0
0
Người dân Mỹ đã gia tăng chi tiêu trong tháng 8; tuy nhiên, chi phí sinh hoạt của họ cũng leo thang khi giá thực phẩm và nhiều mặt hàng khác tiếp tục đắt đỏ hơn, trong khi giá dịch vụ vẫn dai dẳng ở mức cao.
Dữ liệu kinh tế mới công bố hôm thứ Sáu cho thấy chi tiêu tiêu dùng tăng 0,6% trong tháng mua sắm quan trọng chuẩn bị cho năm học mới, và tăng 0,4% sau khi điều chỉnh theo lạm phát. Đây là một chỉ dấu nữa cho thấy động lực then chốt của kinh tế Mỹ vẫn đang vận hành, bất chấp sự bất ổn chung và đà chững lại trên thị trường lao động.
Tuy nhiên, khoản chi tiêu này ngày càng tập trung vào các nhu cầu thiết yếu, như chăm sóc sức khỏe, trong bối cảnh thu nhập không theo kịp đà tăng giá.
Đồng thời, một số mặt hàng – đặc biệt là những mặt hàng chịu tác động từ các mức thuế quan cao do Tổng thống Donald Trump áp đặt – đang tăng giá nhanh hơn nhiều tháng gần đây, theo dữ liệu Bộ Thương mại Mỹ công bố hôm thứ Sáu.
“Không phải tất cả các hộ gia đình đều chống chọi cơn bão thuế quan theo cùng một cách,” Greg Daco, nhà kinh tế tại EY-Parthenon, viết trong một lưu ý gửi nhà đầu tư hôm thứ Sáu, đồng thời cho biết chi tiêu tiêu dùng tổng thể “cho cảm giác về sự kiên cường rộng khắp, nhưng một bộ phận thầm lặng đang ngày càng oằn mình trước gánh nặng giá thực phẩm, đồ nội thất, ô tô và dịch vụ tăng cao.”
Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) – thước đo lạm phát được Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sử dụng cho mục tiêu 2% – tăng 0,3% so với tháng trước (so với mức tăng 0,2% trong tháng 7), kéo tỷ lệ hằng năm lên 2,7% từ 2,6%, đạt mức cao nhất trong 6 tháng.
Giá năng lượng và xăng dầu tăng trong tháng 8, là động lực lớn của mức tăng theo tháng; tuy nhiên, giá thực phẩm cũng leo thang. Chúng tăng 0,5% – mức cao nhất kể từ tháng 3 – và hiện cao hơn 2,2% so với cùng kỳ năm ngoái.
Khi loại trừ thực phẩm và năng lượng, hai nhóm biến động mạnh, chỉ số lõi PCE – thước đo lạm phát cơ bản được theo dõi sát sao – giữ ổn định trong tháng 8. Chỉ số này tăng 0,2%, bằng với tháng 7, và duy trì ở mức 2,9%.
Dữ liệu hôm thứ Sáu cho thấy lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed.
“Diễn biến lạm phát trong báo cáo PCE tháng 8 cho thấy lạm phát trong lĩnh vực dịch vụ vẫn cứng đầu, tăng từ 3,5% lên 3,6%, trong khi có thể thấy rõ giá hàng hóa tăng với mức tăng 13,9% chi phí thịt bò và bê so với cùng kỳ năm trước, cùng với mức tăng 7% chi phí tiện ích gia đình và 6,2% chi phí điện năng,” Joe Brusuelas, kinh tế trưởng tại RSM US, viết hôm thứ Sáu.
Các nhà kinh tế dự báo lạm phát sẽ tăng 0,3% so với tháng 7 và đạt mức 2,7% hằng năm.
Thị trường chứng khoán tăng điểm sau thông tin này. Chỉ số Dow Jones tăng 200 điểm, tương đương 0,44%. S&P 500 tăng 0,2% và Nasdaq Composite tăng 0,03%.
Nền kinh tế hình chữ K
Trong đợt chi tiêu tháng 8, người Mỹ dường như đã rút tiền tiết kiệm. Báo cáo hôm thứ Sáu cho thấy tỷ lệ tiết kiệm giảm xuống 4,6% từ mức 4,8% của tháng 7.
Một phần là vì chi tiêu tăng nhanh hơn thu nhập trong tháng. Thu nhập cá nhân tăng 0,4%, nhưng chỉ tăng 0,1% khi điều chỉnh theo lạm phát.
Theo dữ liệu Bộ Thương mại, tính theo năm, thu nhập cá nhân sau thuế, điều chỉnh theo lạm phát, tăng 1,9%, trong khi chi tiêu thực tăng 2,7%. Trước đại dịch, vào tháng 9/2019, thu nhập khả dụng thực tế tăng ở mức 3%.
Dù vậy, dù chi tiêu tổng thể có vẻ mạnh mẽ, nền kinh tế Mỹ ngày càng phụ thuộc vào một nhóm nhỏ: Trong quý II năm nay, 20% người có thu nhập cao nhất chiếm khoảng một nửa tổng chi tiêu, theo dữ liệu của Moody’s Analytics.
“Dù chúng tôi ghi nhận mức tăng 0,4% trong thu nhập, nhưng việc người dân phải rút tiền tiết kiệm để duy trì nhịp chi tiêu hiện tại là lời nhắc nhở rằng tốc độ chi tiêu phần lớn được dẫn dắt bởi các hộ gia đình có thu nhập cao, trong khi nhóm thu nhập thấp hơn vẫn đang chịu áp lực,” Brusuelas viết.
Dữ liệu tâm lý mới nhất từ Đại học Michigan, cũng công bố hôm thứ Sáu, cho thấy cảm nhận của người dân về nền kinh tế vẫn gần mức thấp kỷ lục.
“Phải quay lại thời kỳ Đại suy thoái mới thấy tâm lý kinh tế tồi tệ như hiện nay,” Elizabeth Renter, kinh tế trưởng tại NerdWallet, viết hôm thứ Sáu. “Đáng chú ý, sự sụt giảm niềm tin tháng này được ghi nhận ở hầu hết các nhóm dân cư – nhiều người thuộc các hoàn cảnh khác nhau đều bi quan hơn về nền kinh tế hiện tại và tương lai.”
Ngoại lệ: những người nắm giữ lượng lớn cổ phiếu.
“Giàu có mang lại sự che chắn nhất định trước những biến động kinh tế, và các nhà đầu tư nhìn chung vẫn ổn,” bà nói thêm.
Các nhà kinh tế cảnh báo môi trường “hình chữ K” này khiến kinh tế Mỹ ngày càng dễ tổn thương trước các cú sốc.
Chi tiêu tùy ý đang co hẹp
Một dấu hiệu cảnh báo khác cho nền kinh tế là sự thay đổi cơ cấu chi tiêu tiêu dùng.
Dữ liệu những tháng gần đây và báo cáo lợi nhuận của các công ty cho thấy người Mỹ đang dành ngày càng nhiều tiền cho các khoản chi thiết yếu – đặc biệt là chăm sóc sức khỏe, nhà ở và bảo hiểm – trong khi cắt giảm các khoản chi khác, theo Adam Josephson, chuyên gia phân tích lâu năm trong ngành giấy và bao bì, người viết bản tin về chi tiêu tiêu dùng và các xu hướng kinh tế.
Tính đến tháng 8, chi tiêu cho chăm sóc sức khỏe chiếm gần 23% tổng chi tiêu tiêu dùng, Josephson nói với CNN. Gần một nửa trong số đó đến từ các chương trình Medicare và Medicaid, ông bổ sung.
“Khi ngày càng nhiều tiền phải dành cho những khoản bắt buộc, thì số còn lại cho chi tiêu tùy ý sẽ ít đi,” ông nói trong một cuộc phỏng vấn.
Và khi chi tiêu tùy ý suy yếu, điều đó có thể gây rắc rối cho nền kinh tế rộng lớn hơn.
“Bạn đã thấy điều này trong năm qua ở mọi loại hình công ty tiêu dùng, từ các hãng hàng tiêu dùng đóng gói, nhà bán lẻ, nhà hàng, hãng hàng không, khách sạn – bất kỳ công ty nào bán sản phẩm hay dịch vụ có thể coi là tùy ý đều đang gặp vấn đề,” ông nói.
“Nếu các công ty phục vụ nhu cầu tiêu dùng gặp khó khăn gia tăng, họ sẽ làm gì? Họ sẽ thắt chặt, cắt giảm chi phí, tức là sa thải nhân công, đóng cửa cơ sở.”
Josephson lấy Starbucks làm ví dụ điển hình.
Theo: CNN
