Không hạ chuẩn tín dụng nhưng phải mở rộng khả năng tiếp cận vốn, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn yêu cầu các ngân hàng chuyển từ tư duy “doanh nghiệp tìm đến ngân hàng” sang chủ động tìm đến doanh nghiệp, đánh giá tín dụng dựa nhiều hơn vào dòng tiền, dữ liệu và năng lực thực tế.
Phát biểu kết luận Hội nghị “Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa”, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn cho biết thời gian qua nhiều giải pháp đã được triển khai nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), từ tiếp cận tài chính, tín dụng đến tháo gỡ khó khăn về đất đai, thị trường, đào tạo và pháp lý.

Theo Thống đốc, hỗ trợ doanh nghiệp không thể theo cơ chế “xin – cho” vốn. Nguồn vốn phải đến đúng thời điểm, đúng kỳ hạn, với lãi suất phù hợp. Ngân hàng không hạ chuẩn tín dụng nhưng cần điều chỉnh cách đánh giá để sát hơn với thực tế hoạt động của doanh nghiệp.
Các phương thức cho vay dựa trên dòng tiền, chuỗi giá trị, phương án sản xuất kinh doanh, lịch sử tín dụng và năng lực quản trị cần tiếp tục được mở rộng. Đồng thời, thủ tục phải được đơn giản hóa, rút ngắn thời gian xét duyệt nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát rủi ro.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng phải nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính và xây dựng phương án kinh doanh khả thi. Đây là cơ sở để các tổ chức tín dụng đánh giá khả năng trả nợ và quyết định cấp vốn.
Thống đốc Phạm Đức Ấn lưu ý rủi ro trong hoạt động ngân hàng là yếu tố đã được pháp luật tính đến thông qua cơ chế trích lập dự phòng. Vì vậy, các tổ chức tín dụng phải chủ động quyết định và chịu trách nhiệm về hoạt động cho vay trên cơ sở tuân thủ pháp luật và kiểm soát rủi ro.
Đáng chú ý, Thống đốc yêu cầu các ngân hàng thay đổi mạnh tư duy từ “doanh nghiệp tìm đến ngân hàng” sang “ngân hàng chủ động tìm đến doanh nghiệp”.
Theo đó, tổ chức tín dụng cần chủ động nắm bắt nhu cầu vốn, đồng hành với doanh nghiệp, cải tiến quy trình và nghiên cứu các phương thức đánh giá tín dụng phù hợp hơn với đặc thù DNNVV.
Dữ liệu mở thêm đường tiếp cận tín dụng
TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng cần nghiên cứu xây dựng trung tâm dữ liệu chung về DNNVV trên phạm vi cả nước.
Hiện các ngân hàng thương mại đều có hệ thống dữ liệu riêng để đánh giá khách hàng, song chưa hình thành một hệ thống dữ liệu thống nhất, có khả năng chia sẻ và khai thác hiệu quả.
Từ góc độ doanh nghiệp công nghệ, bà Nguyễn Thị Ngoan, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn MISA cho biết nền tảng MISA Lending hướng tới kết nối ngân hàng, tổ chức tài chính với hộ kinh doanh và doanh nghiệp dựa trên dữ liệu phát sinh trực tiếp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Các dữ liệu như hóa đơn điện tử, kế toán, doanh thu, chi phí, công nợ và dòng tiền được cập nhật thường xuyên, qua đó phản ánh tương đối sát tình hình hoạt động của doanh nghiệp.
Khi khách hàng có nhu cầu vay và đồng ý chia sẻ dữ liệu, nền tảng có thể chuyển thông tin đến ngân hàng để bổ sung cơ sở đánh giá tín dụng và ra quyết định cho vay.
Theo MISA, số hóa quá trình kết nối dữ liệu và nhu cầu vốn có thể giúp ngân hàng rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời có thêm dữ liệu để quản trị rủi ro.