0
0
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell đã lèo lái ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới qua một giai đoạn đầy biến động của nền kinh tế Mỹ, từ đại dịch đến một đợt lạm phát lịch sử ngay sau đó.
Nhưng công việc vẫn chưa kết thúc.
Lạm phát hiện nay đã giảm đáng kể so với mức đỉnh 40 năm vào năm 2022, thời điểm Fed khởi động chiến dịch tăng lãi suất mạnh mẽ, đẩy lãi suất lên mức cao nhất trong 23 năm. Kìm hãm lạm phát trong hơn hai năm mà không gây ra suy thoái đã vượt qua những cảnh báo từ các nhà phê bình – và cả từ chính Powell – rằng hành động như vậy có thể gây ra “đau đớn” cho người dân Mỹ.
Và khi Fed dường như đã chế ngự được lạm phát – hiện chỉ cao hơn một chút so với mục tiêu 2% theo thước đo lạm phát ưa thích của Fed – thì một loạt thách thức kinh tế mới lại xuất hiện. Tổng thống đắc cử Donald Trump đã đe dọa áp thuế nặng và tiến hành trục xuất hàng loạt, cả hai điều này đều có thể làm lạm phát tăng trở lại và khiến công việc của Fed thêm phức tạp.
Lựa chọn của Trump cho vị trí Bộ trưởng Tài chính, Scott Bessent, thậm chí đã công khai suy nghĩ về cách làm giảm ảnh hưởng của Powell trước khi nhiệm kỳ của ông tại Fed kết thúc vào tháng 5 năm 2026. Gần đây, Bessent nói rằng ông nghĩ Powell nên hoàn thành nhiệm kỳ.
James Bullard, người đã kết thúc 15 năm làm chủ tịch Fed chi nhánh St. Louis vào năm 2023, nói với CNN rằng những chỉ trích về việc Fed xem lạm phát là tạm thời vào năm 2021 và vì thế hành động chậm trễ là “hợp lý.” Tuy nhiên, Bullard, từng tham gia bỏ phiếu về các quyết định lãi suất trong ủy ban hoạch định chính sách của Fed, cũng nhấn mạnh rằng với Powell dẫn dắt, Fed đã thành công trong việc đưa nền kinh tế hạ cánh mềm, khi lạm phát được kiểm soát mà không gây suy thoái.
Những lời đe dọa áp thuế cứng rắn của Trump, nếu trở thành hiện thực, có thể châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại toàn cầu, làm bùng phát lạm phát lần nữa.
Những cú cược lớn của Powell
Công cụ chính của Fed là lãi suất chủ chốt, ảnh hưởng đến chi phí vay trên toàn nền kinh tế. Công cụ này được sử dụng để hướng nền kinh tế đến hai mục tiêu chính của Fed: ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm. Ngân hàng trung ương cân bằng giữa hai mục tiêu này tùy thuộc vào tình hình kinh tế.
Ví dụ, khi các doanh nghiệp sa thải hơn 20 triệu lao động trong đại dịch, Fed tập trung vào việc củng cố thị trường lao động bằng cách kích thích nền kinh tế thông qua lãi suất thấp. Đến năm 2022, khi lạm phát đạt mức cao kỷ lục trong bốn thập kỷ, Fed làm nguội nền kinh tế bằng cách tăng lãi suất để giảm nhu cầu.
Tuy nhiên, không phải lúc nào điều đó cũng đơn giản. Powell đã đặt cược thất bại khi ông và các quan chức Fed khác nghĩ rằng lạm phát sẽ bình thường hóa ngay sau khi tăng lên vào giữa năm 2021 khi nền kinh tế Mỹ phục hồi từ đại dịch. Nhưng điều đó đã không xảy ra, và lạm phát tiếp tục tăng.
Fed bắt đầu tăng lãi suất vào tháng 3 năm 2022, nhưng một vài lần tăng lãi suất ban đầu không ngăn được lạm phát leo thang khi giá xăng vượt 5 USD mỗi gallon và niềm tin tiêu dùng giảm xuống mức thấp kỷ lục.
Fed sau đó phát động chiến dịch tăng lãi suất mạnh mẽ nhất kể từ thập niên 1980, đưa lãi suất lên mức cao nhất trong hai thập kỷ vào tháng 7 năm 2023 và giữ ở mức đó hơn một năm.
Các nhà phê bình đã chỉ trích cả Fed và Powell. Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Elizabeth Warren, chẳng hạn, thường xuyên gọi Powell là “kẻ giết việc làm.”
Các nhà kinh tế phố Wall dự đoán suy thoái khi ngân hàng trung ương cố gắng làm nguội nền kinh tế để giảm tốc độ lạm phát. Ngay cả nhiều quan chức Fed cũng dự đoán sẽ có một cuộc suy thoái. Nhưng nền kinh tế đã chứng tỏ sự kiên cường đáng kinh ngạc và tiếp tục tăng trưởng.
Những thách thức tiếp theo
Trump đắc cử lại mang đến những tác động lớn đối với nền kinh tế Mỹ, Fed và chính Powell.
Trump gần đây tuyên bố ông có ý định áp thuế 25% lên tất cả hàng hóa nhập khẩu từ Mexico và Canada, cộng thêm thuế bổ sung 10% lên hàng hóa từ Trung Quốc. Các nhà kinh tế dự đoán rằng các khoản thuế này – cùng với các phần khác trong chương trình kinh tế của Trump, như trục xuất hàng loạt – sẽ đẩy lạm phát tăng cao.
Dẫu vậy, nhiều nhà kinh tế ca ngợi công việc mà Powell đã làm cho đến nay và bày tỏ sự tin tưởng vào khả năng của ông trong việc đối mặt với những thách thức sắp tới.
“Ông ấy đã cho thấy khả năng xử lý sự bất định và các tình huống mới bằng cách thay đổi quan điểm một cách nhanh chóng,” Bullard, hiện là hiệu trưởng Trường Kinh doanh Mitch Daniels tại Đại học Purdue, nói.
Powell cũng thừa nhận rằng có quá nhiều điều chưa biết để Fed bắt đầu đánh giá tác động của các mối đe dọa thuế quan từ Trump.
“Chúng tôi không biết quy mô, không biết thời điểm và thời gian, không biết mặt hàng nào sẽ bị áp thuế, không biết quốc gia nào sẽ bị ảnh hưởng, và không biết điều đó sẽ tác động thế nào đến giá cả,” Powell nói tại một sự kiện ở New York gần đây.
Nhưng Powell không phải người xa lạ với sự bất định.
“Nếu tôi phải mô tả Powell bằng một từ, đó sẽ là ‘nhanh nhạy,’” Ellen Zentner, chiến lược gia kinh tế trưởng tại Morgan Stanley Wealth Management, nói với CNN khi mô tả kỹ năng dẫn dắt Fed của Powell qua những khoảnh khắc không chắc chắn.
Kể từ khi Powell đảm nhiệm chức vụ tại Fed vào năm 2018, ông đã cam kết giữ vững nguyên tắc độc lập của Fed trước áp lực chính trị, nhấn mạnh rằng quyết định chính sách dựa trên dữ liệu chứ không phải để lấy lòng các cử tri.
“Chúng tôi có nhiệm vụ đạt được việc làm tối đa và ổn định giá cả vì lợi ích của tất cả người Mỹ, và tránh xa chính trị hoàn toàn,” Powell khẳng định.
