0
0
Doanh số của Tesla đang trong đợt suy giảm chưa từng có. Các đối thủ cạnh tranh đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách. Có rất nhiều tin xấu cho Tesla gần đây – nhưng vẫn chưa rõ liệu chính trị của vị CEO gây tranh cãi, Elon Musk, có phải là nguyên nhân chính hay không.
Điều chắc chắn là Tesla lần đầu tiên ghi nhận sự sụt giảm doanh số toàn cầu vào năm ngoái, khi doanh số giảm 1% so với năm 2023. Đối với nhiều công ty khác, mức giảm này có thể không đáng kể, nhưng đối với Tesla – công ty đã ghi nhận mức tăng trưởng 38% và 40% trong hai năm trước đó – đây là một dấu hiệu đáng lo ngại. Đặc biệt, giá cổ phiếu của Tesla trong thập kỷ qua đã tăng mạnh nhờ kỳ vọng vào sự tăng trưởng trong tương lai.
Trong một khoảng thời gian ngắn hơn, Tesla đã báo cáo mức giảm mạnh 16% doanh số tại Mỹ từ tháng 12 đến tháng 1, nhưng đây là điều thường thấy ở công ty này. Tesla thường đẩy mạnh doanh số vào cuối năm để đạt mục tiêu tài chính cả năm, sau đó doanh số sẽ giảm vào tháng 1. Ví dụ, doanh số của Tesla vào tháng 1/2024 đã giảm 24% so với tháng 12/2023.
Tuy nhiên, Tesla đang phải đối mặt với nhiều yếu tố khác ngoài việc CEO của hãng dành sự quan tâm không chỉ đến chính phủ liên bang mà còn tới ít nhất bốn công ty khác mà ông tham gia điều hành. Điều này khiến việc quy trách nhiệm cho bất kỳ yếu tố nào cụ thể trở nên khó khăn hơn.
Stephanie Valdez Streaty, Giám đốc phân tích ngành tại Cox Automotive, nhận định: “Vẫn còn quá sớm để thấy bất kỳ tác động nào từ sự phản ứng đối với Musk trong số liệu của Tesla. Chúng tôi không thể xác định chính xác rằng sự phân cực chính trị của ông ấy đang khiến mọi người quyết định mua hoặc tránh mua một chiếc Tesla.”
Musk đã trở thành tâm điểm chú ý khi cùng cựu Tổng thống Donald Trump tổ chức các cuộc họp báo tại Nhà Trắng và thể hiện mong muốn định hình lại chính phủ liên bang. Bên cạnh đó, Tesla còn đang đối mặt với nhiều thách thức thực tế, từ sự cạnh tranh gia tăng cho đến giá bán xe.
Có lẽ dấu hiệu rõ ràng nhất về sự thay đổi trong mối quan tâm đối với Tesla đến từ S&P Global Mobility, đơn vị thu thập dữ liệu doanh số theo từng bang. Họ phân tích dữ liệu theo các bang “xanh” (các bang bỏ phiếu cho ứng viên Đảng Dân chủ trong bốn kỳ bầu cử tổng thống gần nhất) và các bang “đỏ” (các bang bỏ phiếu cho ứng viên Đảng Cộng hòa trong cả bốn kỳ bầu cử). Họ theo dõi tỷ lệ các hộ gia đình đã sở hữu một chiếc Tesla tiếp tục mua một chiếc Tesla khác khi đổi xe.
Ở các bang xanh, tỷ lệ khách hàng trung thành với Tesla giảm từ 72% trong quý cuối năm 2023 xuống còn 65% trong quý cuối năm 2024. Trong khi đó, ở các bang đỏ, tỷ lệ này tăng nhẹ từ 47,6% vào cuối năm 2023 lên 48,2% trong ba tháng cuối năm ngoái.
Sự sụt giảm tỷ lệ trung thành của khách hàng tại các bang xanh khiến Tesla mất khoảng 1% thị phần tại đây, bao gồm một số thị trường ô tô lớn nhất nước Mỹ như California.
Một số bằng chứng gián tiếp khác cũng cho thấy có thể một số người mua đã bị ảnh hưởng bởi quan điểm chính trị của Musk. Theo Valdez Streaty, một cuộc khảo sát của Morning Consult trong tháng này cho thấy gần 32% người mua xe tại Mỹ “sẽ không cân nhắc mua Tesla”. Con số này đã tăng từ 27% trong khảo sát của Morning Consult năm ngoái và từ chỉ 17% khi câu hỏi tương tự được đặt ra vào tháng 2/2021.
Ngược lại, chỉ 16% người mua xe tiềm năng cho biết họ gần như chắc chắn hoặc rất có khả năng sẽ xem xét mua một chiếc Tesla, con số này hầu như không thay đổi trong bốn năm qua.
Tỷ lệ người tuyên bố sẽ không mua Tesla không tăng nhanh bằng tỷ lệ những người có cái nhìn tiêu cực về Musk. Một cuộc thăm dò của Đại học Quinnipiac vào tháng 1 cho thấy 53% cử tri không đồng tình với việc Musk đóng vai trò quan trọng trong chính quyền Trump, trong khi chỉ 39% ủng hộ. Một cuộc thăm dò vào tháng 12/2022 của cùng trường đại học cho thấy 36% cử tri có cái nhìn tích cực về Musk, trong khi 35% có quan điểm tiêu cực.
Gia tăng xe Tesla cũ trên thị trường
Một dấu hiệu khác có thể phản ánh sự phản ứng của khách hàng với Musk là số lượng xe Tesla đã qua sử dụng được rao bán trên thị trường, khi chủ sở hữu quyết định bán lại xe của họ. Hiện tại, số lượng Tesla được giao dịch lại đang tăng lên, với trung bình khoảng 11.300 xe Tesla được liệt kê trên AutoTrader của Cox trong quý 4 năm ngoái – con số kỷ lục – tăng 28% so với mức trung bình 8.800 xe một năm trước đó.
Tuy nhiên, ngay cả xu hướng này cũng có nhiều yếu tố tác động. Cox cho biết phần lớn lượng xe Tesla cũ xuất hiện trên thị trường có thể do sự bùng nổ doanh số hậu đại dịch ba năm trước, và xu hướng tự nhiên của những người đổi xe sau ba năm sử dụng.
Ngoài ra, Tesla còn đối mặt với nhiều yếu tố khác đang kéo doanh số xuống, đáng chú ý nhất là sự gia tăng của các đối thủ cạnh tranh. Các nhà sản xuất ô tô truyền thống như General Motors, Ford và Volkswagen đã dành nhiều năm qua để ra mắt các mẫu xe điện mới với giá cả cạnh tranh hơn Tesla.
Trong khi đó, Tesla chỉ thực hiện những thay đổi tương đối nhỏ đối với các dòng xe chủ lực của mình – Model Y, Model 3, Model X và Model S. Mẫu xe mới duy nhất, Cybertruck, là một mẫu xe bán tải đắt đỏ thuộc phân khúc ngách với doanh số khiêm tốn.
Cạnh tranh cũng đến từ Trung Quốc, nơi nhà sản xuất BYD gần như bắt kịp Tesla về doanh số xe điện toàn cầu và thậm chí vượt mặt Tesla với khoảng cách lớn trong quý 4 năm 2024. BYD đang giành thị phần của Tesla tại Trung Quốc và châu Âu, dù chưa chính thức vào thị trường Mỹ.
Tại Đức, doanh số Tesla trong tháng 1 đã giảm 59% so với cùng kỳ năm ngoái, theo Cơ quan Giao thông Vận tải Liên bang Đức. Đồng thời, Musk cũng công khai ủng hộ đảng cực hữu Alternative for Germany (AfD), điều có thể ảnh hưởng đến hình ảnh của Tesla tại thị trường này.
Yếu tố chính trị có thực sự ảnh hưởng?
Mua ô tô là một trong những quyết định tài chính lớn nhất của người tiêu dùng, chỉ sau việc mua nhà. Theo Ivan Drury, Giám đốc phân tích tại trang web Edmunds, đa số người mua xe chủ yếu quan tâm đến giá cả, tính năng và giá trị của xe hơn là quan điểm chính trị của CEO hãng xe.
“Có một bộ phận lớn dân số không quan tâm đến chính trị hoặc không đặt nó làm ưu tiên hàng đầu,” Drury nói. “Rất nhiều người sẽ gác lại cảm xúc chính trị khi đưa ra quyết định mua xe và chỉ tập trung vào giá cả.”
