chính áp lực nặng nề của những cơn thịnh nộ chốn cung đình.
