0
0
Sự bùng nổ của thương mại điện tử kéo theo hàng loạt hình thức kinh doanh mới, trong đó có livestream bán hàng – kênh mua sắm quen thuộc của người Việt.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng là những vấn đề về thông tin sai lệch, hàng giả và thiếu minh bạch. Dự thảo Luật Thương mại điện tử (sửa đổi) được xem là bước đi cần thiết nhằm chấn chỉnh thị trường và bảo vệ người tiêu dùng.
Bảo vệ người tiêu dùng và tái định hình thị trường
Thương mại điện tử Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là mảng livestream bán hàng – nơi người bán, người mua và người có ảnh hưởng (KOL/KOC) tương tác trực tiếp. Tuy nhiên, việc thiếu hành lang pháp lý rõ ràng khiến không ít trường hợp lợi dụng hình thức này để quảng cáo sai sự thật, bán hàng kém chất lượng hoặc trốn thuế.
Dự thảo Luật Thương mại điện tử (sửa đổi) do Bộ Công Thương trình Quốc hội đã bổ sung hàng loạt quy định nhằm chấn chỉnh hoạt động này. Theo đó, người livestream không được cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về công dụng, xuất xứ, giá cả của sản phẩm. Đồng thời, các nền tảng thương mại điện tử phải xác thực danh tính người phát sóng và kiểm soát nội dung theo thời gian thực.
Những quy định này không chỉ giúp hạn chế tình trạng “chốt đơn bằng niềm tin”, mà còn tạo rào cản kỹ thuật cần thiết để bảo vệ người tiêu dùng. Nhiều ý kiến cho rằng việc luật hóa hoạt động livestream sẽ giúp Nhà nước quản lý thuế hiệu quả hơn và buộc các nền tảng phải chịu trách nhiệm đối với nội dung thương mại diễn ra trên hệ thống của mình.
Các đại biểu Quốc hội cũng nhấn mạnh, livestream về bản chất là quảng cáo thương mại có sức ảnh hưởng lớn, nên việc kiểm soát là cần thiết. Khi luật có hiệu lực, người bán phải xuất trình văn bản xác nhận quảng cáo trước khi phát sóng, còn nền tảng TMĐT phải giám sát, đảm bảo nội dung minh bạch. Đây được xem là cách thức tái thiết lại niềm tin của người tiêu dùng – yếu tố đang bị bào mòn bởi nhiều vụ việc vi phạm trong thời gian qua.
Doanh nghiệp và KOL/KOC bước vào giai đoạn sàng lọc
Không chỉ người tiêu dùng được bảo vệ, việc siết chặt quản lý cũng đang buộc các nhà bán hàng và người làm sáng tạo nội dung phải thay đổi. Thay vì thuê KOL/KOC bên ngoài để “chốt đơn”, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu xây dựng đội ngũ sáng tạo nội bộ. Mô hình này giúp họ kiểm soát chất lượng sản phẩm, đảm bảo thông điệp nhất quán và dễ dàng chịu trách nhiệm khi có tranh chấp.
Một số thương hiệu cho biết doanh thu đã tăng đáng kể khi tự chủ nội dung. Việc hiểu rõ tệp khách hàng và xu hướng tiêu dùng giúp họ điều chỉnh sản phẩm phù hợp, đồng thời tránh rủi ro pháp lý khi quảng cáo qua bên thứ ba.
Với các KOL/KOC, đây cũng là thời điểm sàng lọc cần thiết. Họ buộc phải lựa chọn kỹ sản phẩm hợp tác, xác minh nguồn gốc và đầu tư nội dung bài bản hơn. Thị trường sẽ dần loại bỏ những gương mặt chỉ làm nội dung “ăn xổi” và giữ lại những người có uy tín, chuyên nghiệp, coi trọng đạo đức nghề nghiệp.
Tuy nhiên, không ít người sáng tạo thừa nhận họ sẽ phải thận trọng hơn bao giờ hết. Khi chịu trách nhiệm liên đới với người bán, KOL/KOC cần trang bị thêm kiến thức pháp luật, hiểu về quy định quảng cáo và bảo vệ người tiêu dùng. Việc này tuy làm tăng áp lực nhưng cũng mở ra cơ hội để nghề sáng tạo nội dung bước lên một nấc chuyên nghiệp mới.
Hướng tới môi trường thương mại điện tử bền vững
Theo các chuyên gia, việc hoàn thiện hành lang pháp lý không nhằm hạn chế sáng tạo mà để hướng thị trường phát triển lành mạnh và lâu dài. Khi các quy định mới được ban hành, mỗi chủ thể trong hệ sinh thái thương mại điện tử – từ người bán, người sáng tạo đến nền tảng – đều phải chia sẻ trách nhiệm xã hội.
Cùng với đó, cần có các biện pháp kỹ thuật và hướng dẫn chi tiết để luật đi vào thực tiễn. Việc bổ sung quy định riêng cho KOL/KOC, cùng cơ chế xử lý vi phạm phù hợp, sẽ giúp Nhà nước có công cụ mạnh mẽ hơn trong quản lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Thương mại điện tử đang là xu thế tất yếu trong đời sống hiện đại. Song, để môi trường số thực sự minh bạch và đáng tin cậy, mỗi bên tham gia phải tự điều chỉnh hành vi, tôn trọng quy định và đặt lợi ích của khách hàng lên hàng đầu. Dự thảo Luật Thương mại điện tử (sửa đổi) nếu được thông qua, sẽ không chỉ là một đạo luật kỹ thuật, mà còn là bước ngoặt giúp định hình văn hóa kinh doanh có trách nhiệm trong kỷ nguyên số.
