0
0
Thị trường IPO Việt Nam đang nóng dần lên với các thương vụ tỷ USD nhằm đón đầu làn sóng vốn ngoại. Tuy nhiên, sự khắt khe của nhà đầu tư buộc các doanh nghiệp phải tái cấu trúc toàn diện thay vì chỉ trông chờ vào dòng tiền dễ dãi.
Sự trở lại của những thương vụ tỷ USD và động lực nâng hạng
Sau một thời gian dài ảm đạm, thị trường vốn Việt Nam đang chứng kiến những nhịp đập rộn ràng trở lại. Minh chứng rõ nét nhất diễn ra vào cuối tuần qua, khi hơn 300 nhà đầu tư và môi giới lấp kín khán phòng, cùng hơn 4.000 lượt theo dõi trực tuyến trong buổi giới thiệu cơ hội đầu tư vào Điện Máy Xanh. Sức nóng từ sự kiện này không chỉ phản ánh sự quan tâm đối với một thương hiệu bán lẻ hàng đầu, mà còn là tiếng súng phát lệnh cho một “cơn sóng” IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) mới đầy hứa hẹn.
Được định giá lên tới 3,9 tỷ USD, Điện Máy Xanh đang thực hiện thương vụ tỷ USD đầu tiên của năm nay với kế hoạch chào bán 180 triệu cổ phiếu. Sự quyết liệt được thể hiện qua tiến độ thần tốc mà CEO Đoàn Văn Hiểu Em chia sẻ: chưa đầy 9 tháng từ khi khởi động đến lúc hoàn tất niêm yết dự kiến vào đầu tháng tới trên sàn TP HCM.
Thông qua đợt IPO này, Điện Máy Xanh không chỉ muốn khẳng định giá trị doanh nghiệp độc lập khỏi “cái bóng” của công ty mẹ Thế Giới Di Động (MWG), mà còn tham vọng xóa bỏ định kiến của thị trường về sự bão hòa của ngành bán lẻ điện máy.
Không riêng Điện Máy Xanh, cuộc đua IPO nửa cuối năm đang quy tụ những tên tuổi đáng chú ý từ nhiều lĩnh vực. Nhóm tài chính chứng kiến sự tiên phong của LPBS với việc chào bán hơn 141,8 triệu cổ phiếu, cùng Kafi với kế hoạch huy động 2.500 tỷ đồng.
Đáng chú ý hơn, những “cây đa cây đề” hoạt động hơn 3 thập kỷ nhưng luôn kín tiếng như Bảo Tín Mạnh Hải hay DatVietVAC cũng bắt đầu hé mở bức tranh tài chính, chạy đà cho đợt phát hành vào cuối năm. Trong lĩnh vực F&B, “ông lớn” Jollibee Foods Corporation đang rục rịch kế hoạch đưa chuỗi Highlands Coffee lên sàn vào đầu năm sau. Ở mảng quản lý quỹ, PHFM nhanh nhạy tung ra chứng chỉ quỹ ETF PHFM VNSHINE để đón đầu xu hướng đầu tư thụ động đang lên.
Lý giải cho sự bùng nổ này, giới phân tích đồng tình rằng “bệ phóng” lớn nhất chính là mốc thời gian tháng 9/2026 – thời điểm chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp.
Theo ông Hoàng Nam, Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích thuộc Công ty Chứng khoán Vietcap, sự kiện lịch sử này có thể kích hoạt từ 6-8 tỷ USD, thậm chí 10 tỷ USD dòng vốn quốc tế chảy vào Việt Nam. Các doanh nghiệp đang chạy đua IPO ngay từ lúc này chính là động thái định vị sẵn sàng, đón lõng dòng tiền đầu tư chủ động quy mô lớn có thể tham gia trực tiếp vào các thương vụ phát hành.
Khẩu vị khắt khe và cuộc chuyển mình của doanh nghiệp lên sàn
Mặc dù bức tranh chung nhuốm màu lạc quan, chặng đường IPO phía trước không hề trải hoa hồng. Nhận định về xu hướng sắp tới, ông Lê Xuân Đồng, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Tư vấn của FiinGroup, cho rằng quy mô từng đợt phát hành có thể sẽ thu hẹp lại, dù tổng giá trị huy động thông qua IPO dự kiến đạt khoảng 50.000 tỷ đồng – mức tương đương hoặc chỉ nhỉnh hơn không nhiều so với năm 2025.
Điểm sáng lớn nhất trong chu kỳ IPO mới này là sự đa dạng hóa ngành nghề. Thay vì bị áp đảo bởi các công ty chứng khoán, rổ hàng hóa trên sàn sắp tới sẽ được bổ sung các doanh nghiệp bán lẻ, giải trí, công nghệ và F&B. Sự dịch chuyển này phá vỡ thế độc tôn của nhóm ngân hàng và bất động sản, đồng thời giải tỏa cơn khát cho các quỹ đầu tư ngoại vốn luôn tìm kiếm sự đa dạng để phân tán rủi ro, đặc biệt là các quỹ có chiến lược chỉ giải ngân vào công ty niêm yết.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra cho các doanh nghiệp bám sàn lúc này là cực kỳ lớn. Bối cảnh vĩ mô đang tạo ra những rào cản không nhỏ: thanh khoản hệ thống ngân hàng không còn dồi dào đẩy mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao, trực tiếp làm giảm sự hấp dẫn của kênh chứng khoán và tạo áp lực ép định giá IPO. Cùng với đó, những biến động địa chính trị tại Trung Đông và căng thẳng thương mại toàn cầu đang bào mòn biên lợi nhuận cũng như triển vọng tăng trưởng của doanh nghiệp.
Hơn thế nữa, tâm lý nhà đầu tư đã trải qua một sự trưởng thành rõ rệt. Bài học nhãn tiền từ năm 2025 – nơi nhiều cổ phiếu “cháy hàng” lúc IPO nhưng lại cắm đầu lao dốc sau khi niêm yết – đã tạo ra một thế hệ nhà đầu tư cá nhân và tổ chức cực kỳ cẩn trọng. Kịch bản “cứ ra hàng là có người mua” đã chính thức lùi vào dĩ vãng. Nhà đầu tư giờ đây sẵn sàng giữ chặt hầu bao nếu còn phân vân về định giá, bất chấp những chiến dịch quảng bá rầm rộ.
Chính sự khắt khe này đang ép các doanh nghiệp phải thay đổi tư duy tiếp cận thị trường. Thay vì tranh thủ dòng tiền rẻ, các tổ chức phát hành đang chuyển sang chiến lược chuẩn bị bài bản, dài hơi và thực chất hơn. Họ tích cực thuê các đơn vị tư vấn để tái cấu trúc toàn diện từ pháp lý, sở hữu đến mô hình tài chính.
Việc thành lập Hội đồng quản trị với các thành viên độc lập, tập dượt công bố thông tin minh bạch bằng tiếng Anh và sớm tổ chức các hoạt động IR (quan hệ nhà đầu tư) đang trở thành những tiêu chuẩn bắt buộc. Nói cách khác, làn sóng IPO hiện tại không chỉ là cuộc đua huy động vốn, mà là một cuộc thanh lọc khắc nghiệt để tìm ra những doanh nghiệp thực sự có năng lực quản trị xuất sắc và tầm nhìn phát triển bền vững.
