Nhu cầu vật liệu xây dựng tăng mạnh tại nhiều công trình trọng điểm

Nhu cầu vật liệu xây dựng tăng mạnh tại nhiều công trình hạ tầng trọng điểm đang tạo áp lực lớn lên thị trường, khiến biến động giá tiếp tục diễn biến phức tạp.

Trong bối cảnh hàng loạt dự án đầu tư bước vào giai đoạn tăng tốc thi công, câu chuyện bảo đảm nguồn cung vật liệu không chỉ là vấn đề của doanh nghiệp xây dựng mà còn trở thành bài toán quản lý cần được giải quyết đồng bộ từ quy hoạch đến điều phối nguồn lực.

Từ đầu năm đến nay, thị trường vật liệu xây dựng ghi nhận nhiều đợt điều chỉnh tăng giá đối với các nhóm vật liệu chủ lực phục vụ thi công hạ tầng. Tình trạng khan hiếm nguyên vật liệu, đặc biệt là cát, đá xây dựng và vật liệu san lấp tại một số khu vực đã khiến chi phí xây dựng gia tăng, đồng thời gây áp lực lên tiến độ triển khai các công trình.

Theo báo cáo thị trường vật liệu xây dựng của Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, phân khúc vật liệu thô như cát, gạch, đá xây dựng đang chịu tác động từ tình trạng khan hiếm nguồn cung cục bộ trong khi nhu cầu từ các công trình hạ tầng lớn liên tục tăng cao. Diễn biến này đã đẩy giá nhiều loại vật liệu tăng từ 15% đến 25%, thậm chí có thời điểm tăng tới 50% so với đầu năm.

Tại một số địa phương, giá cát vàng từ mức khoảng 600.000 đồng/m3 đã tăng lên 750.000 đồng/m3. Đối với đá xây dựng, mức giá phổ biến từ 500.000 đồng/m3 đã tăng lên khoảng 750.000 – 780.000 đồng/m3. Đây là mức tăng đáng kể đối với nhóm vật liệu nền tảng của ngành xây dựng.

Theo đánh giá của Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, dưới tác động của biến động giá vật liệu cùng chi phí nhân công gia tăng, tổng chi phí xây dựng trong năm nay có thể tăng trung bình từ 7% – 10% so với cùng kỳ. Điều này buộc nhiều chủ đầu tư và nhà thầu phải rà soát, cập nhật lại các phương án dự toán ngay từ giai đoạn đấu thầu nhằm hạn chế rủi ro phát sinh chi phí.

Biến động giá gia tăng áp lực cho các dự án đầu tư hạ tầng trọng điểm

Áp lực về nguồn cung vật liệu đang xuất hiện rõ nét tại nhiều công trình hạ tầng quy mô lớn trên cả nước. Trong bối cảnh các dự án đầu tư giao thông tiếp tục được đẩy mạnh, nhu cầu đối với cát, đá, cấp phối đá dăm, bê tông thương phẩm và các vật liệu xây dựng khác đang duy trì ở mức cao.

Tại dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, khối lượng nhựa đường và bê tông nhựa nhập khẩu từ Trung Đông có thời điểm ghi nhận mức tăng từ 50% đến 120%. Cùng với đó, nhiều loại vật liệu trong nước như đá, cát, cấp phối đá dăm hay bê tông thương phẩm cũng xuất hiện những biến động nhất định trong giai đoạn đầu năm.

Theo Ban Quản lý Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, giai đoạn từ cuối tháng 2 đến cuối tháng 4 là thời điểm thị trường ghi nhận nhiều biến động lớn do ảnh hưởng từ tình hình chiến sự tại Trung Đông cùng những thay đổi về giá nguyên liệu và nhiên liệu trên thị trường thế giới. Tuy nhiên, sau quá trình phối hợp giữa các cơ quan quản lý và địa phương liên quan, những khó khăn về nguồn cung đá, cát và xi măng cơ bản đã được tháo gỡ.

Để hỗ trợ quá trình triển khai dự án, Bộ Xây dựng đã đề xuất tỉnh Đồng Nai chỉ đạo các sở, ngành thường xuyên cập nhật chỉ số giá phù hợp với diễn biến thực tế tại khu vực dự án, công bố giá vật liệu xây dựng theo quy định và tiếp tục ưu tiên nguồn cung cho các gói thầu đang triển khai.

Tại TP Hồ Chí Minh, nhu cầu vật liệu cho dự án Vành đai 3 tiếp tục ở mức lớn. Theo kế hoạch, từ nay đến cuối năm, dự án cần khoảng 1,5 triệu m3 vật liệu, chủ yếu là cấp phối đá dăm. Để đáp ứng yêu cầu thi công, các nhà thầu đang chủ động huy động nguồn cung từ các mỏ đá trên địa bàn TP Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai.

Thực tế cho thấy, khi nhiều dự án đầu tư trọng điểm cùng bước vào giai đoạn thi công cao điểm, áp lực đối với hệ thống cung ứng vật liệu ngày càng lớn. Đây cũng là nguyên nhân khiến biến động giá vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt trong ngắn hạn.

Bài toán quy hoạch và điều phối nguồn cung vẫn là điểm nghẽn lớn

Không chỉ các công trình trọng điểm quốc gia, nhiều dự án hạ tầng đô thị cũng đang phải đối mặt với những thách thức tương tự về nguồn cung vật liệu. Trong bối cảnh giá vật liệu liên tục biến động, nhiều nhà thầu đã thay đổi phương án tổ chức thi công nhằm giảm thiểu rủi ro.

Tại một số công trường, thay vì chờ vật liệu được cung cấp theo tiến độ từng giai đoạn, các đơn vị thi công chủ động tập kết và dự trữ nguyên vật liệu ngay khi có điều kiện mặt bằng phù hợp. Đây được xem là giải pháp giúp duy trì nhịp độ thi công liên tục trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.

Theo phản ánh từ các nhà thầu, có những loại vật liệu tăng giá tới 40% – 50%, gây khó khăn đáng kể cho việc huy động nguồn cung. Việc tăng cường dự trữ vật liệu tại công trường được xem là giải pháp trước mắt nhằm hạn chế nguy cơ gián đoạn thi công.

Tại một số địa phương, chính quyền cũng đang phối hợp cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn liên quan đến giải phóng mặt bằng, cấp phép khai thác khoáng sản và vận chuyển vật liệu phục vụ thi công. Việc bàn giao mặt bằng theo hình thức cuốn chiếu được kỳ vọng sẽ giúp các dự án duy trì tiến độ trong điều kiện nguồn lực còn nhiều áp lực.

Tuy nhiên, không phải địa phương nào cũng có lợi thế về nguồn vật liệu tại chỗ. Thực tế cho thấy một số tỉnh không có mỏ đất, mỏ đá hoặc mỏ cát phục vụ xây dựng, buộc các nhà thầu phải tìm kiếm nguồn cung từ các địa phương lân cận. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí vận chuyển mà còn khiến việc điều phối vật liệu trở nên phức tạp hơn.

Theo các chuyên gia trong ngành xây dựng, điểm nghẽn lớn hiện nay không chỉ nằm ở khoảng cách địa lý giữa nơi khai thác và nơi sử dụng vật liệu mà còn xuất phát từ công tác quy hoạch, khảo sát và quản lý mỏ chưa thực sự đồng bộ. Trong nhiều trường hợp, việc xác định trữ lượng và chất lượng mỏ chỉ được thực hiện khi dự án triển khai, dẫn tới khó khăn trong công tác dự báo và điều phối nguồn lực.