0
0
Chính phủ đang tập trung đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia. Đây được xem là bệ đỡ pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn cho các dự án nguồn điện lớn, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, đáp ứng nhu cầu năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Áp lực hạ tầng nguồn điện trước mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số
Tại cuộc làm việc ngày 19/5, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc và Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã chủ trì buổi làm việc với Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành. Nội dung trọng tâm là thảo luận về Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội.
Nghị quyết này thiết lập các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030, thể chế hóa Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Việc ban hành Nghị định quy định chi tiết các điều 4, 10, 11, 12 của Nghị quyết số 253/2025/QH15 được đánh giá là nhiệm vụ cấp bách nhằm tạo hành lang pháp lý minh bạch cho các nhà đầu tư.
Bối cảnh nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra bài toán áp lực rất lớn lên ngành năng lượng, đặc biệt là nguồn điện phục vụ sản xuất công nghiệp. Do đó, các cơ chế mang tính đặc thù được kỳ vọng sẽ cho phép rút ngắn tiến độ triển khai, đưa các dự án nguồn điện lớn nhanh chóng đi vào vận hành thực tế trong giai đoạn năm năm tới.
Dự thảo Nghị định tập trung làm rõ các nội dung then chốt bao gồm thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục điều chỉnh cập nhật quy hoạch phát triển điện lực và phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh. Bên cạnh đó, các điều kiện đối với đơn vị khảo sát và doanh nghiệp lập hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi cũng được quy định chi tiết nhằm chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ.
Sự xuất hiện của khung pháp lý mới sẽ giải quyết dứt điểm các bất cập hiện tại, như tình trạng một dự án điện gió ngoài khơi nhưng vừa có hồ sơ đề nghị khảo sát, vừa có hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư. Việc xác định rõ thẩm quyền và quy trình phối hợp giữa cơ quan tiếp nhận hồ sơ đầu tư và cơ quan tiếp nhận hồ sơ khảo sát sẽ loại bỏ tình trạng nhiều đơn vị cùng đề xuất khảo sát tại các vị trí, khu vực biển chồng lấn nhau.
Siết chặt tiêu chí chọn nhà đầu tư và nguyên tắc chống độc quyền cơ hội
Đối với phân khúc điện gió ngoài khơi, Chính phủ đưa ra quan điểm nhất quán là không tạo ra khoảng trống pháp lý trong việc chấp thuận nhà đầu tư và chủ trương đầu tư kinh doanh lưới điện. Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, Nghị định chỉ cụ thể hóa những nội dung được Nghị quyết số 253/2025/QH15 giao Chính phủ quy định chi tiết, tuyệt đối không tạo thêm bất kỳ quyền ưu tiên nào vượt quá phạm vi của Nghị quyết.
Nguyên tắc quản lý cốt lõi được khẳng định tại cuộc họp là việc giao nhà đầu tư hoặc doanh nghiệp thực hiện khảo sát dự án điện gió ngoài khơi không đồng nghĩa với việc đơn vị đó đương nhiên được chấp thuận chủ trương đầu tư. Các điều khoản thiết kế trong Nghị định bắt buộc phải bảo đảm tính công khai, minh bạch, có điều kiện tiêu chí rõ ràng nhằm ngăn chặn triệt để cơ chế “giữ chỗ” hoặc độc quyền cơ hội đầu tư.
Do đặc thù điện gió ngoài khơi là lĩnh vực thâm dụng vốn và yêu cầu kỹ thuật phức tạp, các doanh nghiệp tham gia phải là những đơn vị có quy mô lớn, đủ năng lực tài chính và làm chủ được công nghệ. Dự thảo Nghị định sẽ quy định rõ ràng các bộ tiêu chí định lượng về năng lực vốn chủ sở hữu, giải pháp công nghệ, cũng như các cam kết ràng buộc về tiến độ khi doanh nghiệp nộp hồ sơ đề xuất.
Song song với việc thu hút và tăng cường hợp tác với các tập đoàn nước ngoài có thế mạnh về kinh nghiệm, công nghệ và nguồn vốn quốc tế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn này cũng ưu tiên tạo điều kiện phù hợp cho doanh nghiệp nội địa. Các tiêu chí, điều kiện được thiết kế hợp lý nhằm giúp các doanh nghiệp trong nước có thể tham gia khảo sát, đầu tư, bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng và bảo vệ chuỗi cung ứng nội địa.
Yếu tố an toàn pháp lý được đặt lên hàng đầu khi toàn bộ quá trình khảo sát, giao khu vực biển và triển khai dự án điện gió ngoài khơi phải tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống pháp luật Việt Nam cùng các điều ước quốc tế liên quan. Điều này nhằm phòng ngừa từ sớm, từ xa các rủi ro phát sinh tranh chấp quốc tế trong quá trình khai thác không gian biển.
Đối với các hồ sơ đề xuất giao khảo sát hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Tài chính thụ lý trước thời điểm Nghị định mới có hiệu lực, phương án xử lý chuyển tiếp sẽ được tính toán thận trọng. Lãnh đạo Chính phủ đã giao các bộ ngành tiến hành phân loại chi tiết các hồ sơ này theo hai giai đoạn rõ rệt là 2025–2030 và 2031–2035 để có lộ trình xử lý phù hợp.
Mỗi bộ hồ sơ chuyển tiếp đều phải được làm rõ về tình trạng pháp lý, mức độ hoàn thiện, năng lực tài chính thực tế và cam kết cụ thể của nhà đầu tư. Đặc biệt, Nghị định sẽ bổ sung các điều khoản chặt chẽ về việc xử lý chi phí, bồi hoàn trong trường hợp nhà đầu tư không triển khai dự án đúng tiến độ, tránh gây lãng phí nguồn lực quốc gia và đảm bảo sự mạch lạc, không để phát sinh vướng mắc hay khiếu kiện về sau.
Kết thúc cuộc làm việc, Bộ Công Thương được giao vai trò chủ trì, khẩn trương phối hợp với các cơ quan liên quan để rà soát, tiếp thu toàn bộ các ý kiến đóng góp, sớm hoàn thiện bản dự thảo cuối cùng để trình Chính phủ xem xét ban hành trong thời gian tới.
