Sở Xây dựng TP Hà Nội vừa công bố dự thảo lần 2 Quyết định quy định một số nội dung về cấp giấy phép xây dựng trên địa bàn, trong đó đề xuất nhiều điểm mới quan trọng liên quan đến giấy phép xây dựng có thời hạn, kỳ vọng giải tỏa bớt các rào cản pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quyền lợi sử dụng tài sản của người dân cũng như các giao dịch trên thị trường bất động sản thuộc khu vực dính quy hoạch treo.
Điều chỉnh quy định thời hạn tồn tại và nâng giới hạn chiều cao công trình
Giấy phép xây dựng có thời hạn là loại giấy phép cấp cho các công trình, nhà ở riêng lẻ được phép sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định, áp dụng tại các khu vực đã có quy hoạch (như quy hoạch phân khu xây dựng, quy hoạch chi tiết) được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và công bố nhưng chưa có quyết định thực hiện.
So với các quy định pháp lý hiện hành, điểm cải tiến nổi bật nhất trong bản dự thảo lần 2 là việc loại bỏ hoàn toàn nội dung khống chế công trình được cấp giấy phép xây dựng có thời hạn chỉ được phép tồn tại tối đa không quá 5 năm tính từ ngày được cấp phép.
Theo giải trình từ Sở Xây dựng TP Hà Nội, thời hạn tồn tại cụ thể của từng công trình sẽ được ghi rõ trực tiếp trong giấy phép xây dựng, đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp chính xác với tiến độ của từng đồ án quy hoạch.

Trong trường hợp công trình thực tế chưa hết thời hạn tồn tại ghi trên giấy phép nhưng đã có quyết định thu hồi đất từ cơ quan chức năng, các thủ tục về bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, thu hồi đất và phá dỡ công trình sẽ được áp dụng thống nhất theo các quy định của pháp luật về đất đai.
Bên cạnh việc dỡ bỏ khung thời gian tồn tại cố định 5 năm, dự thảo lần 2 cũng quy định chi tiết về các chỉ tiêu tiêu chuẩn kỹ thuật đối với công trình xây dựng mới. Để được xét cấp giấy phép xây dựng có thời hạn, công trình hoặc nhà ở riêng lẻ xây mới bắt buộc không được vượt quá 4 tầng nổi.
Công trình được phép bố trí phần tum thang với diện tích sàn tum không chiếm quá 30% tổng diện tích sàn mái và chiều cao tối đa của tum không vượt quá 3m.
Đặc biệt, dự thảo đưa ra quy định nghiêm ngặt khi không cho phép công trình xây dựng tầng lửng, tầng hầm hoặc tầng bán hầm. Mặc dù vậy, tổng chiều cao tối đa của công trình đã được điều chỉnh mở rộng, tăng từ mốc tối đa 15m theo quy định cũ lên mức không vượt quá 18m, đồng thời phải tuân thủ các chỉ tiêu quy hoạch và thiết kế đô thị của từng khu vực.
Đối với những trường hợp công trình hiện trạng đã có quy mô lớn hơn quy mô tối chuẩn được phép xây dựng mới, bản dự thảo nêu rõ chủ sở hữu chỉ được phép thực hiện các hoạt động sửa chữa, cải tạo nhằm bảo đảm khả năng chịu lực, phòng cháy chữa cháy hoặc thay thế các bộ phận đã bị hư hỏng.
Người dân tuyệt đối không được tự ý tăng số tầng, tăng chiều cao, mở rộng diện tích xây dựng, gia tăng tổng diện tích sàn hoặc chuyển đổi công năng công trình theo hướng làm tăng quy mô sử dụng thực tế.
Giữ nguyên quan điểm kiểm soát quy mô nhằm giảm thiểu rủi ro giải phóng mặt bằng
Trước khi dự thảo lần 2 được công bố, quá trình lấy ý kiến đóng góp cho bản dự thảo lần 1 đã ghi nhận nhiều quan điểm trái chiều từ các chính quyền địa phương. Đơn cử, UBND xã Trung Giã từng đề xuất cơ quan soạn thảo nghiên cứu hạ tổng chiều cao tối đa của công trình từ 18m xuống lại mức 15m như quy định hiện hành.
Chính quyền địa phương này cho rằng việc giữ mốc 15m sẽ giúp người dân và chủ đầu tư chủ động xây dựng công trình với quy mô vừa phải, hợp lý, qua đó hạn chế tối đa nguy cơ lãng phí tài sản khi xảy ra đền bù giải phóng mặt bằng.
Ở góc nhìn ngược lại, UBND xã Thường Tín lại kiến nghị cơ quan quản lý nên nới lỏng quy định, cho phép các công trình nhà ở kết hợp hoạt động kinh doanh được phép thiết kế 1 tầng lửng với diện tích không quá 65% diện tích sàn tầng 1.
Đại diện xã Thường Tín đánh giá quy định cấm tuyệt đối việc xây dựng tầng lửng là chưa thực sự cần thiết, gây hạn chế cho nhu cầu khai thác công năng sử dụng chính đáng của người dân trên phần diện tích bất động sản mà họ đang sở hữu.
Trước những luồng ý kiến đóng góp kể trên, đại diện Sở Xây dựng TP Hà Nội khẳng định việc kiên quyết khống chế quy mô công trình ở mức tối đa 4 tầng, chiều cao không vượt quá 18m và cấm xây dựng tầng lửng, tầng hầm là đòi hỏi mang tính bắt buộc.
Cơ quan soạn thảo cho biết việc giữ nguyên các giới hạn này trong dự thảo lần 2 nhằm mục đích kiểm soát chặt chẽ quy mô đầu tư xây dựng của người dân, tránh tình trạng phát sinh chi phí quá lớn, từ đó giảm thiểu tối đa các thiệt hại tài chính cho cả Nhà nước và chủ sở hữu khi thực hiện thu hồi đất theo quy hoạch bất động sản trong tương lai.