Thất bại trong cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với chính phủ vào sáng thứ tư khiến Thủ tướng Pháp Michel Barnier phải đệ đơn từ chức sau ba tháng nắm quyền, đẩy nền kinh tế lớn thứ hai của Liên minh châu Âu vào một cuộc khủng hoảng sâu sắc hơn, đe dọa khả năng lập pháp và kiểm soát thâm hụt ngân sách khổng lồ.

Các nhà lập pháp Pháp đã thông qua một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với chính phủ. Các nhà lập pháp cực hữu – Mặt trận Quốc gia (RN) và cánh tả – Mặt trận Bình dân Mới (NFP) đã cùng nhau ủng hộ kiến nghị bất tín nhiệm đối với Thủ tướng Michel Barnier, với đa số 331 phiếu ủng hộ kiến nghị.
Barnier hiện phải đệ đơn từ chức của mình và chính phủ của ông lên Tổng thống Emmanuel Macron, khiến nhiệm kỳ ba tháng của chính phủ thiểu số của ông trở thành nhiệm kỳ ngắn nhất trong lịch sử nền Cộng hòa thứ năm của Pháp, bắt đầu từ năm 1958.
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cuộc khủng hoảng là quyết định của Barnier sử dụng quyền lực hiến pháp đặc biệt để thông qua một phần ngân sách gây tranh cãi mà không cần bỏ phiếu tại quốc hội. Dự thảo ngân sách, với mục tiêu tiết kiệm 60 tỷ euro nhằm thu hẹp thâm hụt, đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ, đặc biệt khi Barnier thiếu sự ủng hộ của đa số trong quốc hội.
“Thực tế (thâm hụt) này sẽ không biến mất bởi phép thuật của một kiến nghị khiển trách”, Barnier nói với các nhà lập pháp trước cuộc bỏ phiếu, đồng thời cho biết thêm rằng thâm hụt ngân sách sẽ quay trở lại ám ảnh bất kỳ chính phủ nào tiếp theo.
Thách thức chồng chất cho Tổng thống Macron
Tổng thống Emmanuel Macron đang phải đối mặt với bài toán khó khi phải thành lập một chính phủ mới và thông qua ngân sách năm 2025 trong bối cảnh quốc hội chia rẽ sâu sắc.
Bất ổn chính trị tại Pháp không chỉ ảnh hưởng đến tình hình trong nước mà còn làm gia tăng những lo ngại về sự ổn định của Liên minh châu Âu, vốn đã bị lung lay sau sự sụp đổ của chính phủ liên minh Đức và vài tuần trước khi vị tân Tổng thống Mỹ trở lại Nhà Trắng.
Bộ trưởng Quốc phòng sắp mãn nhiệm của nước này, Sebastien Lecornu, cảnh báo rằng tình trạng bất ổn có thể ảnh hưởng đến sự hỗ trợ của Pháp dành cho Ukraine.
Đảng Nước Pháp Bất khuất (LFI) cánh tả cứng rắn yêu cầu Macron từ chức.
Sự sụp đổ của Barnier đã được lãnh đạo cực hữu Marine Le Pen hoan nghênh, người đã tìm cách trong nhiều năm để miêu tả đảng Tập hợp Quốc gia của bà như một chính phủ đang chờ đợi.
“Tôi không thúc đẩy việc Macron từ chức”, bà nói. “Áp lực lên tổng thống sẽ ngày càng lớn hơn. Chỉ có ông ấy mới đưa ra quyết định đó.”
Tìm kiếm lối thoát cho chính phủ Pháp
Pháp hiện đang đối mặt với một giai đoạn bất ổn chính trị sâu sắc vốn đã khiến các nhà đầu tư vào trái phiếu chính phủ và cổ phiếu của Pháp lo lắng. Đầu tuần này, chi phí vay của Pháp đã vượt quá chi phí của Hy Lạp, quốc gia thường được coi là rủi ro hơn nhiều.
Tổng thống Macron cần nhanh chóng đưa ra quyết định. Ba nguồn tin nói với Reuters rằng Macron đặt mục tiêu nhanh chóng thành lập một thủ tướng mới, với một người cho biết ông muốn chỉ định một thủ tướng trước buổi lễ mở cửa lại Nhà thờ Đức Bà vào thứ Bảy, mà dự kiến sẽ tham dự.
Bất kỳ thủ tướng mới nào cũng sẽ phải đối mặt với những thách thức tương tự như Barnier trong việc thông qua các dự luật, bao gồm cả ngân sách năm 2025, được thông qua bởi một quốc hội chia rẽ. Không thể có cuộc bầu cử quốc hội mới nào trước tháng Bảy.
Macron có thể thay thế yêu cầu Barnier và các bộ trưởng của ông tiếp tục với tư cách là người quản lý trong khi ông dành thời gian để xác định một thủ tướng có thể thu hút đủ sự ủng hộ đa đảng để thông qua luật. Tuy nhiên, cả hai lựa chọn đều chứa đựng những thách thức to lớn.
Nỗi lo về kinh tế
Sự bất ổn chính trị đã và đang tác động tiêu cực đến nền kinh tế Pháp. Chi phí vay của Pháp đã vượt qua Hy Lạp – quốc gia vốn được coi là rủi ro hơn. Thị trường chứng khoán Pháp cũng ghi nhận mức giảm mạnh, trong khi đồng euro mất giá so với các đồng tiền châu Âu khác.
Kể từ khi Macron kêu gọi cuộc bầu cử sớm vào mùa hè, chỉ số thị trường chứng khoán chuẩn CAC 40 của Pháp đã giảm gần 10% và là quốc gia thua lỗ nặng nề nhất trong số các nền kinh tế hàng đầu EU.
Đồng euro EUR=EBS cho thấy ít phản ứng tức thời so với đồng đô la, giao dịch ở mức khoảng 1,05 USD mỗi euro, nhưng giảm so với các đồng tiền châu Âu khác, chẳng hạn như franc Thụy Sĩ và bảng Anh.