0
0
Dù doanh thu toàn ngành xi măng trong quý 2/2026 chạm mức cao nhất trong 14 quý trở lại đây nhờ lực đẩy từ đầu tư công, bức tranh lợi nhuận vẫn chịu áp lực nặng nề bởi giá vốn và cạnh tranh giá bán khốc liệt.
Tổng doanh thu của 16 doanh nghiệp xi măng niêm yết trên sàn chứng khoán trong quý 2/2026 đạt gần 6.869 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Đây chính là mức đỉnh doanh thu theo quý cao nhất kể từ quý 4/2022. Lũy kế 6 tháng đầu năm, tổng doanh thu thuần toàn ngành đạt hơn 12.300 tỷ đồng, tăng 11% so với nửa đầu năm 2025.
Mặc dù doanh thu tăng trưởng ấn tượng, tổng lợi nhuận ròng của nhóm doanh nghiệp này trong quý 2/2026 chỉ đạt hơn 184 tỷ đồng, giảm 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Điểm sáng là toàn ngành đã duy trì được quý thứ 5 liên tiếp có lãi sau giai đoạn dài chìm trong khủng hoảng. Tuy nhiên, áp lực chi phí đầu vào tăng cao cùng sự cạnh tranh khốc liệt đã kéo biên lợi nhuận gộp toàn ngành giảm nhẹ từ 12% xuống còn 11%. Tính chung nửa đầu năm 2026, lợi nhuận ròng toàn ngành đạt hơn 229 tỷ đồng, tăng 160% so với mức nền thấp cùng kỳ.
Sự cải thiện của các doanh nghiệp diễn ra đồng nhịp với đà hồi phục của thị trường vật liệu xây dựng nói chung. Theo Trung tâm Thông tin và Dữ liệu Xi măng (CIDC), tổng sản lượng xi măng và clinker tiêu thụ nội địa cùng xuất khẩu trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt gần 61 triệu tấn, tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, lượng tiêu thụ nội địa đạt gần 41,6 triệu tấn, tăng 16% và chiếm hơn 68% tổng mức tiêu thụ. Hoạt động xuất khẩu cũng ghi nhận mức sản lượng 19,4 triệu tấn, tăng 15%.
Bức tranh kinh doanh phân hóa sâu sắc giữa các doanh nghiệp trong ngành
Động lực tăng trưởng chính của toàn ngành xi măng trong quý 2/2026 tiếp tục dồn vào Công ty Cổ phần Xi Măng Vicem Hà Tiên (HOSE: HT1). Đơn vị này ghi nhận lợi nhuận ròng đạt hơn 138 tỷ đồng, tăng 23% so với cùng kỳ và chiếm tới 75% tổng lợi nhuận của toàn bộ 16 doanh nghiệp trên sàn. Đây cũng là mức lợi nhuận theo quý cao nhất trong vòng 5 năm qua của HT1.
Đại diện Xi măng Hà Tiên cho biết, kết quả kinh doanh khởi sắc chủ yếu nhờ sản lượng tiêu thụ xi măng tăng hơn 6% so với cùng kỳ. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn ghi nhận nguồn thu từ phí hoàn vốn dự án BOT xây dựng đường nối từ đường Nguyễn Duy Trinh vào khu công nghiệp Phú Hữu tại TP.HCM. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, HT1 đạt 4.121 tỷ đồng doanh thu thuần, tăng 17% và lợi nhuận ròng hơn 216 tỷ đồng, gấp 2,1 lần cùng kỳ, qua đó hoàn thành 54% kế hoạch lợi nhuận năm.
Cùng nằm trong nhóm tăng trưởng tích cực, Công ty Cổ phần Xi măng La Hiên VVMI (HNX: CLH) đạt lợi nhuận quý 2 hơn 20 tỷ đồng, tăng trưởng 47% nhờ giá bán sản phẩm bình quân cải thiện. Sau nửa đầu năm, doanh nghiệp này đã hoàn thành tới 93% kế hoạch lợi nhuận cả năm. Tương tự, CTCP VICEM Thạch cao Xi măng (HNX: TXM) ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận quý 2 lên tới 431%, đạt hơn 700 triệu đồng nhờ sản lượng tiêu thụ tăng mạnh, đưa lợi nhuận lũy kế 6 tháng lên hơn 800 triệu đồng và vượt xa chỉ tiêu năm.
Ở chiều ngược lại, không ít doanh nghiệp chứng kiến biên lợi nhuận sụt giảm sâu do không gánh nổi chi phí giá vốn. Điển hình là CTCP Xi măng Bỉm Sơn (HNX: BCC) khi lợi nhuận quý 2 giảm tới 83%, chỉ còn vỏn vẹn 11 tỷ đồng. Công ty Cổ phần Xi măng Quán Triều VVMI (UPCoM: CQT) cũng chỉ báo lãi hơn 2 tỷ đồng, giảm 73% so với cùng kỳ. Tình trạng sụt giảm lợi nhuận khoảng 70% cũng diễn ra tại CTCP VICEM Thương mại Xi măng (HNX: TMX) và CTCP Xi măng Sài Sơn (UPCoM: SCJ), với lợi nhuận đạt lần lượt hơn 600 triệu đồng và 1,7 tỷ đồng.
Áp lực thua lỗ kéo dài và thách thức kiểm soát dư thừa công suất
Bên cạnh những doanh nghiệp duy trì được lợi nhuận dương, ngành xi măng vẫn còn những mảng xám khi nhiều đơn vị tiếp tục chìm sâu trong thua lỗ. Công ty Cổ phần Xi măng VICEM Hải Vân (UPCoM: HVX) ghi nhận lỗ hơn 7 tỷ đồng trong quý 2/2026, nối dài chuỗi thua lỗ liên tiếp lên con số 13 quý.
Lãnh đạo HVX giải trình nguyên nhân do đơn vị chưa sản xuất clinker vì lò nung đang trong giai đoạn bảo dưỡng, sửa chữa lớn. Chi phí cố định của nhà máy Xi măng Vạn Ninh trong thời gian ngừng lò được hạch toán vào chi phí khác lên tới gần 10 tỷ đồng. Ngoài ra, chi phí bán hàng tăng cao do cuộc chiến cạnh tranh giá gay gắt tại khu vực miền Trung – Tây Nguyên khi nhiều dòng sản phẩm xi măng giá rẻ ồ ạt đổ bộ.
Tình hình tại CTCP Xi măng Phú Thọ (UPCoM: PTE) cũng không mấy khả quan khi doanh nghiệp này tiếp tục báo lỗ gần 9 tỷ đồng trong quý 2, nâng chuỗi quý lỗ liên tiếp lên con số 21 do sản lượng tiêu thụ sụt giảm nghiêm trọng. Trong khi đó, CTCP Tấm lợp Vật liệu Xây dựng Đồng Nai ghi nhận mức lỗ gần 13 tỷ đồng và là quý thứ 17 liên tục kinh doanh dưới giá vốn, nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ gánh nặng chi phí tài chính với lãi suất vay ngân hàng lên tới 12,5%/năm.
Ở quy mô tập đoàn đầu ngành, Tổng Công ty Xi măng Việt Nam (VICEM) ghi nhận kết quả 6 tháng đầu năm đạt gần 529 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, hoàn thành hơn 55% kế hoạch năm. Sản lượng clinker sản xuất của VICEM đạt gần 9,3 triệu tấn, tăng 17%; sản lượng xi măng trực tiếp đạt gần 12,2 triệu tấn, tăng 12%; tổng sản phẩm tiêu thụ đạt gần 13,4 triệu tấn, tăng 11%, trong đó tiêu thụ nội địa chiếm gần 11,5 triệu tấn.
Lực kéo chính cho sự hồi phục của ngành xi măng đến từ việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân hàng loạt dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn như cao tốc Bắc – Nam phía Đông, sân bay Gia Bình, các tuyến đường vành đai và hệ thống cầu vượt sông, cảng biển liên vùng.
Tuy nhiên, số liệu của CIDC lưu ý tốc độ phục hồi tiêu thụ nội địa có dấu hiệu chậm dần trong tháng 5 và tháng 6 sau khi bùng nổ trong tháng 3 và tháng 4. Việc kiểm soát sản xuất, tối ưu vận hành và giải quyết bài toán hàng tồn kho vẫn là thách thức sống còn đối với các đơn vị sản xuất xi măng trước áp lực dư thừa công suất nội địa và cạnh tranh khốc liệt.
