0
0
Trump và đội ngũ kinh tế của ông đã đưa ra nhiều tuyên bố mâu thuẫn về lý do áp thuế, khiến các doanh nghiệp đa quốc gia của Mỹ không biết phải lập kế hoạch như thế nào, còn các quốc gia khác thì không rõ nên đàm phán ra sao. Ông đã áp thuế nhập khẩu nặng nề đối với Canada và Mexico, nhưng rồi lại tạm hoãn một tháng để đổi lấy rất ít nhượng bộ từ hai nước láng giềng này.
Thuế quan trên hàng hóa Trung Quốc được áp dụng trên diện rộng, nhưng việc hủy bỏ miễn thuế đối với các mặt hàng nhỏ đã gây ra hỗn loạn tại Bưu điện Mỹ, buộc chính quyền phải tạm thời khôi phục miễn thuế này. Ngoài ra, Trump đã áp thuế đối với thép và nhôm, trước khi đưa ra kế hoạch thuế đối ứng sâu rộng hơn vào cuối tuần.
Và đó có thể chỉ là khởi đầu: Trump đã ám chỉ khả năng áp thuế đối với Liên minh Châu Âu và thậm chí còn hứa sẽ áp thuế lên tất cả hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ.
Thuế quan và vai trò của chúng trong nền kinh tế
Thuế quan có một vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Mỹ đã nhiều lần sử dụng thuế quan để bảo vệ ngành sản xuất, nông nghiệp, công nghệ và lợi ích an ninh quốc gia của mình. Các chính quyền trước đây – bao gồm cả nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, vốn có chính sách thuế quan nặng nề – thường sử dụng thuế như một công cụ tinh tế, có mục tiêu. Tuy nhiên, trong nhiệm kỳ hai, Trump dường như muốn dùng nó như một quả bóng phá hủy, áp thuế ngay cả với những mặt hàng mà Mỹ không sản xuất.
Các tập đoàn Mỹ đã kịch liệt phản đối chính sách thuế quan của Trump. Các nhà kinh tế chủ đạo cũng phần lớn đồng tình rằng kế hoạch thuế quan của Trump sẽ thổi bùng lạm phát và làm chậm tăng trưởng kinh tế Mỹ. Tháng trước, ban biên tập của tờ Wall Street Journal – vốn thường ủng hộ Trump – đã gọi kế hoạch thuế của ông là “cuộc chiến thương mại ngu ngốc nhất trong lịch sử.”
Nhưng thực chất, kế hoạch thuế quan của Trump không hề vô nghĩa.
Trump sử dụng và hứa sẽ mở rộng thuế quan với ba mục đích chính:
- Tăng thu ngân sách
- Cân bằng thương mại
- Gây áp lực lên các đối thủ thương mại
Tuy nhiên, ba mục tiêu này đôi khi mâu thuẫn với nhau, khiến việc đàm phán trở nên khó khăn và các doanh nghiệp không thể lên kế hoạch dài hạn. Ví dụ, một quốc gia bị Trump áp thuế trừng phạt có thể chấp nhận đàm phán để giải quyết xung đột, giống như Canada và Mexico đã làm để giảm dòng chảy fentanyl và người nhập cư trái phép vào Mỹ.
Nhưng nếu Trump vẫn áp thuế để tăng nguồn thu hoặc để cân bằng thương mại, thì dù có nhượng bộ, Mexico và Canada vẫn có thể bị đánh thuế.
Dù gây tranh cãi, Trump có logic của riêng mình khi áp thuế.
Mỹ đang đối mặt với thâm hụt ngân sách khổng lồ, và Trump nói rằng thuế quan sẽ giúp bù đắp phần ngân sách bị thiếu hụt, đặc biệt là do các đợt cắt giảm thuế năm 2017 mà ông muốn kéo dài và mở rộng. Trong một bài phát biểu quan trọng tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới tháng trước, Trump dự đoán rằng thuế quan có thể giúp Mỹ thu về hàng trăm tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ USD.
Trump cũng thường chỉ trích chính sách thương mại của Mỹ vì “trợ cấp” cho các quốc gia khác, cho rằng Mỹ đang “mất hàng trăm tỷ USD” vào tay các nước láng giềng. Cách diễn đạt của Trump không chính xác, vì ông thực chất đang nói về thâm hụt thương mại – sự chênh lệch giữa xuất khẩu và nhập khẩu của Mỹ.
Một số nhà kinh tế cảnh báo rằng cách Trump mô tả thâm hụt thương mại là không công bằng, vì nhập khẩu cũng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Mỹ, chẳng hạn như việc mua các dịch vụ từ nước ngoài hoặc các sản phẩm không được sản xuất nhiều tại Mỹ, như cà phê.
Nhưng kế hoạch thuế đối ứng mà Trump dự kiến công bố vào thứ Ba hoặc thứ Tư sẽ đánh thuế các quốc gia khác với mức tương ứng với thuế mà họ áp lên hàng hóa Mỹ, nhằm đưa cán cân thương mại về trạng thái cân bằng.
Ngoài ra, Trump tin rằng thuế quan có thể ép buộc các nước khác nhượng bộ để bảo vệ lợi ích của Mỹ. Ví dụ, thuế trừng phạt đối với Trung Quốc và việc trì hoãn thuế đối với Canada và Mexico nhằm mục đích khiến các đối tác thương mại lớn của Mỹ kiểm soát chặt chẽ hơn tình trạng nhập cư trái phép và buôn bán fentanyl vào Mỹ.
Dù thuế quan thực tế được tính cho nhà nhập khẩu, chúng có thể khiến người mua ngừng mua hàng từ các quốc gia bị đánh thuế, gây thiệt hại cho nền kinh tế của các nước đó. Điều này đã buộc một số nước phải nhượng bộ để tránh thuế – chẳng hạn, tuần trước, Mexico và Canada đã đồng ý mở rộng các biện pháp tuần tra biên giới.
Vì lý do đó, Trump từng gọi “thuế quan” là từ đẹp thứ tư trong từ điển, chỉ sau “Chúa”, “tình yêu” và “tôn giáo.” Đối với ông, thuế quan là công cụ đa năng để đạt ba mục tiêu trên.
Vấn đề là không thể đạt cả ba mục tiêu cùng lúc. Nếu các nước làm theo yêu cầu của Trump để tránh bị đánh thuế, Mỹ sẽ không thể thu được khoản doanh thu cần thiết. Nếu Mỹ vẫn áp thuế, các nước không còn động lực để đàm phán. Và nếu mục tiêu là cân bằng thương mại, thì thuế quan sẽ dẫn đến thuế trả đũa, gây ra chiến tranh thương mại có thể làm tổn hại ngành công nghiệp và người tiêu dùng Mỹ.
Điều gì sắp tới?
Tuần trước, Trump đã áp thuế 10% lên tất cả hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, chồng lên các mức thuế trước đó. Ngay sau khi có hiệu lực vào thứ Ba, Trung Quốc đã trả đũa bằng cách áp thuế lên một số mặt hàng chip và kim loại, mở cuộc điều tra nhắm vào Google, và đưa công ty sở hữu thương hiệu Calvin Klein và Tommy Hilfiger vào danh sách “thực thể không đáng tin cậy”.
Tuy nhiên, Trump đã bắt đầu điều chỉnh một số biện pháp thuế quan. Ông tạm hoãn thuế đối với các mặt hàng nhập khẩu vào Mỹ có giá trị dưới 800 USD, cho đến khi Bộ Thương mại phát triển hệ thống kiểm soát phù hợp. Ông cũng tạm hoãn mức thuế 25% trên toàn bộ hàng nhập khẩu từ Mexico và Canada ít nhất đến ngày 1/3.
Sau đó,Trump cho biết sẽ công bố mức thuế 25% đối với toàn bộ thép và nhôm nhập khẩu vào Mỹ vào thứ Hai. Ông cho rằng Trung Quốc đang tràn ngập thị trường thế giới với thép giá rẻ, gây tổn hại đến sản xuất toàn cầu, bao gồm cả Mỹ. Trong nhiệm kỳ đầu của Trump, thuế thép giúp gia tăng việc làm và sản xuất trong nước – nhưng cũng đẩy giá lên cao.
Trump cũng nói rằng vào thứ Ba hoặc thứ Tư, ông sẽ tổ chức một cuộc họp báo riêng để công bố thuế đối ứng quy mô lớn, nhằm áp thuế lên các quốc gia khác với mức tương đương với thuế mà họ đánh lên hàng Mỹ.
Ngoài thuế nhập khẩu 10% trên diện rộng và đe dọa áp thuế với EU, Trump thậm chí còn từng gợi ý sử dụng thuế quan để buộc Đan Mạch trao quyền kiểm soát Greenland cho Mỹ.
