Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đang trải qua giai đoạn điều chỉnh sau khi liên tục vượt đỉnh trong nhiều tháng. Kèm theo đó là áp lực lớn từ dư nợ cho vay ký quỹ (margin) tăng mạnh tại các công ty chứng khoán, khiến rủi ro giải chấp lan rộng khi thị trường có biến động.

Sau chuỗi tăng gần 4 tháng, đặc biệt là 6 tuần tăng mạnh liên tiếp, thị trường bắt đầu có dấu hiệu chững lại. Trong tuần giao dịch cuối tháng 7 và đầu tháng 8, chỉ số VN-Index lập đỉnh 1.565 điểm trong phiên sáng ngày 29/7 nhưng sau đó nhanh chóng đảo chiều, kết phiên với mức giảm 64 điểm. Tính chung cả tuần từ 28/7 đến 1/8, chỉ số giảm 36 điểm, với biên độ dao động lên đến 78 điểm – cho thấy sự giằng co mạnh và tâm lý nhà đầu tư không còn ổn định.

Tâm lý nhà đầu tư thay đổi: Từ kỳ vọng sang lo ngại

Công ty Chứng khoán Beta (BSI) mô tả diễn biến thị trường tuần qua là “hành trình đầy sóng gió”, khi tâm lý nhà đầu tư chuyển từ kỳ vọng sang lo lắng, thậm chí hoảng loạn trong thời gian rất ngắn. Công ty Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS) thì nhận định độ rộng thị trường nghiêng về phía điều chỉnh, với áp lực bán ngắn hạn đột ngột xuất hiện sau chuỗi tăng giá mạnh.

Áp lực giảm giá tập trung chủ yếu ở nhóm cổ phiếu bán lẻ, công nghệ – viễn thông, thủy sản, nông nghiệp, thép, bất động sản. Trong khi đó, nhóm cổ phiếu chứng khoán và cảng – vận tải biển vẫn duy trì đà tăng cho đến phiên cuối tuần, mới bắt đầu chịu áp lực bán mạnh.

Tháng 8 được cho là giai đoạn “trống thông tin”, khiến thị trường có xu hướng phân hóa cao sau chuỗi tăng được hỗ trợ bởi kết quả kinh doanh quý II/2025 và thông tin về đàm phán thuế quan. SHS dự báo chỉ số VN-Index sẽ tìm điểm cân bằng mới, với vùng hỗ trợ quanh 1.480 điểm và kháng cự tâm lý ở 1.500 điểm. Tuy nhiên, nếu mất vùng hỗ trợ này, xu hướng tăng trước đó có thể kết thúc.

Tín hiệu kỹ thuật cho thấy rung lắc còn tiếp diễn

Theo bà Nguyễn Phương Nga – chuyên gia phân tích của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), thị trường đang ở giai đoạn tích lũy lại động lực sau một tuần biến động mạnh. Dòng tiền vẫn hiện diện nhưng có sự phân hóa rõ rệt. Đặc biệt, nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn chưa đồng thuận khiến rủi ro rung lắc tiếp tục tồn tại trong ngắn hạn.

Ở góc nhìn kỹ thuật, bà Nga cho biết hai chỉ báo RSI và MACD tiếp tục hạ độ cao ở đồ thị ngày – tín hiệu cho thấy khả năng vận động giằng co còn tiếp diễn. Trong khi đó, chỉ báo dòng tiền CMF vẫn duy trì vùng cao, thể hiện dòng tiền chưa rời khỏi thị trường. Phiên cuối tuần 1/8, chỉ số VN-Index đã phục hồi từ đường MA20, cho thấy nỗ lực giữ mốc 1.500 điểm vẫn còn. Ở khung giờ, dù MACD hạ thấp, nhưng RSI hình thành phân kỳ dương – dự báo xác suất cao thị trường sẽ tiếp tục giao dịch trong trạng thái tăng giảm đan xen.

Dư nợ margin lập đỉnh: Rủi ro giải chấp ngày càng lớn

Một điểm đáng chú ý là dư nợ margin toàn thị trường đã lập đỉnh lịch sử hơn 292.000 tỉ đồng trong quý II/2025 theo dữ liệu từ HOSE, và tiếp tục gia tăng trong những tuần gần đây. 10 công ty chứng khoán có dư nợ margin lớn nhất chiếm đến 61% toàn thị trường, tổng cộng hơn 186.800 tỉ đồng. Nhiều đơn vị như TCBS, SSI, MBS, ACBS, Vietcap, KIS, VIX, SHS, DNSE, Yuanta… đều đang đẩy mạnh cho vay ký quỹ.

Tuy nhiên, khi tỷ lệ sử dụng đòn bẩy tăng cao, thị trường sẽ nhạy cảm hơn với các thông tin tiêu cực. Nếu điều chỉnh xảy ra, áp lực bán giải chấp có thể khiến đà giảm sâu hơn, nhất là với đặc điểm tâm lý nhà đầu tư Việt Nam vốn dễ bị tác động bởi tin đồn và diễn biến quốc tế.

Tìm kiếm cơ hội trong nhóm cổ phiếu đi sau

Ông K.V.Cường, nhà đầu tư tại Hà Nội, cũng đánh giá thị trường ngắn hạn khá khó lường, cần tránh mua đuổi cổ phiếu đã tăng giá mạnh, đồng thời ưu tiên giảm margin và chỉ giữ cổ phiếu còn xu hướng tăng. Với nhà đầu tư có nhiều tiền mặt, ông Cường khuyến nghị nên giải ngân dần vào nhóm cổ phiếu có tín hiệu vào nhịp tăng, nhất là nhóm ngành như cao su, khu công nghiệp – đang được dòng tiền xoay vòng hướng tới.

Kết lại, ông Đào Hồng Dương nhấn mạnh nhà đầu tư cần xác định chiến lược dựa trên khẩu vị rủi ro cá nhân. “Ngay cả trong nhóm VN30, mức độ phân hóa là rất lớn. Có doanh nghiệp tăng trưởng tốt nhưng cổ phiếu vẫn chưa tăng trong giai đoạn vừa qua. Vì vậy, nhà đầu tư nên chú trọng vào xu hướng dài hạn thay vì chạy theo sóng ngắn hạn,” ông nói.