0
0
Thị trường nông sản trong nước đang chứng kiến một giai đoạn đầy thử thách khi giá cà phê ghi nhận chuỗi giảm điểm kéo dài. Sau gần hai tuần liên tục đi xuống, giá trị của mặt hàng này đã rời xa các mốc đỉnh lịch sử, tạo nên một làn sóng thận trọng bao trùm lên các vùng nguyên liệu trọng điểm tại Tây Nguyên.
Sự điều chỉnh này không chỉ đơn thuần là biến động cung cầu nhất thời mà còn là hệ quả của những thay đổi mang tính chiến lược trong chính sách thương mại toàn cầu, đặc biệt là từ phía Mỹ đối với các quốc gia sản xuất lớn tại Nam Mỹ.
Nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm liên tục của giá nông sản nội địa
Trong khoảng 9 phiên giao dịch gần đây, thị trường cà phê nội địa đã chứng kiến mức giảm sâu, đưa giá thu mua về ngưỡng 88.000 đến 89.000 đồng cho mỗi kg. Nếu so sánh với thời điểm đầu tuần trước, giá trị mặt hàng này đã bốc hơi khoảng 15%, và khi đặt trong tương quan với cùng kỳ năm ngoái, mức giảm đã chạm ngưỡng 30%. Thực tế này đã buộc các hộ nông dân và đại lý thu mua phải thay đổi chiến thuật giao dịch để bảo toàn nguồn vốn.
Thay vì găm hàng chờ giá cao như các niên vụ trước, nhiều chủ vườn tại khu vực Gia Lai đã chủ động bán sớm cà phê tươi ngay khi vừa thu hoạch. Việc chấp nhận mức giá từ 21.000 đến 21.500 đồng một kg đối với cà phê tươi là một quyết định nhằm giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh giá nhân xô liên tục lao dốc từ mức 102.000 đồng xuống dưới đầu chín chỉ trong vòng chưa đầy mười ngày.
Sự sụt giảm tại thị trường trong nước phản ánh rất rõ nét những diễn biến trên các sàn giao dịch phái sinh quốc tế. Tại London, giá cà phê robusta đã mất đi một giá trị đáng kể sau nhiều phiên đỏ sàn liên tiếp. Mặc dù đôi lúc thị trường có xuất hiện những tín hiệu bắt đáy từ các nhà đầu tư, nhưng lực cầu này vẫn chưa đủ mạnh để đảo chiều xu hướng giảm chung. Tương tự, tại sàn New York, mặt hàng arabica cũng chịu áp lực điều chỉnh không nhỏ.
Một trong những tác nhân chính yếu thúc đẩy xu hướng này chính là quyết định miễn thuế nhập khẩu cho nông sản Brazil từ phía chính quyền Mỹ. Việc loại bỏ mức thuế 40% đối với cà phê từ quốc gia sản xuất lớn nhất thế giới đã ngay lập tức tạo ra kỳ vọng về một nguồn cung dồi dào hơn trên thị trường quốc tế. Điều này làm hạ nhiệt cơn sốt giá vốn đã kéo dài suốt thời gian qua, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh cực lớn cho hàng hóa từ quốc gia Nam Mỹ này so với các khu vực khác.
Bên cạnh yếu tố chính sách, điều kiện tự nhiên tại các vùng canh tác chủ lực cũng đang ủng hộ cho việc gia tăng sản lượng. Tại Brazil, những cơn mưa giải hạn đã xuất hiện đúng lúc, giúp cải thiện tình trạng của các vườn cây sau giai đoạn khô nóng, mở ra triển vọng lạc quan cho vụ thu hoạch tới.
Trong khi đó, tại Việt Nam, thời tiết tại các tỉnh Tây Nguyên đã ổn định trở lại sau giai đoạn bão lũ, tạo điều kiện lý tưởng cho công tác thu hái và phơi sấy. Với dự báo sản lượng niên vụ hiện tại có thể tăng trưởng khoảng 5%, áp lực cung ứng càng khiến giá khó có thể quay lại thời kỳ đỉnh cao trong ngắn hạn.
Triển vọng xuất khẩu và chiến lược phát triển bền vững của ngành cà phê
Mặc dù giá đang trong giai đoạn điều chỉnh, nhưng nhìn tổng thể, bức tranh kinh tế của ngành cà phê Việt Nam vẫn có những điểm sáng đáng ghi nhận. Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam nhận định rằng, dù giá khó có thể duy trì ở mức cao chót vót như trước, nhưng mặt bằng giá hiện tại vẫn là mức khá tốt nếu so với trung bình nhiều năm. Dự kiến, giá cà phê sẽ thiết lập một vùng cân bằng mới quanh ngưỡng 80.000 đồng mỗi kg.
Đây là mức giá giúp nông dân vẫn có lợi nhuận để duy trì sản xuất và tái đầu tư. Thực tế, hai năm giá cao vừa qua đã cung cấp cho người trồng cà phê một nguồn lực tài chính đáng kể để nâng cấp hệ thống tưới tiêu và kỹ thuật canh tác, từ đó nâng cao chất lượng hạt cà phê xuất khẩu.
Về con số kim ngạch, Việt Nam đang đứng trước cơ hội xác lập kỷ lục mới với doanh thu xuất khẩu có thể chạm mốc gần 9 tỷ USD trong năm nay. Với khối lượng xuất khẩu dự kiến đạt 1,5 triệu tấn, ngành cà phê tiếp tục khẳng định vị thế trụ cột trong cơ cấu nông sản xuất khẩu của quốc gia. Tuy nhiên, để duy trì vị thế này một cách bền vững, ngành đang phải đối mặt với bài toán cạnh tranh gay gắt về quỹ đất.
Sự bùng nổ của các loại cây ăn trái có giá trị kinh tế cao, điển hình là sầu riêng, đang khiến diện tích trồng cà phê bị thu hẹp đáng kể. Việc mở rộng diện tích canh tác mới hiện nay là điều rất khó khăn do quy hoạch và sự thay đổi mục đích sử dụng đất của người dân.
Trong bối cảnh đó, chiến lược trọng tâm của ngành cà phê trong tương lai không còn nằm ở việc mở rộng quy mô mà phải tập trung vào chiều sâu. Các chuyên gia khuyến nghị cần đẩy mạnh công tác tái canh những diện tích vườn cây đã già cỗi bằng các giống mới có năng suất vượt trội và khả năng kháng sâu bệnh tốt.
Đồng thời, việc ứng dụng các quy trình sản xuất sạch, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về môi trường của các thị trường khó tính như châu Âu sẽ là chìa khóa để nâng cao giá trị gia tăng. Thay vì chỉ xuất khẩu thô, việc đầu tư vào công nghệ chế biến sâu và xây dựng thương hiệu cà phê Việt Nam trên bản đồ thế giới sẽ giúp ngành vượt qua được những cú sốc về giá và các biến động chính sách từ các cường quốc kinh tế.
