0
0
Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) nhận định, năm 2026 là thời điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Sáng 20/3/2026, Bộ Tài chính phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức “Hội nghị triển khai nhiệm vụ phát triển thị trường chứng khoán năm 2026”. Phát biểu tại hội nghị, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) nhấn mạnh, trong giai đoạn 2026–2030, khi nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, hướng tới mức tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm, yêu cầu nâng cao hiệu quả cung ứng vốn trung và dài hạn trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Thị trường vốn, trong đó có thị trường chứng khoán, được xác định phải phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế.
Theo bà Phương, để biến tầm nhìn này thành hiện thực, cơ quan quản lý đã thiết kế một hệ thống giải pháp mang tính đồng bộ, can thiệp sâu vào cả hai mặt cung và cầu của thị trường, đồng thời kiện toàn nền tảng công nghệ giao dịch.
Đại phẫu nguồn cung và kiến tạo hệ sinh thái sản phẩm tài chính hiện đại
Trụ cột đầu tiên và cũng là nền tảng cốt lõi trong chiến lược của cơ quan quản lý chính là việc tiến hành một cuộc cải cách mạnh mẽ về chất lượng nguồn cung hàng hóa trên sàn giao dịch. Thực tế thị trường trong nhiều năm qua cho thấy, một trong những điểm nghẽn lớn nhất khiến dòng vốn chưa thể luân chuyển tối ưu chính là khoảng cách thời gian quá dài giữa khâu huy động vốn ban đầu và thời điểm cổ phiếu chính thức được giao dịch. Nhằm giải quyết triệt để rào cản này, một cơ chế đột phá đang được triển khai mạnh mẽ: Gắn kết chặt chẽ quá trình chào bán chứng khoán lần đầu ra công chúng (IPO) với hoạt động niêm yết. Theo thiết kế của cơ chế mới, thời gian từ khi doanh nghiệp hoàn tất IPO đến khi chứng khoán thực sự được đưa vào giao dịch trên hệ thống sẽ được rút ngắn xuống mức dưới ba mươi ngày. Động thái này được giới chuyên môn đánh giá là một bước tiến lịch sử, không chỉ giúp các doanh nghiệp tiết giảm đáng kể chi phí cơ hội, nhanh chóng tiếp cận nguồn lực tài chính để mở rộng sản xuất kinh doanh, mà còn gia tăng tính thanh khoản, tạo sức hấp dẫn lớn đối với các nhà đầu tư đang tìm kiếm cơ hội giải ngân nhanh chóng.
Không dừng lại ở việc cải thiện quy trình cho các doanh nghiệp nội địa, cơ quan quản lý cũng đang thể hiện tư duy mở thông qua việc chủ động thiết kế cơ chế chào đón các khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Những tập đoàn FDI có tiềm lực tài chính vững mạnh, có bề dày kinh nghiệm quản trị và đã gắn bó lâu dài tại Việt Nam sẽ được tạo hành lang pháp lý thuận lợi để tham gia chào bán và niêm yết cổ phiếu. Sự cởi mở này mang ý nghĩa kép: Vừa giữ chân dòng vốn ngoại ở lại thị trường nội địa, vừa bổ sung những mã cổ phiếu chất lượng cao vào danh mục đầu tư. Cùng với đó, tiến trình cổ phần hóa và thoái vốn tại các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước cũng được yêu cầu đẩy mạnh và phải gắn liền với thị trường chứng khoán, đảm bảo mọi giao dịch đều diễn ra công khai, minh bạch theo nguyên tắc thị trường.
Nhằm bắt kịp xu hướng phát triển của tài chính toàn cầu, khái niệm “giỏ hàng hóa” trên thị trường chứng khoán Việt Nam cũng đang được tái định nghĩa. Sự xuất hiện của các công cụ tài chính thế hệ mới đang được cơ quan quản lý đưa vào tầm ngắm nghiên cứu và phát triển. Trong đó, trái phiếu xanh và trái phiếu bền vững được định vị là công cụ trọng yếu để phục vụ cho cam kết quốc gia về mục tiêu phát thải ròng bằng không (Net Zero). Dòng vốn huy động từ các công cụ này sẽ được nắn chỉnh trực tiếp vào các dự án năng lượng tái tạo, công nghệ sạch và phát triển bền vững.
Đáng chú ý hơn, sự nhạy bén của cơ quan quản lý còn được thể hiện qua việc nghiêm túc nghiên cứu thị trường tài sản mã hóa và các công cụ phái sinh phức hợp. Việc đưa các tài sản mang tính kỷ nguyên số này vào khuôn khổ pháp lý không chỉ giúp đa dạng hóa rổ sản phẩm đầu tư mà còn ngăn chặn rủi ro thất thoát dòng vốn sang các kênh đầu tư không chính thức, qua đó giữ nhịp sôi động cho toàn bộ nền kinh tế.
Chuyên nghiệp hóa dòng vốn và gỡ bỏ rào cản hội nhập quốc tế
Song hành cùng nỗ lực làm phong phú nguồn cung, chiến lược phát triển chiều sâu của Ủy ban chứng khoán nhà nước đang đặt trọng tâm vào việc tái cấu trúc cấu trúc dòng tiền đầu tư. Thực trạng thị trường hiện nay vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi sự áp đảo của nhóm nhà đầu tư cá nhân, dẫn đến hệ lụy tất yếu là tính bầy đàn cao và những pha biến động tâm lý cực đoan mỗi khi có tin tức vĩ mô tác động. Để khắc phục điểm yếu cố hữu này, việc chuyển dịch trọng tâm sang nuôi dưỡng và phát triển tầng lớp nhà đầu tư tổ chức được xem là nhiệm vụ sống còn.
Ngành chứng khoán đang dồn lực để phát triển đa dạng các mô hình quỹ đầu tư chuyên nghiệp, điển hình như các quỹ hoán đổi danh mục (ETF), quỹ hưu trí tự nguyện và các quỹ tín thác đầu tư bất động sản. Sự gia tăng quy mô của các định chế tài chính dài hạn này sẽ đóng vai trò như một bộ giảm xóc, giúp hấp thụ những cú sốc ngắn hạn và định hình lại xu hướng đầu tư giá trị dựa trên nền tảng cơ bản của doanh nghiệp thay vì những đồn đoán lướt sóng.
Trọng tâm của quá trình hội nhập và thu hút dòng vốn tổ chức nước ngoài chính là câu chuyện nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi. Lộ trình nâng hạng đang được cơ quan quản lý tháo gỡ từng nút thắt một cách vô cùng quyết liệt, bắt đầu từ việc đơn giản hóa tối đa các thủ tục hành chính đang gây phiền hà cho nhà đầu tư ngoại. Một trong những rào cản kỹ thuật lớn nhất vừa được lên phương án xử lý là việc triển khai cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước. Giải pháp kỹ thuật này cho phép các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài có thể đặt lệnh mua chứng khoán mà không cần phải có đủ một trăm phần trăm tiền mặt trong tài khoản tại thời điểm đặt lệnh, qua đó giải phóng một lượng lớn vốn lưu động và đưa thị trường Việt Nam tiệm cận sát hơn với các thông lệ giao dịch quốc tế. Đồng thời, bài toán tỷ lệ sở hữu nước ngoài cũng đang được giải quyết rốt ráo thông qua quá trình rà soát, nới room cho các ngành nghề kinh doanh không trực tiếp ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, tạo dư địa rộng lớn cho dòng vốn ngoại chảy vào nền kinh tế.
Đặc biệt, rào cản ngôn ngữ – vốn luôn là điểm trừ trong mắt giới đầu tư quốc tế – đang được khắc phục bằng các quy định mang tính chất bắt buộc về minh bạch thông tin. Yêu cầu các doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn phải công bố thông tin bằng tiếng Anh song song với tiếng Việt được xem là một bước đi mang tầm chiến lược. Sự bình đẳng trong việc tiếp cận thông tin sẽ là chìa khóa để củng cố niềm tin của giới đầu tư toàn cầu đối với tính minh bạch của thị trường Việt Nam.
Tất cả những cải cách về cung và cầu nêu trên sẽ không thể phát huy hiệu quả nếu thiếu vắng một hạ tầng công nghệ lõi đủ mạnh và an toàn. Nhận thức rõ điều này, cơ quan quản lý đang triển khai xây dựng hệ thống kết nối chủ động, thay thế hoàn toàn các phương thức giao tiếp thủ công, truyền thống vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro sai sót giữa nhà đầu tư nước ngoài và các công ty chứng khoán. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại không chỉ dừng lại ở khâu giao dịch mà còn thâm nhập sâu vào hệ thống giám sát. Sự góp mặt của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc rà soát dữ liệu giao dịch khổng lồ mỗi ngày sẽ giúp cơ quan chức năng phát hiện từ sớm, từ xa các dấu hiệu thao túng, giao dịch nội gián hay các vi phạm tinh vi khác, đảm bảo một sân chơi thực sự công bằng.
Bước tiến cuối cùng và cũng là mảnh ghép quan trọng nhất trong bức tranh công nghệ giao dịch chính là việc hướng tới hoàn thiện mô hình bù trừ thanh toán trung tâm (CCP). Dưới sự tham vấn và hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp từ các định chế tài chính hàng đầu thế giới như Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), mô hình CCP dự kiến sẽ chính thức đi vào vận hành vào đầu năm 2027. Việc áp dụng thành công mô hình này sẽ triệt tiêu rủi ro thanh toán đối tác, nâng tầm hệ thống hạ tầng tài chính quốc gia và khẳng định vị thế kênh dẫn vốn chủ lực, an toàn của thị trường chứng khoán trong kỷ nguyên phát triển mới.
