0
0
Nền kinh tế đáng lẽ phải sụp đổ. Cuộc chiến thương mại được dự đoán sẽ leo thang ngoài tầm kiểm soát. Thị trường được dự báo sẽ lao dốc.
Không điều nào trong số đó xảy ra – ít nhất là chưa.
Tổng thống Donald Trump đã làm được điều mà ít ai ngoài Nhà Trắng dự đoán: một dạng “chiến thắng” trong cuộc chiến thương mại, đưa mức thuế của Mỹ đối với hàng hóa nhập khẩu cao hơn cả thời kỳ Smoot-Hawley tai tiếng, mà cho đến nay vẫn chưa gây ra những tác động tiêu cực nghiêm trọng.
Thu từ thuế hải quan đã tăng mạnh trong khi lạm phát vẫn ở mức hợp lý. Và hầu hết các đối tác thương mại của Mỹ đã chấp nhận mức thuế cao hơn này mà không có hành động trả đũa đáng kể nào.
Nhiều thỏa thuận khung giữa Mỹ và các đối tác thương mại đã đẩy thuế nhập khẩu hàng nước ngoài vào Mỹ tăng cao trong khi áp mức thuế bằng 0 hoặc gần bằng 0 đối với hàng xuất khẩu của Mỹ.
Các đối tác nước ngoài đã đồng ý mở cửa những thị trường vốn trước đây bị đóng đối với một số hàng hóa Mỹ, cam kết tăng đầu tư vào Mỹ và gỡ bỏ một số rào cản mà chính quyền Trump chỉ trích là “phi thương mại”, như thuế dịch vụ kỹ thuật số.
Nhưng chiến thắng ban đầu của Trump trong lĩnh vực thương mại có thể không kéo dài. Thực tế, nó đã bắt đầu xuất hiện dấu hiệu lung lay.
EU đã bắt đầu phản đối thỏa thuận
Liên minh châu Âu (EU), vừa mới đạt được thỏa hiệp vào phút chót để ký một thỏa thuận thương mại trước thời hạn 1/8 mà Trump tự đặt ra, hiện đã bắt đầu “nổi loạn”.
Thủ tướng Pháp François Bayrou hôm Chủ nhật gọi đây là một “ngày đen tối”. Thủ tướng Hungary Viktor Orban – một đồng minh của Trump – nói rằng Trump đã “nghiền nát” EU. Thủ tướng Bỉ Bart De Wever chỉ trích chính quyền Trump mắc “ảo tưởng bảo hộ thương mại”. Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu, thì nói thỏa thuận này là “không thỏa đáng”.
Khối 27 thành viên EU vẫn phải giải quyết nhiều khía cạnh quan trọng của thỏa thuận khung, và lệnh đình chiến thương mại mong manh giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể nhanh chóng sụp đổ nếu dư luận quay lưng với thỏa thuận này.
Canada không hợp tác trong cuộc chiến thương mại
Các cuộc đàm phán thương mại của chính quyền Trump với quốc gia láng giềng phía bắc và cũng là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ gần như đã bị đình trệ. Dù Canada đã nhượng bộ trong việc bãi bỏ thuế dịch vụ kỹ thuật số mà Trump chỉ trích, ông vẫn tiếp tục đe dọa áp thuế cao hơn đối với một số mặt hàng Canada, bao gồm cả gỗ xẻ.
Mặc dù nhiều hàng hóa nhập từ Canada vẫn được miễn thuế nhờ thỏa thuận thương mại tự do Mỹ – Mexico – Canada (USMCA), hiệp định này chỉ bao phủ khoảng một nửa hàng hóa của Canada. Vì vậy, thuế quan cao hơn đối với Canada có thể làm tăng chi phí cho người tiêu dùng Mỹ trong tương lai.
Việc Mỹ đang vướng vào một cuộc tranh chấp thương mại với Canada – quốc gia mà Trump đã đàm phán và ký thỏa thuận thương mại trong nhiệm kỳ đầu tiên – là dấu hiệu cho thấy tình trạng “hạ nhiệt” gần đây trong cuộc chiến thương mại có thể sẽ không kéo dài. Bất cứ lúc nào, ngay cả sau khi một thỏa thuận đã được ký, Trump cũng có thể quay lại và quyết định tăng thuế trở lại.
Thỏa thuận với Trung Quốc vẫn xa vời
Vòng đàm phán thứ ba giữa các nhà đàm phán thương mại Mỹ và Trung Quốc dự kiến sẽ dẫn đến việc tiếp tục tạm hoãn áp mức thuế cao lịch sử lên hàng hóa của nhau. Nhưng vẫn chưa rõ những gì khác có thể đạt được từ các cuộc thảo luận này, và chính quyền Trump ngày càng thất vọng trước điều mà họ mô tả là “bước đi chậm chạp” của Trung Quốc trong việc thực hiện các thỏa thuận trước đó.
Cả hai bên đều đặt mục tiêu giảm thêm các rào cản về quy định đối với việc vận chuyển các công nghệ then chốt. Trung Quốc tìm kiếm thêm quyền tiếp cận các chất bán dẫn quan trọng, trong khi Mỹ muốn dòng chảy nam châm đất hiếm tăng mạnh hơn nữa.
Nhưng chính quyền Trump đã nhiều lần cố gắng thúc đẩy Trung Quốc đẩy nhanh tiến độ, cho rằng Bắc Kinh chưa thực hiện đúng cam kết phê duyệt các vật liệu quan trọng cho các thiết bị điện tử chủ chốt. Trump cũng nói rằng ông muốn Trung Quốc mở cửa thị trường cho nhiều hàng hóa Mỹ hơn – một mong muốn mà Thủ tướng Trung Quốc Tập Cận Bình khó có thể nhượng bộ nhiều.
Giọng điệu của Trump với Trung Quốc đã bớt gay gắt trong những tháng gần đây, nhưng lệnh đình chiến vẫn đang “trên lưỡi dao”.
Quyết định then chốt của tòa án
Một phiên điều trần tại tòa phúc thẩm vào thứ Năm tới có thể quyết định liệu phần lớn các mức thuế quan của Trump có hợp pháp hay không.
Với phần lớn thuế quan của mình, Trump đã viện dẫn quyền hạn được quy định trong Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (International Emergency Economic Powers Act). Nhưng một tòa án liên bang hồi tháng 5 đã phán quyết rằng Trump đã vượt quá thẩm quyền khi áp thuế dựa trên cơ sở đó.
Tòa phúc thẩm đã tạm dừng hiệu lực của phán quyết trên và sẽ nghe tranh luận vào thứ Năm. Chưa rõ khi nào tòa sẽ ra phán quyết, và Nhà Trắng có khả năng sẽ kháng cáo lên Tòa án Tối cao nếu thua kiện.
Nếu Trump cuối cùng bị mất quyền áp thuế bằng quyền khẩn cấp, ông vẫn còn nhiều lựa chọn khác – nhưng các chuyên gia pháp lý cho biết những phương án đó có thể hạn chế khả năng áp thuế mà không cần Quốc hội. Ví dụ, Trump có thể áp thuế ở mức tối đa 15% nhưng chỉ trong 150 ngày, điều này có thể làm giảm phần nào sức mạnh của hệ thống thuế quan của ông.
Nền kinh tế bắt đầu xuất hiện tín hiệu cảnh báo
Mặc dù kinh tế Mỹ vẫn mạnh, với doanh số bán lẻ phục hồi, thị trường lao động vẫn vững chắc và niềm tin tiêu dùng gia tăng, có một số bằng chứng cho thấy lạm phát ở các lĩnh vực chủ chốt đang bắt đầu tăng – dù chậm – vì thuế quan. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo khi các mức thuế bắt đầu tác động đầy đủ.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) đầu tháng này cho thấy giá của một số hàng hóa chịu ảnh hưởng từ thuế quan đã bắt đầu tăng. Giá quần áo, đồ gia dụng, máy tính, dụng cụ thể thao, đồ chơi, thiết bị video, phần cứng và công cụ đã tăng lên. Và điều này đang trở thành một xu hướng – ở nhiều nhóm hàng, giá đã tăng trong vài tháng liên tiếp.
Nhiều nhà bán lẻ lớn, bao gồm Walmart, cho biết họ sẽ tăng giá vì thuế quan. Procter & Gamble – nhà sản xuất bột giặt Tide và nhiều hàng tiêu dùng khác – hôm thứ Ba cho biết họ sẽ tăng giá một phần vì thuế quan. GM, Volkswagen và Stellantis đều báo cáo khoản chi phí thuế quan từ 1 tỷ USD trở lên trong quý vừa qua.
Các nhà kinh tế dự báo lạm phát sẽ tăng vào cuối mùa hè và kéo dài suốt phần còn lại của năm khi các nhà bán lẻ tiêu thụ hết lượng hàng tồn kho đã dự trữ trước khi thuế quan có hiệu lực. Không ai dự đoán sẽ xảy ra khủng hoảng lạm phát như vài năm trước.
Nhưng với việc người tiêu dùng vẫn đang bị “ám ảnh” bởi các đợt tăng giá, điều này sẽ không phải là một sự thay đổi đáng hoan nghênh so với mức lạm phát ổn định hơn trong năm qua.
Theo: CNN
