0
0
Thị trường tiền tệ đầu tháng 2/2026 ghi nhận biến động mạnh khi lãi suất cho vay qua đêm trên liên ngân hàng tăng vọt lên 17%, mức cao hiếm thấy trong nhiều năm.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh thanh khoản hệ thống chịu áp lực lớn dịp cao điểm đầu năm, trong khi Ngân hàng Nhà nước trước đó đã phát đi thông điệp sẵn sàng sử dụng linh hoạt các công cụ điều hành để ổn định thị trường.
Những phiên giao dịch đầu tháng 2 đang trở thành tâm điểm chú ý của giới tài chính khi mặt bằng lãi suất liên ngân hàng biến động với tốc độ rất nhanh. Theo số liệu từ Hội Nghiên cứu thị trường liên ngân hàng Việt Nam, phiên ngày 3/2 ghi nhận lãi suất chào bình quân bằng VND tăng mạnh ở hầu hết các kỳ hạn, biên độ tăng phổ biến từ 2 đến gần 8 điểm phần trăm so với phiên liền trước.
Đáng chú ý nhất là lãi suất cho vay qua đêm vọt lên 17%, trong khi kỳ hạn một tuần leo lên khoảng 15%. Chỉ một ngày trước đó, mức lãi suất qua đêm mới quanh 9,1% và kỳ hạn một tuần ở 9,6%. Nếu so với tuần cuối tháng 1 – thời điểm lãi suất qua đêm chỉ dao động quanh 3,9% – mức tăng hiện tại cho thấy áp lực thanh khoản đã hình thành rất nhanh và ở cường độ cao.
Diễn biến này xuất hiện đúng thời điểm dòng tiền trong nền kinh tế chịu nhiều lực hút đồng thời, khiến nguồn vốn ngắn hạn trong hệ thống ngân hàng trở nên khan hiếm cục bộ. Trong bối cảnh đó, các động thái điều hành của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc giảm nhiệt thị trường.
Lãi suất tăng mạnh khi dòng tiền bị rút khỏi hệ thống ngân hàng
Áp lực thanh khoản bắt đầu rõ nét từ cuối tháng 1 và tăng nhanh trong những ngày đầu tháng 2. Một trong những nguyên nhân lớn nhất đến từ việc doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế, phí với ngân sách nhà nước. Khi dòng tiền này được chuyển về tài khoản của Kho bạc Nhà nước tại NHNN, một lượng lớn VND tạm thời rời khỏi hệ thống các ngân hàng thương mại, làm suy giảm nguồn vốn khả dụng trên thị trường liên ngân hàng.
Cùng thời điểm, các tổ chức tín dụng cũng chủ động gia tăng dự trữ tiền mặt nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu cao điểm dịp Tết Nguyên đán. Đây là giai đoạn nhu cầu rút tiền của người dân thường tăng mạnh để phục vụ mua sắm, thanh toán và các hoạt động lễ Tết, buộc ngân hàng phải duy trì bộ đệm thanh khoản lớn hơn bình thường.
Bên cạnh yếu tố mùa vụ, dòng tiền gửi trong dân cư đang chịu cạnh tranh gay gắt từ nhiều kênh đầu tư khác như vàng và các tài sản tích trữ giá trị. Trong bối cảnh giá vàng biến động mạnh thời gian gần đây, một phần dòng vốn nhàn rỗi có xu hướng dịch chuyển khỏi ngân hàng, khiến tốc độ tăng trưởng tiền gửi chậm lại so với nhu cầu vốn ngắn hạn.
Một số ý kiến thị trường cũng cho rằng hoạt động cơ cấu lại danh mục tín dụng, đặc biệt các khoản vay đến hạn trong lĩnh vực bất động sản và sản xuất – kinh doanh đầu năm, có thể làm dòng tiền quay vòng chậm hơn trong ngắn hạn, qua đó góp phần tạo thêm sức ép lên thanh khoản hệ thống.
Sự cộng hưởng của nhiều yếu tố đã khiến lãi suất liên ngân hàng phản ứng rất mạnh chỉ trong vài phiên giao dịch, phản ánh tình trạng khan hiếm vốn tạm thời thay vì thay đổi trong định hướng chính sách tiền tệ dài hạn.
NHNN bơm ròng quy mô lớn, thực hiện đúng định hướng điều hành đã công bố
Trước đó, trong các trao đổi với báo chí và tại một số diễn đàn chính sách, lãnh đạo NHNN từng nhấn mạnh định hướng điều hành linh hoạt trong giai đoạn cao điểm cuối năm và đầu năm mới, với trọng tâm là sử dụng đồng thời nhiều công cụ để bảo đảm thanh khoản hệ thống, không để lãi suất biến động sốc gây ảnh hưởng tới hoạt động tín dụng và thị trường tiền tệ.
Thực tế diễn biến đầu tháng 2 cho thấy nhà điều hành đã nhanh chóng hiện thực hóa các giải pháp này thông qua kênh thị trường mở (OMO). Riêng trong phiên ngày 3/2/2026, NHNN chào thầu tổng cộng 118.000 tỷ đồng ở ba kỳ hạn gồm 7 ngày, 28 ngày và 56 ngày, với lãi suất đồng loạt ở mức 4,5%.
Kết quả có hơn 80.926 tỷ đồng được bơm ra thị trường, trong đó khoảng 40.731 tỷ đồng ở kỳ hạn 7 ngày, gần 24.582 tỷ đồng ở kỳ hạn 28 ngày và hơn 15.613 tỷ đồng ở kỳ hạn 56 ngày. Cùng phiên, lượng vốn đáo hạn chỉ hơn 15.875 tỷ đồng, đồng nghĩa NHNN đã bơm ròng ra hệ thống trên 65.000 tỷ đồng.
Tính trong hai phiên đầu tuần, tổng lượng vốn bơm ròng đã vượt 120.000 tỷ đồng. Trước đó, trong tuần cuối tháng 1/2026, NHNN cũng đã hỗ trợ thanh khoản khoảng 46.339 tỷ đồng. Việc không phát hành tín phiếu NHNN trong giai đoạn này cho thấy ưu tiên rõ rệt của nhà điều hành là bổ sung vốn cho hệ thống thay vì hút tiền về.
Quy mô bơm ròng lớn trong thời gian ngắn phản ánh quyết tâm ổn định thị trường tiền tệ đúng như các thông điệp điều hành đã được NHNN phát đi trước đó. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng lưu ý rằng dư địa của kênh OMO không phải vô hạn, khi quy mô tài sản đủ điều kiện cầm cố trong hệ thống ngân hàng có giới hạn nhất định.
Trong bối cảnh thanh khoản căng thẳng, thị trường ngoại hối lại diễn biến tương đối ổn định. Tỷ giá trung tâm ngày 4/2 được NHNN niêm yết ở mức 25.067 VND/USD, giảm nhẹ 2 đồng so với phiên liền trước. Với biên độ giao dịch cho phép từ 23.813 đến 26.320 VND/USD, các ngân hàng thương mại niêm yết giá USD phổ biến quanh 25.790 – 26.180 VND/USD, giảm khoảng 20–30 đồng mỗi chiều.
Trên thị trường tự do, USD giao dịch quanh 26.600 – 26.650 đồng, tăng nhẹ khoảng 50 đồng so với sáng hôm trước. Mức biến động này được đánh giá là không lớn so với cường độ tăng của lãi suất liên ngân hàng, cho thấy áp lực chủ yếu mang tính thanh khoản nội địa hơn là biến động dòng vốn ngoại.
Việc tỷ giá giữ được sự ổn định trong giai đoạn lãi suất ngắn hạn biến động mạnh cho thấy NHNN đang điều tiết song song hai mục tiêu: hỗ trợ vốn cho hệ thống ngân hàng trong ngắn hạn, đồng thời kiểm soát kỳ vọng trên thị trường ngoại hối để tránh các cú sốc lan rộng.
