0
0
Elon Musk hiện là người giàu nhất thế giới, một phần nhờ vào những đổi mới đột phá từ các công ty mà ông sáng lập. Tuy nhiên, khối tài sản khổng lồ của ông cũng được xây dựng nhờ các hợp đồng và chương trình của chính phủ, những yếu tố đã ảnh hưởng lớn đến hai lĩnh vực kinh doanh chính của ông – xe điện và du hành vũ trụ.
Hiện tại, Tổng thống đắc cử Donald Trump đã giao cho Musk nhiệm vụ giảm thiểu lãng phí trong chính phủ liên bang. Trong vai trò này, Musk sẽ tham gia định hướng các chính sách trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả các cơ quan chính phủ có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích kinh doanh của ông.
Ví dụ, Musk và Trump vừa cùng theo dõi vụ phóng tên lửa của SpaceX vào tối thứ Ba, một loại tên lửa có tiềm năng đưa con người quay trở lại mặt trăng và thậm chí tới sao Hỏa. Quy mô đầu tư của chính phủ Mỹ vào những nỗ lực này sẽ có tác động lớn đến thành công tài chính của SpaceX.
Chính phủ đóng vai trò quan trọng đối với tài sản ròng của Musk
Một câu hỏi đáng quan tâm là: bao nhiêu trong số khối tài sản hàng đầu thế giới của Musk đến từ sự hỗ trợ của chính phủ trong khoảng 10-15 năm qua? Câu trả lời không đơn giản.
Nếu xét theo một số cách tính, rất ít tài sản của Musk được xây dựng nhờ tiền thuế của dân. Tài sản ròng của Musk được ước tính vào khoảng 326 tỷ USD, theo số liệu từ Bloomberg. Các công ty của ông chỉ nhận được “vài chục tỷ USD” từ các hợp đồng và chương trình của chính phủ.
Tuy nhiên, xét ở một góc độ khác, gần như toàn bộ khối tài sản của ông đều có liên quan đến sự hỗ trợ từ chính phủ. Tesla và SpaceX không chỉ được khởi nghiệp mà còn tồn tại qua những năm đầu nhờ vào các chính sách ưu đãi, hợp đồng và khoản vay từ chính phủ cấp bang và liên bang.
“Chính phủ Mỹ chính là nền tảng cho sự thành công tài chính của Musk,” Daniel Ives, chuyên gia phân tích công nghệ tại Wedbush Securities, nhận định.
Giá trị của Tesla và SpaceX không đến từ lợi nhuận hiện tại mà chủ yếu từ sự đầu tư vào tiềm năng phát triển trong tương lai, thông qua cổ phiếu của Tesla trên thị trường chứng khoán hoặc các vòng gọi vốn tư nhân của SpaceX.
Tesla và sự sống sót nhờ trợ giúp ban đầu
Tesla từng nhận các hợp đồng chính phủ khá khiêm tốn trong quá khứ, nhưng đã nhận được những hỗ trợ vô cùng quan trọng trong giai đoạn khởi đầu.
Vào tháng 1 năm 2010, Tesla còn là một công ty non trẻ, mới chỉ bán được chưa đầy 2.000 xe. Khi đó, Tesla nhận được một khoản vay lãi suất thấp trị giá 465 triệu USD từ Bộ Năng lượng Mỹ, chỉ vài tháng trước khi công ty này phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Khoản vay này đã giúp Tesla phát triển dòng xe Model S, sản phẩm thành công lớn đầu tiên của họ, và được công ty hoàn trả trước hạn vào năm 2013 nhờ việc bán thêm cổ phiếu.
Ngoài ra, khi Tesla bắt đầu bán xe, một khoản tín dụng thuế trị giá 7.500 USD cho mỗi xe điện (EV) đã giúp công ty này, cùng các nhà sản xuất xe khác, bán xe điện tại thị trường Mỹ với mức giá cao hơn so với mức giá mà thị trường có thể chấp nhận.
Tính đến cuối năm 2019, khách hàng của Tesla đã nhận được khoảng 3,4 tỷ USD tiền tín dụng thuế, giúp công ty vượt qua thời kỳ khủng hoảng tài chính. Ngay cả khi khoản trợ cấp này chỉ giúp Tesla tăng giá bán lên một nửa số đó, thì đây vẫn là 1,7 tỷ USD hỗ trợ từ chính phủ trong thời điểm công ty gặp khó khăn về tiền mặt.
Chương trình tín dụng thuế này đã được khôi phục vào năm 2023 theo Đạo luật Giảm Lạm Phát của chính quyền Tổng thống Biden. Tuy nhiên, Musk từng kêu gọi chính quyền Trump sắp tới loại bỏ khoản tín dụng thuế này, một động thái tưởng chừng bất lợi cho Tesla nhưng thực tế lại tạo ra áp lực lớn hơn đối với các hãng xe truyền thống đang cố gắng cạnh tranh trong thị trường xe điện Mỹ.
Doanh thu lớn từ quy định khí thải
Nguồn hỗ trợ tài chính lớn nhất của Tesla không phải từ tín dụng thuế mà đến từ việc bán các tín chỉ phát thải, thứ mà các nhà sản xuất xe khác phải mua để tuân thủ các quy định của chính phủ về giảm khí thải.
Số tiền này không đến từ tiền thuế của dân, nhưng nếu không có các quy định của chính phủ, thì Tesla cũng không thể thu về hàng tỷ USD từ hoạt động này.
Các khoản thu từ việc bán tín chỉ này từng là nguồn sống cho Tesla trong những năm đầu hoạt động, chiếm gần 25% doanh thu vào năm 2008 và khoảng 10% doanh thu trong 5 năm tiếp theo. Tính từ năm 2008 đến 2019, doanh thu từ tín chỉ phát thải đã mang lại hơn 2 tỷ USD cho Tesla.
SpaceX và vai trò của NASA
Ngay cả khi không có cổ phần tại Tesla, Musk vẫn sẽ nằm trong danh sách những người giàu nhất hành tinh. SpaceX hiện được định giá khoảng 250 tỷ USD và sẽ tăng giá trị nếu các khoản tài trợ cho NASA và các chương trình không gian khác được mở rộng.
SpaceX đã nhận được gần 20 tỷ USD hợp đồng từ chính phủ Mỹ, trong đó hợp đồng quan trọng nhất trị giá 1,6 tỷ USD vào năm 2008. Hợp đồng này đã giúp SpaceX hoàn thiện tên lửa Falcon 9 và tàu Dragon, cứu công ty khỏi bờ vực phá sản.
SpaceX cũng nhận nhiều hợp đồng lớn khác từ NASA và quân đội Mỹ, bao gồm hợp đồng 3 tỷ USD phát triển phương tiện đưa phi hành gia trở lại mặt trăng.
“Nếu không có sự hỗ trợ từ chính phủ, Tesla và SpaceX sẽ không thể trở thành những biểu tượng toàn cầu, và Musk cũng không thể là người giàu nhất thế giới,” Ives khẳng định.
