0
0
Tổng thống Donald Trump cho biết vào tuần trước rằng ông sẽ sớm công bố người kế nhiệm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell. Vấn đề là ông Powell vẫn còn tới 11 tháng nữa mới kết thúc nhiệm kỳ hiện tại.
Ông Trump hiện vẫn rất bức xúc với Fed vì tổ chức này chưa chịu hạ lãi suất. Trong nhiều tháng qua, ông liên tục công kích ông Powell. Nhưng nếu ông Trump thực sự công bố người kế nhiệm sớm đến vậy, điều này sẽ là chưa từng có tiền lệ trong suốt 111 năm lịch sử của ngân hàng trung ương Mỹ.
Nhân vật được bổ nhiệm sẽ đóng vai trò như một “chủ tịch Fed trong bóng tối” – một đề xuất từng được ông Scott Bessent đưa ra từ năm ngoái, trước khi trở thành Bộ trưởng Tài chính dưới thời Trump.
Theo các cựu quan chức Fed và các học giả được phỏng vấn, động thái đặc biệt này có thể làm suy yếu vai trò hiện tại của ông Powell và làm trầm trọng thêm sự bất ổn đã đeo bám nền kinh tế Mỹ.
Hôm thứ Sáu, ông Trump còn tiến thêm một bước khi nói rằng ông muốn chọn một người “sẵn sàng hạ lãi suất”.
“Tôi rất mong ông ấy (Powell) từ chức nếu ông ta muốn. Ông ta đã làm rất tệ,” Trump phát biểu tại một sự kiện trong Phòng Bầu dục, đồng thời cho biết ông dự định chọn người thay thế Powell là người sẽ nhanh chóng cắt giảm lãi suất: “Nếu tôi nghĩ ai đó sẽ giữ nguyên lãi suất như hiện tại, thì tôi sẽ không chọn người đó.”
“Tôi sẽ chọn người muốn cắt giảm lãi suất. Có nhiều người như vậy lắm,” ông nói thêm.
Giới chuyên gia cảnh báo về nguy cơ gây nhiễu loạn chính sách
Tuy nhiên, ý tưởng về một chủ tịch Fed trong bóng tối đã vấp phải nhiều lo ngại từ giới chuyên môn. “Đây là một ý tưởng vô cùng tồi tệ,” Alan Blinder – từng là Phó Chủ tịch Fed vào giữa thập niên 1990 – nhận định.
Blinder cho rằng việc có tới hai nhân vật có sức ảnh hưởng cùng phát biểu về chính sách tiền tệ nhưng có thể đưa ra những quan điểm trái ngược sẽ khiến thị trường bị rối loạn.
“Nếu họ không đồng quan điểm – điều rất dễ xảy ra – thì thị trường sẽ chỉ càng thêm rối trí,” Blinder – người từng là cố vấn kinh tế dưới thời Tổng thống Clinton và hiện là giáo sư tại Đại học Princeton – nói.
Greg Valliere – chiến lược gia chính sách Mỹ tại AGF Investments – cũng có quan điểm tương tự trong một ghi chú gửi nhà đầu tư hôm thứ Năm: “Đây là một ý tưởng tệ hại, chắc chắn sẽ khiến thị trường tài chính bị bối rối nếu có tới hai người đứng đầu Fed.”
“Vấn đề là mức độ trung thành mà người đó phải thể hiện với Trump ra sao,” giáo sư Kathryn Judge – chuyên gia về ngân hàng trung ương tại Trường Luật Columbia – nhận định. “Chúng ta không thể biết hệ lụy sẽ thế nào hoặc người đó sẵn sàng hành xử tới đâu, vì đây là điều chưa từng xảy ra.”
Từ trước đến nay, các Tổng thống Mỹ thường chỉ công bố người kế nhiệm Fed trong những tháng cuối của nhiệm kỳ chủ tịch đương nhiệm.
Ông Joe Brusuelas – Kinh tế trưởng của RSM – cảnh báo rằng việc công bố người kế nhiệm quá sớm có thể phản tác dụng, khiến lãi suất – vốn là thứ Trump muốn kéo xuống – lại tăng.
“Làm suy yếu vai trò của ông Powell không có lợi cho bất kỳ ai vì điều đó gần như chắc chắn sẽ khiến đồng USD yếu đi và lãi suất tăng,” ông nói.
Hôm thứ Tư, Wall Street Journal đưa tin ông Trump do thất vọng với việc ông Powell không chịu hạ lãi suất, có thể sẽ công bố người kế nhiệm ngay trong mùa hè này.
Chỉ số USD – thước đo sức mạnh của đồng bạc xanh so với rổ 6 ngoại tệ lớn – ngay lập tức phản ánh sự lo ngại của nhà đầu tư về khả năng xuất hiện một chủ tịch Fed trong bóng tối. Sau bài báo của WSJ, đồng USD đã giảm 0,3% vào sáng thứ Năm và rơi về mức thấp nhất kể từ tháng 2/2022.
Ngược lại, thị trường chứng khoán dường như không mấy ảnh hưởng trước thông tin này – các chỉ số chứng khoán Mỹ đều tăng khá mạnh trong ngày thứ Năm, tiệm cận mức đỉnh kỷ lục.
Tuy vậy, ông Valliere vẫn lo ngại kế hoạch công bố sớm người đứng đầu Fed sẽ “chính trị hóa Fed trong vài tháng tới, trước khi tình hình ổn định trở lại vào tháng Năm năm sau.”
“Sự độc lập của Fed sẽ bị tổn hại nghiêm trọng nếu ông Trump biến mình thành một người ‘lái phụ’ về chính sách tiền tệ, liên tục nghi ngờ và can thiệp vào các quyết sách của Fed trong mùa thu này,” Valliere nói thêm.
Ai có thể là ứng viên thay thế Powell?
Theo các nguồn tin trước đó, hiện có ít nhất ba ứng viên đang được cân nhắc cho vị trí Chủ tịch Fed: Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, cựu Thống đốc Fed Kevin Warsh, và Thống đốc đương nhiệm Christopher Waller.
Wall Street Journal cũng cho biết Kevin Hassett – Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng – cùng với ông David Malpass (người từng được ông Trump bổ nhiệm làm Chủ tịch Ngân hàng Thế giới) cũng đang nằm trong danh sách ứng viên.
Ông Narayana Kocherlakota – cựu Chủ tịch Fed chi nhánh Minneapolis, hiện là giáo sư tại Đại học Rochester – cho rằng việc công bố một chủ tịch Fed trong bóng tối “không phải là chính sách tốt,” vì người này có thể phá vỡ thông điệp mà ông Powell đang cố truyền tải.
“Tuy nhiên, nếu phải chọn giữa phương án này và việc Tổng thống liên tục tweet về chính sách tiền tệ, thì có thể đây vẫn là lựa chọn ít rủi ro hơn,” Kocherlakota nói, ám chỉ việc ông Trump thường xuyên công kích ông Powell trên mạng xã hội.
“Không ảnh hưởng gì đến Powell”
Ông Austan Goolsbee – Chủ tịch Fed chi nhánh Chicago – nói với CNBC hôm thứ Năm rằng việc bổ nhiệm người kế nhiệm sớm sẽ “không ảnh hưởng gì” đến các nhà hoạch định chính sách của Fed.
Một cựu quan chức Fed từng ngồi trong Ủy ban điều hành chính sách tiền tệ (FOMC) cùng với Powell cũng nhấn mạnh rằng việc có một chủ tịch Fed trong bóng tối sẽ không làm lung lay các quyết sách hiện tại.
“Tôi có thể khẳng định chắc chắn rằng điều này sẽ không tác động gì đến ông Jay Powell và FOMC hiện tại,” quan chức này nói.
Như ông Goolsbee đã đề cập, chủ tịch Fed trong bóng tối sẽ không có thực quyền cho đến khi chính thức nhậm chức. Hơn nữa, người được Trump đề cử vẫn phải được Thượng viện phê chuẩn – tuy nhiên, đây không phải là trở ngại lớn vì đảng Cộng hòa hiện kiểm soát cả hai viện Quốc hội tới năm 2026.
Dù vậy, người được bổ nhiệm cũng sẽ không dễ gì thao túng được toàn bộ Fed. Mọi quyết định về chính sách tiền tệ đều phải được FOMC – Ủy ban Thị trường Mở Liên bang – biểu quyết. Chủ tịch Fed không có quyền phủ quyết và trên lý thuyết, có thể bị các thành viên còn lại “áp đảo”.
Theo: CNN
