0
0
Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu (EU) đã tránh được kịch bản tồi tệ nhất: Một cuộc chiến thương mại toàn diện và gây tổn hại giữa hai đồng minh, có nguy cơ đẩy giá cả tăng cao trên hàng loạt mặt hàng và làm chậm lại hai trong số các nền kinh tế lớn nhất thế giới. Khuôn khổ thỏa thuận mới mang lại cảm giác nhẹ nhõm cho cả hai bên – nhưng không mấy ai thực sự vui mừng trước bản thân thỏa thuận đó.
Thỏa thuận quy định mức thuế 15% đối với hầu hết hàng hóa châu Âu nhập khẩu vào Mỹ – cao hơn mức thuế 10% mà Trump từng áp đặt vào ngày 2/4 và cao hơn đáng kể so với mức trung bình khoảng 1,2% trước khi ông nhậm chức. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với các mức thuế khổng lồ mà Trump từng đe dọa nếu không đạt được thỏa thuận.
Vào cuối tháng 5, một thỏa thuận với Mỹ gần như là điều không tưởng. Bức xúc vì tiến trình đàm phán với EU gồm 27 thành viên diễn ra chậm chạp, Trump hôm 24/5 tuyên bố với thế giới rằng ông không còn muốn tiếp tục đàm phán với một số đồng minh thân cận nhất của Mỹ.
“Các cuộc thảo luận với họ chẳng đi đến đâu cả!” Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
“Tôi không tìm kiếm một thỏa thuận,” ông nói thêm trong Phòng Bầu dục sau đó trong ngày. “Chúng tôi đã đặt ra thỏa thuận – mức thuế là 50%.”
Tuyên bố này – cùng lời đe dọa mức thuế cao một cách choáng váng – khiến các nhà đàm phán thương mại châu Âu sốc nặng và buộc các lãnh đạo châu Âu phải nhanh chóng hành động. Họ đồng ý tăng tốc các cuộc đàm phán.
Trump, người đặc biệt có thiện cảm với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, đã thay đổi thái độ sau khi bà gọi điện và cam kết rằng EU sẽ hành động “nhanh chóng và dứt khoát”. Ngay sau đó, Trump rút lại lời đe dọa và tuyên bố các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục.
Tuy nhiên, trong suốt nhiều tháng, một thỏa thuận giữa Hoa Kỳ và EU – một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ – vẫn hết sức khó khăn. Hai bên liên tục tranh cãi về yêu cầu của Mỹ áp thuế cao đối với thép và nhôm, các mức thuế sắp tới đối với dược phẩm, và mức thuế sàn đối với hầu hết các mặt hàng – điều mà chính quyền Trump dường như đã quyết tâm nâng lên 15%.
Các nhà đàm phán không thể đạt được giải pháp trước thời hạn ban đầu ngày 9/7 – đây là một trong những lý do khiến chính quyền Trump phải dời ngày có hiệu lực của mức thuế “đối ứng” sang 1/8.
Chỉ vài ngày trước thời hạn mới, khi Trump đang thăm Scotland, ông đã gặp bà von der Leyen và hoàn tất khuôn khổ cho một thỏa thuận – dù còn đơn giản, nhiều điều kiện kèm theo, nhưng vẫn là một kết quả được cả hai bên chờ đợi từ lâu.
Hoa Kỳ có thể đang tránh được điều tồi tệ nhất
Với thỏa thuận đạt được, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã tránh được một cuộc chiến thương mại có thể làm tê liệt kinh tế song phương. Mỹ liên tục dùng mức thuế 50% làm “cây gậy” đe dọa châu Âu, còn châu Âu thì đe dọa áp thuế trả đũa nhắm vào các ngành công nghiệp chiến lược của Mỹ.
Cả hai bên có vẻ hài lòng khi có thỏa thuận – hơn là vui mừng vì nội dung của nó.
“Chúng ta đã làm được,” Trump nói khi công bố thỏa thuận cùng bà von der Leyen. “Nó sẽ mang lại kết quả rất tốt.”
“Tôi nghĩ chúng tôi đã đạt được đúng điểm mà chúng tôi cần tìm,” bà von der Leyen nói. “Tái cân bằng nhưng vẫn thúc đẩy thương mại cho cả hai bên. Điều đó có nghĩa là việc làm tốt ở hai bờ Đại Tây Dương, là sự thịnh vượng ở hai bờ Đại Tây Dương, và điều đó rất quan trọng với chúng tôi.”
Thị trường chứng khoán phản ứng khá tích cực: Hợp đồng tương lai Dow Jones tăng 150 điểm, tương đương 0,3%, tiến sát mức kỷ lục. Hợp đồng tương lai S&P 500 tăng 0,3% và Nasdaq tăng 0,4%.
“Hoa Kỳ và châu Âu dường như đã tránh được một cuộc chiến thương mại tự hủy hoại trong mối quan hệ thương mại và đầu tư lớn nhất, sâu sắc nhất mà kinh tế toàn cầu từng biết,” Jörn Fleck, Giám đốc cấp cao Trung tâm châu Âu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương nhận định.
Thỏa thuận Hoa Kỳ và EU vẫn còn nhiều điểm mờ
Tuy nhiên, các chi tiết trong thỏa thuận vẫn chưa rõ ràng. EU sẽ tăng đầu tư vào Hoa Kỳ thêm 600 tỷ USD và cam kết mua 750 tỷ USD hàng hóa năng lượng từ Mỹ. Thỏa thuận cũng loại bỏ thuế đối với một loạt sản phẩm, bao gồm máy bay và linh kiện, chất bán dẫn, thuốc generic, một số hóa chất và nông sản.
Tuy vậy, Maury Obstfeld – chuyên gia tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson – lưu ý rằng nhiều khoản đầu tư như vậy thực chất đã có từ trước. Ngoài ra, thỏa thuận dường như không giúp giải quyết các rào cản phi thuế quan từ phía EU, chẳng hạn như thuế giá trị gia tăng và thuế kỹ thuật số – những điều mà chính quyền Trump nhiều lần chỉ trích gay gắt.
“Có rất nhiều điều khiến tôi thấy khó hiểu trong thỏa thuận này,” Obstfeld nói.
Các ngành nằm trong nhóm được miễn thuế hoan nghênh mạnh mẽ.
“Chế độ miễn thuế lẫn nhau sẽ tạo thêm việc làm, củng cố an ninh kinh tế và tạo khuôn khổ cho vai trò lãnh đạo của Mỹ trong sản xuất và an toàn,” tổ chức Airlines for America tuyên bố.
Tuy nhiên, mức thuế cơ bản 15% vẫn áp dụng với hầu hết các mặt hàng, đồng nghĩa với việc các quốc gia thành viên EU – cũng như các nhà nhập khẩu Mỹ – sẽ phải chấp nhận thực tế rằng giá hàng hóa châu Âu tại Mỹ sẽ tăng.
“Bạn sẽ phải trả nhiều tiền hơn cho hàng nhập khẩu từ châu Âu. Đó là điều không tránh khỏi,” Joe Brusuelas, chuyên gia kinh tế trưởng tại RSM nói. “Thỏa thuận này không thúc đẩy thương mại – nó đơn giản chỉ là đánh thêm một loại thuế lên hàng hóa châu Âu.”
Thỏa thuận cũng giáng thêm một đòn nữa vào các hãng xe Detroit, vốn đã phản đối thỏa thuận tương tự mà chính quyền Trump từng ký với Nhật Bản. Thuế ô tô 15% với xe EU nhập khẩu vào Mỹ khiến các nhà sản xuất ô tô Mỹ phải chịu bất lợi khi họ phải trả tới 25% thuế nếu xe được lắp ráp tại Mexico.
Mặc dù bà von der Leyen cho biết dược phẩm có nằm trong khuôn khổ ban đầu, bà cũng thừa nhận rằng Trump có thể sẽ áp thêm thuế đối với thuốc nhập khẩu vào Mỹ – điều sẽ làm suy yếu giá trị của thỏa thuận.
Dù vậy, với các nhà đàm phán đã làm việc cật lực – và vì lợi ích của kinh tế toàn cầu – thì có một thỏa thuận vẫn tốt hơn là không có gì cả.
“Chúng ta đã tránh được một chuỗi trả đũa ăn miếng trả miếng giữa Washington và Brussels – điều có thể lan sang lĩnh vực dịch vụ, vốn quan trọng hơn rất nhiều,” Brusuelas nhận định.
Giờ đây, điều khó khăn hơn đang chờ phía trước: Làm rõ các chi tiết của thỏa thuận.
Theo: CNN
