0
0
Kết luận của Thanh tra Chính phủ không chỉ chỉ ra những tồn tại mang tính hệ thống trên thị trường tài chính mà còn đặc biệt làm rõ những khuyết điểm, vi phạm nghiêm trọng liên quan đến CTCP Tập đoàn Đầu tư Địa ốc No Va và mạng lưới các công ty con, công ty liên quan.
Thanh tra Chính phủ (TTCP) đã chính thức công bố công khai Kết luận thanh tra số 276/KL-TTCP về việc chấp hành chính sách pháp luật trong lĩnh vực phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ (TPDN) và sử dụng nguồn tiền từ hoạt động này.
Cuộc thanh tra được tiến hành trên 67 tổ chức phát hành (TCPH) trong giai đoạn kéo dài từ 01/01/2015 đến 30/6/2023. TTCP đã nhận định rằng, những tồn tại, bất cập và hành vi vi phạm đã làm ảnh hưởng và tác động tiêu cực đến sự phát triển của thị trường TPDN, gây rủi ro cho nhà đầu tư.
Phân tích sâu hơn, hệ sinh thái Nova được xác định bao gồm hai nhóm chính trong phạm vi thanh tra: 18 TCPH là công ty con/công ty trực thuộc và 20 TCPH là công ty có liên quan đến Tập đoàn. Tổng cộng 38 đơn vị này đã phát hành một khối lượng trái phiếu khổng lồ, với tổng giá trị đạt hơn 94.456 tỷ đồng trong giai đoạn thanh tra. Đến ngày 30/6/2023, tổng dư nợ trái phiếu đang lưu hành của nhóm Nova vẫn còn xấp xỉ 49.647,676 tỷ đồng, cho thấy quy mô ảnh hưởng rất lớn của Tập đoàn này trên thị trường TPDN riêng lẻ.
Rủi ro quá hạn đặc biệt
Kết quả thanh tra đã nêu rõ những vấn đề cốt lõi trong hoạt động phát hành và sử dụng vốn trái phiếu của nhóm Nova, tập trung vào việc thiếu minh bạch và sai lệch trong mục đích sử dụng vốn đã cam kết.
Về mặt hồ sơ và quy trình phát hành, TTCP xác định CTCP Đầu tư Địa ốc No Va không có báo cáo tài chính hợp nhất năm 2019 theo quy định về điều kiện phát hành TPDN. Thêm vào đó, có 9 tổ chức phát hành khác, bao gồm cả Tập đoàn No Va và Công ty Unity, đã vi phạm nội dung phương án phát hành khi thiếu thông tin, không cụ thể về chương trình/dự án theo quy định.
Đáng chú ý nhất là việc sử dụng tiền trái phiếu sai mục đích. Nhóm Nova huy động vốn với mục đích chủ yếu là tăng vốn/mua vốn góp tại các doanh nghiệp khác (33.384 tỷ đồng), thanh toán các hợp đồng hợp tác kinh doanh/đầu tư (7.647,6 tỷ đồng) và nhận chuyển nhượng dự án bất động sản (6.913,7 tỷ đồng). Tuy nhiên, TTCP đã phát hiện nhiều dấu hiệu cho thấy các hành vi tạo lập giao dịch phức tạp để chuyển tiền TPDN qua nhiều tổ chức, cá nhân trung gian nhằm mục đích khác, không đúng cam kết.
Cụ thể, có 4/20 tổ chức phát hành thuộc nhóm có liên quan đến Nova vi phạm trong việc sử dụng tiền TPDN có dấu hiệu sai mục đích. Các doanh nghiệp nhận hợp tác, sau khi nhận tiền TPDN, đã sử dụng số tiền này để thanh toán nhiều giao dịch với các tổ chức, cá nhân không rõ mục đích, với số tiền lớn và kéo dài. Thậm chí, một số khoản tiền TPDN sau khi chuyển thanh toán cho công ty trung gian thì đã bị ngân hàng khác thu nợ, cho thấy dấu hiệu của việc sử dụng vốn nhằm mục đích cơ cấu nợ hoặc các mục đích khác không được công bố.
Hậu quả tài chính của những sai phạm này là rõ ràng: tính đến 30/6/2023, tổng số tiền nợ quá hạn (gốc và lãi) đối với trái phiếu lên tới 10.069,368 tỷ đồng (trừ một công ty khác). Toàn bộ số nợ quá hạn này đều thuộc về CTCP Tập đoàn Đầu tư Địa ốc No Va và 10 công ty con/công ty liên quan của Tập đoàn, gây ra rủi ro cho các trái chủ với tổng số tiền hơn 7 nghìn tỷ đồng tại thời điểm thanh tra.
Chuyển giao quyền xử lý và kiến nghị chấn chỉnh dự án
Nhận định về tính chất, mức độ phức tạp của các hành vi vi phạm, đặc biệt là các thủ đoạn tạo lập giao dịch và chuyển tiền có thể gây hậu quả cho xã hội, Thanh tra Chính phủ đã quyết định chuyển thông tin hai vụ việc quan trọng sang Bộ Công an để xem xét và xử lý theo quy định của pháp luật:
- Vụ việc tại Tập đoàn No Va và 4 công ty thành viên (Cty TNHH Bất động sản Khải Hưng, CTCP Lucky House, Cty TNHH Thành phố Aqua và Cty Unity) liên quan đến các vi phạm về hồ sơ phát hành và phương án sử dụng vốn.
- Vụ việc vi phạm trong sử dụng tiền TPDN có dấu hiệu sai mục đích tại Tập đoàn No Va và 4 tổ chức phát hành khác (thuộc nhóm công ty liên quan).
Bên cạnh việc chuyển hồ sơ điều tra, TTCP còn đưa ra kiến nghị mạnh mẽ yêu cầu chấm dứt ngay các hành vi vi phạm và khắc phục hậu quả. TTCP đặc biệt kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Chủ tịch UBND các tỉnh Đồng Nai và Bình Thuận (nay là tỉnh Lâm Đồng) kiểm tra, xử lý vi phạm trong huy động vốn kinh doanh bất động sản và nhà ở tại các dự án có quy mô lớn liên quan đến hệ sinh thái Nova:
- Dự án Khu đô thị Aqua City do Công ty TNHH thành phố AQUA làm chủ đầu tư.
- Dự án Tổ hợp khu du lịch Thung Lũng Đại Dương (Dự án Nova World Phan Thiết) do Công ty TNHH Delta – Valley Bình Thuận làm chủ đầu tư.
- Các dự án khác như Phân khu 1 – Dự án Khu đô thị Dịch vụ thương mại cao cấp Cù Lao Phước Hưng và Dự án Khu phức hợp du lịch sinh thái Mũi Yến.
Những quyết định và kiến nghị này cho thấy sự quyết liệt của cơ quan chức năng nhằm làm minh bạch hóa thị trường, buộc các tổ chức phát hành phải chịu trách nhiệm, và ngăn ngừa những rủi ro tiếp theo cho nhà đầu tư và sự ổn định kinh tế.
