Một bức thư pháp được cho là bút tích của Hoàng Đình Kiên – nhà thơ, nhà thư pháp lừng danh thời Bắc Tống – đã trở thành tâm điểm thị trường nghệ thuật châu Á.
Tác phẩm “Thảo thư thích điển” được gõ búa với giá xấp xỉ 6 tỷ yen (tương đương 38,7 triệu USD) tại phiên đấu giá của hãng Jo’s Auction ở Tokyo tối 18/4. Đây là mức giá cao kỷ lục đối với một tác phẩm thư pháp từng được đấu giá tại Nhật Bản, gây chấn động giới sưu tầm.

Từ ước tính khiêm tốn đến mức giá “khủng”
Ban đầu, Jo’s Auction chỉ đưa ra mức giá dự kiến khá thấp, dao động 500 nghìn – một triệu yen (tương đương 3.200 – 6.400 USD). Lý do xuất phát từ sự thận trọng: dù tác phẩm được cho là của Hoàng Đình Kiên, việc xác minh tuyệt đối tính xác thực bút tích vẫn còn nhiều tranh luận. Tuy nhiên, diễn biến phiên đấu giá đã vượt ngoài mọi dự đoán. Sự cạnh tranh quyết liệt giữa các nhà sưu tầm khiến mức giá được đẩy lên gấp hàng nghìn lần so với ước tính, cho thấy sức hút mạnh mẽ của di sản này.
Điều đặc biệt nằm ở phần lịch sử gắn liền với bức thư pháp. Trong suốt hơn chín thế kỷ, “Thảo thư thích điển” lưu giữ hơn 100 con dấu của các danh nhân Trung Quốc qua nhiều triều đại, từ Nguyên, Minh đến Thanh. Những tên tuổi như Ngu Tập, Chúc Doãn Minh, Thẩm Chu đều để lại dấu ấn bằng lời đề thơ hay thủ bút trên tác phẩm. Chính “dấu tích qua tay” nhiều thế hệ đã làm gia tăng giá trị sưu tầm, biến tác phẩm trở thành chứng nhân lịch sử độc đáo.
Giá trị nghệ thuật và bảo tồn hiếm có
“Thảo thư thích điển” được viết trên nền lụa, thể hiện hơn 1.000 chữ trong Lăng Nghiêm Kinh – bộ kinh Phật giáo quan trọng du nhập vào Trung Quốc từ thời Đường. Toàn bộ cuộn thư pháp dài tới 14 mét, là minh chứng cho kỹ nghệ thảo thư (chữ thảo) điêu luyện và khí vận mạnh mẽ của tác giả.
Các chuyên gia nhận định điều hiếm thấy là tác phẩm hơn 900 năm tuổi này vẫn gần như nguyên vẹn, chứng tỏ quá trình gìn giữ, truyền thừa được thực hiện cẩn trọng qua nhiều đời. Sự bảo tồn xuất sắc giúp bức thư pháp không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn mang ý nghĩa to lớn đối với nghiên cứu lịch sử, văn hóa, tôn giáo.
Hoàng Đình Kiên – bậc thầy trong “Tứ đại thư gia”
Sinh năm 1045, Hoàng Đình Kiên tự Lỗ Trực, hiệu Cốc Đạo Nhân, nổi tiếng là một trong “Tứ đại thư gia thời Tống” cùng Tô Đông Pha, Mễ Phất và Thái Tương. Ông vừa là nhà thơ, vừa là thư pháp gia, được ngưỡng mộ bởi phong cách chữ thảo tự do, mạnh mẽ nhưng vẫn hàm súc, có chiều sâu tư tưởng.
Tác phẩm của Hoàng Đình Kiên từ lâu đã được săn đón tại các phiên đấu giá quốc tế. Năm 2010, bức “Đê trụ minh” của ông được Beijing Poly Auction bán thành công với giá hơn 59 triệu USD, lập kỷ lục thời điểm đó cho thư pháp Trung Quốc. Với mức 38,7 triệu USD, “Thảo thư thích điển” tiếp tục khẳng định sức hút của Hoàng Đình Kiên trên thị trường nghệ thuật toàn cầu.
Thị trường đấu giá và xu hướng sưu tầm
Điểm đáng chú ý là người mua “Thảo thư thích điển” là một đại gia họ Mã đến từ Trung Quốc. Điều này phản ánh xu hướng ngày càng rõ: giới sưu tầm Trung Quốc đang tích cực tìm cách đưa các tác phẩm nghệ thuật, cổ vật quý hiếm trở về quê hương, sau nhiều thập kỷ lưu lạc ở nước ngoài. Bên cạnh yếu tố đầu tư, việc sở hữu các kiệt tác còn mang ý nghĩa khẳng định vị thế, cũng như gắn liền với niềm tự hào văn hóa dân tộc.
Trong bối cảnh thị trường nghệ thuật châu Á ngày càng phát triển, những tác phẩm thư pháp cổ, đặc biệt của các đại danh gia, được xem là kênh đầu tư an toàn và có tiềm năng tăng giá mạnh. Các cuộc đấu giá gần đây cho thấy sức hút của thư pháp không hề thua kém hội họa hay cổ vật, thậm chí còn nổi bật nhờ giá trị tinh thần và tính độc bản.