0
0
Quý 3/2025 đánh dấu giai đoạn tăng trưởng mạnh của Ngành xây dựng khi lợi nhuận ròng vượt 5.000 tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, phần lớn lợi nhuận đến từ hoạt động tài chính bất thường, trong khi nhiều doanh nghiệp tiếp tục chịu áp lực nợ xấu, thua lỗ kéo dài và giá nguyên vật liệu leo thang.
Lợi nhuận tăng mạnh nhờ các khoản thu nhập bất thường
Số liệu tổng hợp từ 99 doanh nghiệp xây dựng niêm yết cho thấy doanh thu quý 3/2025 đạt hơn 44.500 tỷ đồng, tăng 26% so với cùng kỳ. Biên lợi nhuận gộp toàn ngành giữ ở mức khoảng 11%, nhưng điểm đáng chú ý là lợi nhuận ròng đạt gần 5.200 tỷ đồng — mức tăng hơn 400% và là kỷ lục từ trước đến nay.
Động lực chính tạo nên kết quả nổi bật lại không đến từ hoạt động thi công cốt lõi mà từ các khoản thu bất thường. Trường hợp của Vinaconex (VCG) là minh chứng rõ nét khi doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận quý 3 gần 3.300 tỷ đồng nhờ thoái vốn dự án nghỉ dưỡng Cát Bà Amatina. Khoản lãi này chiếm tới hơn 60% tổng lợi nhuận toàn ngành và kéo kết quả của doanh nghiệp vượt xa kế hoạch cả năm.
Một số doanh nghiệp khác cũng báo lợi nhuận tăng bằng lần nhờ thanh lý, chuyển nhượng hoặc thu nhập từ các phán quyết tranh chấp. CTCP Đầu tư và Xây dựng 40 (L40) đạt mức tăng kỷ lục với hơn 135 tỷ đồng lợi nhuận nhờ chuyển nhượng cổ phần tại dự án Hà My. Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (HBC) báo lãi 182 tỷ đồng nhờ khoản tiền phán quyết thu được từ tranh chấp hợp đồng, dù lũy kế 9 tháng của doanh nghiệp vẫn suy giảm mạnh.
Trong khi đó, Coteccons (CTD) cho thấy bức tranh tích cực hơn khi lợi nhuận tăng lên gần 300 tỷ đồng nhờ tăng tốc thi công và cải thiện doanh thu từ mảng cốt lõi. Kết quả này phản ánh phần nào sự phân hóa trong Ngành xây dựng, khi một số doanh nghiệp tăng trưởng nhờ hoạt động chính, trong khi phần lớn kết quả vẫn dựa vào các khoản thu phi hoạt động.
Bức tranh trái chiều: Doanh nghiệp lớn lãi mạnh, nhiều đơn vị tiếp tục thua lỗ
Bên cạnh sự bứt phá của nhóm đầu ngành, không ít doanh nghiệp tiếp tục chìm trong thua lỗ kéo dài. Đua Fat (DFF) ghi nhận quý lỗ thứ 9 liên tiếp với mức hơn 368 tỷ đồng, đưa tổng lỗ lũy kế vượt 1.270 tỷ đồng và vốn chủ sở hữu tiếp tục âm. Tổng CTCP Xây dựng Công nghiệp Việt Nam (VVN) lỗ quý thứ 12 liên tiếp, với lỗ lũy kế hơn 3.230 tỷ đồng.
Một điểm đáng chú ý là Vinaconex 39 (PVV) bất ngờ báo lãi hơn 200 tỷ đồng sau 38 quý liên tiếp thua lỗ, chủ yếu nhờ chuyển nhượng tài sản để cấn trừ nợ chứ không xuất phát từ hoạt động thi công. Điều này giúp giảm lỗ lũy kế nhưng chưa thể đảm bảo sự hồi phục bền vững.
Ngoài vấn đề lợi nhuận, áp lực tài chính tiếp tục là điểm nghẽn lớn của Ngành xây dựng. Tại nhiều doanh nghiệp có tổng tài sản lớn, khoản phải thu ngắn hạn chiếm tỷ trọng rất cao. Hưng Thịnh Incons (HTN) có khoản phải thu gần 6.300 tỷ đồng, tương đương 84% tổng tài sản. Tập đoàn SCG (SCG) ghi nhận khoản phải thu gần 9.000 tỷ đồng, tăng mạnh so với đầu năm.
Coteccons (CTD) sở hữu khoản phải thu hơn 15.800 tỷ đồng, với dự phòng khó đòi trên 1.300 tỷ đồng. Vinaconex (VCG) có khoản phải thu ngắn hạn tăng đột biến lên 12.200 tỷ đồng, phần lớn là cho vay ngắn hạn. Những con số này cho thấy dòng tiền thực tế của ngành vẫn gặp nhiều thách thức, dù lợi nhuận ghi sổ đạt mức cao.
Trong bối cảnh đó, chỉ một số doanh nghiệp duy trì doanh thu trên ngàn tỷ đồng như Coteccons, Vinaconex, CC1 hay PC1. Một số tên tuổi khác như FECON (FCN), Đạt Phương (DPG) hay Licogi 13 (LIG) cũng ghi nhận doanh thu cải thiện, nhưng tăng trưởng lợi nhuận chưa đồng đều.
Giá vật liệu leo thang và công nợ kéo dài tiếp tục gây sức ép
Theo báo cáo xu hướng quý 3/2025 của cơ quan thống kê, chi phí nguyên vật liệu tăng là yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến hoạt động thi công. Cùng với đó, tình trạng thiếu hợp đồng mới, khó tiếp cận vốn, thủ tục đầu tư kéo dài và chậm trễ thanh toán các dự án xây dựng cơ bản tiếp tục tạo áp lực lên doanh nghiệp.
Nhiều doanh nghiệp kiến nghị cơ quan quản lý hỗ trợ nguồn vật liệu, giảm lãi suất cho vay và cải thiện tính minh bạch trong công tác đấu thầu. Đề xuất về chế tài xử phạt chủ đầu tư chậm thanh toán cũng được nhấn mạnh nhằm giúp doanh nghiệp quay vòng vốn và giảm thiểu rủi ro nợ xấu.
