0
0
Giai đoạn cuối năm luôn là thời điểm “nóng” nhất đối với hệ thống ngân hàng khi các chỉ tiêu về giải ngân, lợi nhuận và kiểm soát rủi ro đồng loạt bước vào kỳ khóa sổ.
Trong bối cảnh biên lãi ròng thu hẹp và áp lực nợ xấu gia tăng, việc hoàn thành kế hoạch kinh doanh năm 2025 không chỉ là một con số tài chính đơn thuần mà còn là minh chứng cho năng lực quản trị nguồn lực của mỗi nhà băng.
Những tuần cuối cùng của năm tài chính thường chứng kiến sự tăng tốc đột biến trong hoạt động của ngành ngân hàng. Đây là giai đoạn mà các đơn vị phải tìm cách tối ưu hóa hạn mức tín dụng được phân bổ, đồng thời rà soát lại toàn bộ cấu trúc chi phí và thu nhập để đảm bảo các mục tiêu đã cam kết với cổ đông.
Khác với các doanh nghiệp sản xuất thông thường, sự tăng trưởng của một ngân hàng bị ràng buộc chặt chẽ bởi “trần” tín dụng và các quy định an toàn vốn khắt khe từ cơ quan quản lý. Việc không khai thác hết room tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận tức thời mà còn gián tiếp cho thấy sự lúng túng trong việc kết nối nguồn vốn với nhu cầu thực tế của nền kinh tế. Tuy nhiên, việc đẩy mạnh cho vay vào phút chót cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về chất lượng tài sản nếu quy trình thẩm định bị xem nhẹ dưới áp lực doanh số.
Thực tế cho thấy, lợi nhuận ngành ngân hàng là kết quả của một phép tính cân bằng giữa quy mô tín dụng, biên lãi ròng (NIM) và chi phí dự phòng rủi ro. Đến cuối quý 3 năm 2025, bức tranh thực hiện kế hoạch của toàn ngành đã bộc lộ những mảng màu tương phản rõ rệt. Dù lợi nhuận trước thuế của 27 ngân hàng niêm yết vẫn ghi nhận mức tăng trưởng dương, nhưng áp lực từ chi phí vốn gia tăng và sự sụt giảm của NIM đang khiến lộ trình về đích trở nên gập ghềnh hơn.
Thống kê lịch sử chỉ ra rằng, trong những giai đoạn thuận lợi như 2020-2021, các nhà băng thường cán đích sớm với tỷ lệ hoàn thành trên 85% ngay từ cuối tháng 9. Thế nhưng ở thời điểm hiện tại, tỷ lệ này chỉ dao động quanh mức 75%, cho thấy dư địa tối ưu hóa lợi nhuận trong quý 4 đang bị thu hẹp đáng kể. Để bù đắp khoảng trống này, nhiều đơn vị đã phải sử dụng đến bộ đệm dự phòng tích lũy, khiến tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn ngành có xu hướng giảm từ mức 122% xuống còn khoảng 90%.
Sự phân hóa mạnh mẽ trong lộ trình về đích của các nhóm quy mô
Sự khác biệt về năng lực quản trị và tệp khách hàng đã tạo nên những kịch bản về đích rất khác nhau giữa các nhóm ngân hàng. Ở khối quốc doanh, những “ông lớn” như VCB hay BID vẫn duy trì nhịp độ ổn định với tỷ lệ hoàn thành mục tiêu dao động từ 74% đến 77%. Đáng chú ý, CTG đã bứt phá ngoạn mục khi chạm ngưỡng 90% kế hoạch năm nhờ tận dụng tối đa room tín dụng với mức tăng trưởng dư nợ lũy kế lên tới 15,6%.
Ngược lại, những đơn vị có tốc độ giải ngân chậm trong 9 tháng đầu năm đang đối mặt với áp lực “dồn toa” vào quý cuối cùng. Điển hình là trường hợp một số nhà băng mới chỉ sử dụng chưa tới 9% hạn mức tín dụng được giao, buộc họ phải đẩy mạnh cho vay trong mùa cao điểm dù nợ xấu đang có xu hướng nhích tăng.
Đối với nhóm ngân hàng bán lẻ, bài toán trở nên khó giải hơn khi mặt bằng lợi suất cho vay giảm mạnh trong khi lãi suất huy động bắt đầu có dấu hiệu tăng lại. Các đơn vị như ACB, TPB hay VIB hiện mới chỉ thực hiện được khoảng 60-70% kế hoạch lợi nhuận năm. Khả năng hoàn thành mục tiêu của nhóm này hiện phụ thuộc nhiều vào việc đa dạng hóa nguồn thu từ dịch vụ và kiểm soát chặt chẽ chi phí vận hành thay vì chỉ dựa vào thu nhập lãi thuần.
Ở một khía cạnh khác, nhóm các đơn vị quy mô nhỏ lại ghi nhận những tín hiệu bất ngờ khi nhiều cái tên như ABB hay KLB đã sớm vượt hoặc tiệm cận mức kế hoạch cả năm ngay từ tháng 9. Sự linh hoạt trong việc xoay trục danh mục cho vay và quy mô nhỏ gọn giúp các nhà băng này dễ dàng thích nghi với những biến động ngắn hạn của thị trường hơn so với các đối thủ lớn.
Áp lực chi phí vốn và bài toán quản trị dự phòng rủi ro
Một trong những yếu tố then chốt quyết định khả năng về đích của ngành ngân hàng trong năm nay chính là sự linh hoạt trong quản trị chi phí dự phòng rủi ro. Khi dư địa cải thiện NIM không còn nhiều, các nhà băng buộc phải cân nhắc giữa việc duy trì một bộ đệm dự phòng dày hay ưu tiên ghi nhận lợi nhuận để làm đẹp báo cáo tài chính năm.
Việc giảm tỷ lệ bao phủ nợ xấu trong thời gian qua là một minh chứng cho thấy nhiều đơn vị đã chọn phương án sử dụng nguồn lực tích lũy từ quá khứ để bảo vệ chỉ tiêu lợi nhuận trước mắt. Tuy nhiên, chiến lược này được đánh giá là con dao hai lưỡi, bởi nó có thể tạo ra áp lực tài chính lớn cho giai đoạn tiếp theo nếu thị trường bất động sản hoặc tình hình sản xuất kinh doanh của khách hàng không hồi phục như kỳ vọng.
Bên cạnh đó, việc thực thi kế hoạch kinh doanh còn chịu ràng buộc bởi lộ trình điều hành chính sách tiền tệ và diễn biến vĩ mô toàn cầu. Năm 2025, với định hướng tăng trưởng tín dụng toàn ngành khoảng 16%, áp lực cạnh tranh về nguồn vốn và khách hàng vay tốt sẽ ngày càng trở nên gay gắt.
Các ngân hàng bán buôn hiện đang gặp khó khăn nhất khi có tới 6/8 đơn vị chưa đạt được 75% mục tiêu lợi nhuận do chịu tác động kép từ nợ xấu tăng và biên lợi nhuận thu hẹp. Điều này cho thấy sự tăng tốc trong quý 4 không chỉ đơn thuần là một cuộc chạy đua về con số, mà còn là bài toán về sự tồn tại và khả năng thích nghi của mỗi định chế tài chính trong một môi trường kinh doanh ngày càng khắc nghiệt và có tính phân hóa cao.
