0
0
Nguy cơ hệ thống từ margin ở mức kỷ lục 370.000 tỷ, đẩy nhóm cổ phiếu GEX, VIX vào áp lực giải chấp lớn. Cảnh báo suy yếu kỹ thuật và rủi ro biến động cao.
Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua một đợt điều chỉnh sâu, đặc biệt trong tuần giao dịch gần đây, khi VN-Index ghi nhận những phiên giảm điểm mạnh. Diễn biến này đã làm nổi bật những rủi ro tiềm ẩn trong hệ thống, đặc biệt là mối tương quan giữa cú sốc điểm số và dư nợ cho vay ký quỹ (margin) đang ở mức cao.
Phân tích sâu hơn cho thấy, trong bối cảnh thanh khoản thị trường lớn và tính đầu cơ gia tăng, nhóm cổ phiếu có mối liên kết chặt chẽ và tăng trưởng nóng như CTCP Tập đoàn GELEX (GEX) và CTCP Chứng khoán VIX (VIX) đang phải đối mặt với áp lực điều chỉnh kỹ thuật đáng kể, vượt qua cả các yếu tố cơ bản tích cực đã được ghi nhận.
Căng thẳng tín dụng và nguy cơ giải chấp dây chuyền
Dữ liệu thống kê cho thấy, tính đến cuối quý III/2025, tổng dư nợ margin trên toàn thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt mức kỷ lục, ước tính khoảng 370.000 tỷ đồng. Mức dư nợ này không chỉ là giá trị tuyệt đối cao nhất từ trước đến nay mà còn đẩy tỷ lệ cho vay ký quỹ trên vốn chủ sở hữu của các công ty chứng khoán (CTCK) lên ngưỡng cảnh báo (khoảng 120%), chỉ đứng sau giai đoạn đỉnh cao của thị trường năm 2021 – 2022.
Mặc dù việc sử dụng margin là một công cụ tài chính hợp pháp, việc dư nợ đạt đỉnh lịch sử trong bối cảnh thị trường đang trong chu kỳ điều chỉnh tạo ra một nguy cơ hệ thống lớn. Khi thị trường giảm điểm mạnh, tình trạng này dễ kích hoạt hiện tượng bán giải chấp (force sell).
Do các CTCK không xét khả năng chịu đựng theo từng mã cổ phiếu riêng lẻ mà tính trên tổng tài sản của nhà đầu tư, hiện tượng bán tháo sẽ diễn ra trên diện rộng, khiến nhà đầu tư phải bán đi cả những cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt để bù đắp cho các khoản lỗ từ các mã khác. Cú sốc này lan tỏa nhanh chóng và làm gia tăng tốc độ giảm điểm của thị trường, gây ra hiệu ứng “tuyết lở”.
Trong bối cảnh khối ngoại duy trì xu hướng bán ròng mạnh mẽ (với tổng giá trị rút ròng đáng kể từ đầu năm), áp lực từ dòng tiền lớn bên ngoài đã tác động tiêu cực đến tâm lý nhà đầu tư trong nước.
Sự kết hợp giữa dòng vốn ngoại rút ra và rủi ro margin cao trong nước là nguyên nhân chính lý giải cho sự biến động mạnh và tính thanh khoản đột biến trong các phiên giảm sâu gần đây, đặc biệt là ở nhóm cổ phiếu có tính đầu cơ và đã tăng trưởng nóng trong thời gian dài.
Áp lực margin đối với nhóm GEX và VIX
Cổ phiếu GEX và VIX đại diện cho nhóm cổ phiếu có tính đầu cơ cao và thanh khoản lớn, đồng thời có mối quan hệ liên kết chặt chẽ trong hệ sinh thái của Tập đoàn Gelex.
Về phía VIX (CTCP Chứng khoán VIX), công ty đã ghi nhận sự tăng trưởng lợi nhuận vượt trội trong sáu tháng đầu năm 2025, chủ yếu nhờ vào hoạt động tự doanh. Danh mục tự doanh của VIX tập trung vào các mã trong nhóm Gelex và các đối tác liên quan như GEX, GEE (Gelex Electric) và EIB (Eximbank).
Lợi nhuận kỷ lục của VIX đã được củng cố bởi sự tăng giá mạnh của chính nhóm cổ phiếu này trong quý II/2025 (ví dụ: GEX tăng 44%, VSC tăng 82%). Tuy nhiên, chính sự tăng trưởng phụ thuộc vào hoạt động tự doanh và dư nợ margin kỷ lục của VIX (vượt 9.000 tỷ đồng) đã biến VIX thành một yếu tố khuếch đại rủi ro cho toàn bộ nhóm Gelex. Khi GEX và các mã liên quan bắt đầu điều chỉnh, nó sẽ tác động trực tiếp lên lợi nhuận và nhu cầu giải chấp của VIX, làm gia tăng áp lực bán ngược trở lại thị trường.
Đối với GEX (Tập đoàn GELEX), mặc dù công ty và các công ty con như GEE và VGC (Viglacera) đã công bố kết quả kinh doanh quý I và quý II tích cực, với động lực tăng trưởng chính từ mảng thiết bị điện và khu công nghiệp, diễn biến giá cổ phiếu gần đây lại cho thấy tín hiệu suy yếu kỹ thuật rõ rệt.
Cụ thể, tính đến ngày 24/10/2025, cổ phiếu GEX đã ghi nhận sáu phiên giảm liên tiếp. Phân tích kỹ thuật chuyên sâu cho thấy các chỉ báo định lượng như Đường trung bình động (MA) từ MA5 đến MA200 đều đang phát ra tín hiệu “bán mạnh”. Chỉ số Sức mạnh tương đối (RSI) 14 ngày của GEX đang ở mức khoảng 32.033.
Mức RSI này, nếu tiếp tục giảm xuống dưới 30, sẽ phản ánh trạng thái quá bán, nhưng hiện tại nó cho thấy động lực giá đang rất yếu và áp lực bán đang chiếm ưu thế tuyệt đối trong ngắn hạn. Tín hiệu bán cũng được xác nhận từ chỉ báo MACD (Moving Average Convergence Divergence) cho thấy đà giảm mạnh và chưa có dấu hiệu đảo chiều.
Áp lực bán này thậm chí lớn hơn cả yếu tố hỗ trợ từ giao dịch nội bộ, khi mẹ của Tổng Giám đốc Gelex gần đây đã đăng ký mua 12 triệu cổ phiếu, cùng với một số phiên mua ròng cục bộ từ khối ngoại. Sự đối lập giữa hoạt động gom hàng của một số nhà đầu tư lớn và tín hiệu “Bán Mạnh” từ các chỉ báo kỹ thuật cho thấy sự phân hóa sâu sắc và rủi ro dao động giá cao.
Trong bối cảnh thị trường chung đang đối mặt với rủi ro giải chấp từ dư nợ margin kỷ lục, những cổ phiếu có tính đầu cơ cao, đã tăng nóng và đang suy yếu về mặt kỹ thuật như GEX và VIX có khả năng trở thành tâm điểm của lực bán giải chấp do biên độ biến động lớn và nhu cầu thu hồi vốn nhanh chóng của các công ty chứng khoán.
Do đó, việc quản lý rủi ro và tỷ trọng tiền mặt, cũng như hạn chế tối đa việc sử dụng đòn bẩy tài chính (margin) trong giai đoạn thị trường nhiều biến động này là khuyến nghị quan trọng được giới chuyên môn nhấn mạnh, nhằm bảo vệ tài khoản nhà đầu tư khỏi những cú sốc giảm điểm bất ngờ.
