1
0
Ngân hàng Nhà nước giảm 50% dự trữ bắt buộc cho ngân hàng hỗ trợ và nhận chuyển giao bắt buộc: Tín hiệu mạnh hỗ trợ tái cơ cấu hệ thống.
Ngày 01/10/2025 tới đây, Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 30/2019/TT-NHNN về thực hiện dự trữ bắt buộc sẽ chính thức có hiệu lực. Đây là bước điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách tiền tệ, đặc biệt khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) bổ sung quy định giảm tới 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc (DTBB) đối với các tổ chức tín dụng (TCTD) tham gia hỗ trợ hoặc nhận chuyển giao bắt buộc ngân hàng yếu kém.
Giảm gánh nặng thanh khoản, khuyến khích tham gia xử lý ngân hàng yếu kém
Theo Thông tư mới, TCTD được xác định là “tổ chức tín dụng hỗ trợ” theo khoản 39 Điều 4 Luật Các TCTD sẽ được giảm 50% DTBB nếu thực hiện phương án phục hồi của ngân hàng bị kiểm soát đặc biệt và phương án này đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Tương tự, TCTD là “bên nhận chuyển giao bắt buộc” ngân hàng thương mại bị kiểm soát đặc biệt cũng sẽ được hưởng ưu đãi tương tự.
DTBB là lượng tiền mà các ngân hàng phải gửi tại NHNN, không được sử dụng cho mục đích kinh doanh, nhằm đảm bảo khả năng chi trả và ổn định hệ thống tài chính. Việc giảm 50% DTBB sẽ giải phóng một lượng vốn đáng kể, giúp các ngân hàng tham gia tái cơ cấu có thêm nguồn lực thanh khoản để xử lý nợ xấu, duy trì hoạt động và hỗ trợ ngân hàng yếu kém phục hồi.
Theo các chuyên gia, động thái này không chỉ mang ý nghĩa giảm chi phí cơ hội cho các ngân hàng hỗ trợ, mà còn là đòn bẩy khuyến khích khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào quá trình xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém – vốn là mục tiêu trọng tâm trong lộ trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng giai đoạn 2021–2030.
Một điểm đáng chú ý khác là NHNN thay thế toàn bộ cụm từ “Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương” bằng “Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực” trong toàn bộ Thông tư. Đây là sự điều chỉnh mang tính tổ chức, phản ánh xu hướng tinh gọn bộ máy và tăng tính tập trung trong quản lý, giám sát.
Việc chuyển đổi sang mô hình chi nhánh khu vực có thể giúp NHNN tăng hiệu quả điều hành, đặc biệt trong công tác giám sát việc duy trì DTBB, xử lý vi phạm và phối hợp với các đơn vị liên quan như Vụ Chính sách tiền tệ, Cục Quản lý, giám sát TCTD.
Tăng cường vai trò giám sát và chế tài xử lý
Thông tư mới cũng bổ sung Điều 16a, giao rõ trách nhiệm cho Thanh tra NHNN trong việc thanh tra, xử lý vi phạm liên quan DTBB. Song song đó, Cục Quản lý, giám sát TCTD được giao quyền theo dõi, xác nhận và báo cáo về việc giảm DTBB cho các ngân hàng hỗ trợ hoặc nhận chuyển giao.
Công tác báo cáo cũng được siết chặt: trong vòng 10 ngày làm việc đầu tháng, NHNN sẽ tổng hợp tình hình chấp hành DTBB của các TCTD trong kỳ trước, đồng thời gửi danh sách các đơn vị thiếu DTBB cho chi nhánh khu vực. Điều này giúp quá trình giám sát trở nên minh bạch và kịp thời hơn.
Tác động tiềm năng đối với hệ thống ngân hàng
Giảm DTBB là một biện pháp hỗ trợ thanh khoản trực tiếp. Nếu tính theo tỷ lệ DTBB hiện hành (khoảng 3–5% tùy loại tiền gửi), việc giảm 50% có thể giải phóng hàng nghìn tỷ đồng cho mỗi ngân hàng đủ điều kiện. Lượng vốn này có thể được sử dụng để cấp tín dụng mới, xử lý nợ xấu hoặc đầu tư vào hạ tầng ngân hàng, qua đó giúp tăng sức đề kháng tài chính.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, chính sách này chỉ nên áp dụng có mục tiêu và thời hạn rõ ràng, tránh làm suy yếu vai trò an toàn của DTBB trong dài hạn. Bởi lẽ, DTBB là “đệm an toàn” của hệ thống, nếu hạ quá thấp mà không có giám sát chặt, rủi ro thanh khoản có thể gia tăng trong giai đoạn căng thẳng thị trường.
Với hiệu lực từ 01/10/2025, Thông tư sửa đổi không chỉ đơn thuần là điều chỉnh kỹ thuật, mà còn phản ánh định hướng của NHNN: vừa kiên quyết tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, vừa tạo động lực tài chính cho các ngân hàng tham gia xử lý tổ chức tín dụng yếu kém. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng GDP 8,3–8,5% năm 2025 đòi hỏi dòng vốn tín dụng lưu thông mạnh mẽ, đây có thể là bước đi chiến lược, góp phần củng cố niềm tin thị trường và thúc đẩy ổn định tài chính quốc gia.
