Tại dự thảo Luật Kinh doanh Bất động sản (sửa đổi) bản mới nhất, Bộ Xây dựng đã bổ sung 5 nội dung đáng chú ý nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và bảo vệ quyền lợi các bên tham gia giao dịch. Trong đó, cơ quan soạn thảo tập trung đề xuất cơ chế bảo đảm mới đối với 5% giá trị còn lại của hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai.
Điểm mới trong phương thức thanh toán 5% giá trị hợp đồng đợt cuối
Theo nội dung dự thảo luật, Bộ Xây dựng tiếp tục giữ đề xuất thực hiện thanh toán thành nhiều đợt đối với nhà ở hình thành trong tương lai. Trong đó, số tiền thanh toán lần đầu không vượt quá 30% giá trị hợp đồng (bao gồm cả khoản tiền đặt cọc).
Đồng thời, bên bán tuyệt đối không được thu vượt quá 95% giá trị hợp đồng nếu bên mua chưa được cấp giấy chứng nhận về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Điểm đổi mới quan trọng so với quy định hiện hành nằm ở việc xử lý 5% tiền nhà còn lại đóng đợt cuối. Người mua có thể chuyển 5% này vào một tài khoản đảm bảo mở tại ngân hàng thương mại dựa trên thỏa thuận giữa chủ đầu tư và bên mua.
Số tiền nêu trên chỉ được ngân hàng giải tỏa và chuyển cho chủ đầu tư sau khi bên mua chính thức nhận được sổ hồng. Ngoài ra, các bên cũng có thể chủ động lựa chọn hình thức bảo đảm khác cho khoản tiền này dựa trên thỏa thuận cụ thể quy định trong hợp đồng mua bán.
Sự thay đổi này hướng tới giải quyết triệt để bất cập của Luật Kinh doanh Bất động sản hiện hành. Theo quy định cũ, người mua nhà trên giấy chỉ nộp 5% khoản tiền còn lại khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền chính thức cấp sổ hồng.
Điều này vô hình trung tạo ra sự thụ động và kéo dài thời gian hoàn vốn cho phía doanh nghiệp phát triển dự án.
Giải pháp gỡ khó cho doanh nghiệp và các góp ý hoàn thiện quy định
Trong quá trình đóng góp ý kiến sửa đổi luật, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) và Tập đoàn Vingroup đã phản ánh một thực tế phát sinh trên thị trường. Nhiều khách hàng chủ động tự thực hiện thủ tục xin cấp giấy chứng nhận, dẫn đến việc chủ đầu tư gặp rất nhiều khó khăn trong khâu thu hồi 5% giá trị hợp đồng còn lại.
Do đó, hai đơn vị này đã kiến nghị bổ sung quy định rõ ràng: Trường hợp khách hàng tự nguyện đứng ra làm thủ tục cấp sổ hồng, bên mua phải có trách nhiệm thanh toán 5% còn lại cho chủ đầu tư ngay tại thời điểm xác định tự thực hiện thủ tục.
Dưới góc độ đại diện cộng đồng doanh nghiệp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng cần quy định cụ thể trường hợp bên mua tự làm thủ tục. Khi chủ đầu tư đã hoàn tất và bảo đảm đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận, số tiền 5% này phải được giải tỏa để chuyển cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, VCCI cũng đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung các chế tài cụ thể về việc xử lý số tiền nằm trong tài khoản phong tỏa/đảm bảo theo thỏa thuận giữa các bên. Việc này nhằm tránh phát sinh vướng mắc hay tranh chấp kéo dài khi hai bên không đạt được đồng thuận, hoặc khi bên mua đã nhận được sổ hồng trên thực tế.
Những điều chỉnh trong dự thảo Luật Kinh doanh Bất động sản (sửa đổi) lần này được kỳ vọng sẽ cân bằng hài hòa lợi ích giữa người mua nhà và phía đầu tư dự án. Đồng thời, cơ chế mới giúp hạn chế tối đa rủi ro đứt gãy dòng tiền trong các hoạt động kinh doanh trên thị trường.
Luật Kinh doanh Bất động sản (sửa đổi) dự kiến sẽ được Quốc hội xem xét và chính thức thông qua tại kỳ họp vào cuối năm nay.
Bộ Xây dựng đề xuất chuyển 5% giá trị nhà đợt cuối vào tài khoản đảm bảo nhằm gỡ vướng cho thị trường bất động sản.