0
0
Tổng thống Donald Trump ngày 29/9 tuyên bố sẽ áp mức thuế 100% đối với các bộ phim được sản xuất bên ngoài nước Mỹ.
Khẳng định rằng việc sản xuất phim “đã bị đánh cắp” khỏi Hollywood và nước Mỹ, ông Trump viết trên nền tảng Truth Social rằng: “Tôi sẽ áp thuế quan 100% đối với bất kỳ và tất cả các bộ phim được sản xuất bên ngoài Hoa Kỳ.”
Chưa rõ cơ chế thực hiện mức thuế này sẽ ra sao, bởi phim và chương trình truyền hình có thể được truyền tải kỹ thuật số mà không cần qua các cảng. Cũng chưa rõ liệu thuế này có áp với phim Mỹ quay tại nước ngoài — như loạt phim James Bond hay Jason Bourne — hay không, cũng như cơ sở pháp lý nào để tổng thống áp dụng loại thuế này.
Tổng thống Trump từng đưa ra lời đe dọa này từ tháng 5, nhưng đến nay vẫn chưa nói rõ thời điểm áp dụng.
Việc phim ảnh trở thành “mặt trận” trong chiến tranh thương mại Mỹ là điều lạ lùng. “Khác với ngành điện ảnh của bất kỳ quốc gia nào, phim Mỹ là phổ biến nhất, nổi tiếng nhất và có doanh thu cao nhất nhờ các tùy chọn ngôn ngữ đa dạng cùng khả năng vươn tới khán giả toàn cầu mà các hãng phim Mỹ cung cấp,” chuyên gia thương mại Jacob Jensen thuộc diễn đàn cánh hữu American Action Forum viết trong một bình luận hồi tháng 7.
Tại các rạp chiếu, phim Mỹ luôn áp đảo thị phần nội địa. Số liệu từ Hiệp hội Điện ảnh Mỹ (MPA) cho thấy năm 2023, phim Mỹ mang về 22,6 tỷ USD xuất khẩu và thặng dư thương mại 15,3 tỷ USD — với một báo cáo gần đây nhấn mạnh rằng phim Mỹ “mang lại cán cân thương mại dương tại mọi thị trường lớn trên thế giới.”
Barry Appleton, đồng giám đốc Trung tâm Luật Quốc tế thuộc New York Law Center, cảnh báo rằng các quốc gia khác có thể trả đũa bằng việc áp thuế với phim Mỹ hoặc các dịch vụ khác.
Vì sao Mỹ áp thuế phim ảnh?
Tháng 5, Trump khẳng định ngành phim Mỹ đang “chết dần chết mòn” khi các nước khác đưa ra nhiều ưu đãi để thu hút sản xuất phim rời khỏi Mỹ.
Trong vài năm qua, ngành phim và truyền hình Mỹ đã chịu nhiều cú sốc: đại dịch COVID-19, các cuộc đình công của công đoàn Hollywood năm 2023, và gần đây là cháy rừng tại khu vực Los Angeles. Ngoài ra, các chương trình ưu đãi từ lâu đã ảnh hưởng đến nơi quay phim — cả ở nước ngoài lẫn trong nước, với nhiều dự án rời California sang Georgia, New Mexico hoặc Canada.
Đồng thời, thị trường quốc tế chiếm phần lớn doanh thu phòng vé của Hollywood — hơn 70% năm ngoái, theo giáo sư Heeyon Kim, Đại học Cornell. Bà cảnh báo rằng thuế quan và trả đũa từ các nước có thể khiến ngành này mất hàng tỷ USD doanh thu cùng hàng nghìn việc làm.
Liên minh Quốc tế Nhân viên Sân khấu (IATSE), tổ chức đại diện cho công nhân hậu trường giải trí tại Mỹ và Canada, từng nói vào tháng 5 rằng Trump “đã nhận diện đúng” mối đe dọa cạnh tranh quốc tế, nhưng khuyến nghị chính quyền nên áp dụng ưu đãi thuế sản xuất và các biện pháp khác để “tạo sân chơi công bằng” thay vì gây hại cho toàn ngành.
“Thuế quan truyền thống áp dụng với hàng hóa vật chất qua biên giới, nhưng sản xuất phim chủ yếu là dịch vụ kỹ thuật số — quay, dựng và hậu kỳ được thực hiện điện tử,” Ann Koppuzha, giảng viên luật kinh doanh tại Đại học Santa Clara, giải thích.
Bà nói sản xuất phim giống một loại dịch vụ có thể đánh thuế, chứ không thể gọi là thuế quan. Nhưng thuế cần Quốc hội thông qua, điều có thể khó khăn ngay cả khi đảng Cộng hòa đang chiếm đa số.
Hơn nữa, làm phim là một quá trình phức tạp và mang tính quốc tế. Nhiều phim, lớn cũng như nhỏ, đều có phần sản xuất tại Mỹ lẫn nước ngoài. Giáo sư Steven Schiffman, chuyên gia kỳ cựu trong ngành và giảng viên tại Đại học Georgetown, nhắc đến loạt Harry Potter của Warner Bros, gần như toàn bộ quay tại Anh.
Các hãng Mỹ thường quay ở nước ngoài để tận dụng ưu đãi thuế, giảm chi phí. Một mức thuế “trùm chăn” có thể cản trở điều này, gây thiệt hại cả cho Hollywood lẫn ngành công nghiệp toàn cầu góp phần tạo nên các bộ phim.
Giới chuyên gia cảnh báo, việc áp thuế phim ngoại là bước đi vào vùng “chưa từng có tiền lệ”. Và nếu chính quyền Trump mở rộng cách tiếp cận này sang các loại hình sở hữu trí tuệ khác như âm nhạc, họ cũng sẽ gặp trở ngại tương tự.
Ngoài ra, nguy cơ trả đũa vẫn hiện hữu. Kim chỉ ra rằng một số quốc gia từng áp “hạn ngạch chiếu phim nội địa” nhằm bảo đảm phim trong nước có suất chiếu tại rạp. Dù nhiều nước đã nới lỏng hoặc bãi bỏ hạn ngạch này để mở cửa thương mại, nhưng nếu Mỹ áp thuế với tất cả phim ngoại, các hạn ngạch này có thể quay trở lại — gây hại cho phim Hollywood và tài sản trí tuệ Mỹ nói chung.
Và dù Mỹ đang thống trị điện ảnh toàn cầu — nên khó có sản phẩm thay thế để trả đũa trực tiếp — Schiffman lưu ý rằng những ngành giải trí khác, như phát triển game, có thể bị ảnh hưởng dây chuyền trong tương lai.
Theo: AP
