0
0
Năm 2025 đang chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, khi trật tự truyền thống bị đảo lộn bởi những gương mặt mới đến từ Trung Quốc. Hai cái tên nổi bật nhất – BYD và Xiaomi – không chỉ vượt qua các đối thủ về doanh số và công nghệ mà còn đang tái định nghĩa lại chiến lược phát triển của toàn ngành. Trong khi đó, Tesla – “người khổng lồ” dẫn đầu một thời – lại đứng trước nguy cơ tụt hậu nếu không nhanh chóng thích ứng với bối cảnh mới.
BYD và Xiaomi: Cú bứt tốc ngoạn mục từ Trung Quốc
Vào tháng 4/2025, BYD chính thức vượt qua Tesla về doanh số xe điện thuần túy (BEV) tại thị trường châu Âu – một cột mốc mang tính biểu tượng cho sự trỗi dậy của ngành ô tô Trung Quốc. Theo dữ liệu từ Jato, BYD ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng lên đến 359% trong khu vực này, trong khi Tesla giảm mạnh tới 49%.
Thành công của BYD đến từ chiến lược đa dạng hóa sản phẩm hợp lý, kết hợp giữa xe BEV và đặc biệt là xe hybrid cắm sạc (PHEV). Trong năm 2024, BYD bán ra 4,27 triệu xe năng lượng mới (NEV), trong đó có đến 58% là PHEV – khoảng 2,49 triệu xe, tăng 73% so với năm trước. Doanh số BEV chỉ chiếm 41,5%, cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt trong định hướng phát triển của hãng.
Không chỉ BYD, Xiaomi cũng nhanh chóng khẳng định vị thế trong ngành ô tô dù chỉ mới tham gia gần đây. Tính đến ngày 27/5, vốn hóa thị trường của Xiaomi đạt 175 tỷ USD – vượt mặt chính BYD (159 tỷ USD). Chiến lược tập trung vào các mẫu xe giá rẻ, tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt trong phân khúc xe điện và hybrid thông minh, giúp Xiaomi tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
Cả hai hãng đều có động thái nội địa hóa sản xuất để tránh hàng rào thuế quan – điển hình là việc BYD xây dựng nhà máy tại Hungary và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm thâm nhập sâu hơn vào thị trường châu Âu.
Tesla chững lại, các ông lớn Nhật và châu Âu tái cơ cấu
Dù vẫn dẫn đầu về vốn hóa thị trường (1.090 tỷ USD tính đến cuối tháng 5/2025), Tesla đang đối mặt với nhiều thách thức. Năm 2024 đánh dấu lần đầu tiên doanh số hãng này sụt giảm, với mức giảm 1,1%. Cổ phiếu Tesla cũng trải qua nhiều biến động, rơi từ 480 USD/cổ phiếu vào cuối 2024 xuống còn 220 USD vào tháng 3/2025, trước khi phục hồi về mức 340 USD vào cuối tháng 5.
Bên cạnh áp lực cạnh tranh từ BYD và Xiaomi, Tesla còn bị ảnh hưởng bởi các vấn đề nội tại. CEO Elon Musk bị chỉ trích vì phân tán sự tập trung vào các dự án ngoài ngành như SpaceX, mạng xã hội X, và vai trò cố vấn cho Tổng thống Mỹ Donald Trump. Chiến dịch chi 250 triệu USD ủng hộ ông Trump không đem lại lợi ích rõ rệt cho hãng, trong khi các chính sách bảo hộ như việc chấm dứt tín dụng thuế cho xe điện có thể khiến Tesla thêm phần khó khăn tại thị trường nội địa.
Trong bối cảnh chi phí phát triển xe điện thuần túy cao và lợi nhuận thấp, nhiều hãng xe lớn khác cũng đang điều chỉnh chiến lược. Honda và Nissan, sau khi hủy kế hoạch sáp nhập vào đầu năm, đang tập trung nguồn lực vào phát triển công nghệ hybrid. Honda đã giảm đầu tư vào BEV từ 69 tỷ USD còn 48 tỷ USD, đặt mục tiêu bán 2,2–2,3 triệu xe hybrid vào năm 2030.
Porsche cũng điều chỉnh mục tiêu ban đầu là 80% xe bán ra là BEV vào năm 2030, nay chuyển hướng bổ sung các dòng hybrid và tiếp tục sản xuất động cơ đốt trong. BMW thậm chí tuyên bố rằng việc tập trung vào xe thuần điện là “ngõ cụt”, và chọn chiến lược đa dạng với các dòng xe xăng, diesel, hybrid và cả hydro.
Tái định hình ngành ô tô: Cuộc đua chiến lược và công nghệ
Ngành công nghiệp ô tô toàn cầu không còn đơn thuần là cuộc đua về công nghệ mà đã trở thành bài toán về chiến lược dài hạn. Sự chuyển hướng sang PHEV tại nhiều thị trường, đặc biệt là châu Âu – nơi hạ tầng sạc cho BEV chưa hoàn thiện và người tiêu dùng vẫn chuộng xe xăng – cho thấy rằng các hãng xe linh hoạt trong chiến lược mới là những người giành lợi thế.
Các quy định môi trường nghiêm ngặt vẫn duy trì sức ép buộc các hãng phải điện khí hóa sản phẩm. Tuy nhiên, PHEV đang nổi lên như giải pháp trung gian khả thi, vừa đáp ứng yêu cầu giảm phát thải, vừa phù hợp với thực tế thị trường.
Sự trỗi dậy của các hãng xe Trung Quốc – với lợi thế giá thành, tốc độ đổi mới công nghệ và chiến lược mở rộng sản xuất toàn cầu – đang tái định hình lại cán cân quyền lực. Trong khi đó, các ông lớn phương Tây và Nhật Bản phải nhanh chóng thích ứng nếu không muốn tụt lại phía sau.
