0
0
Tại phiên họp lần thứ ba của Ban Chỉ đạo quốc gia về tài chính toàn diện vừa diễn ra, những thành tựu của giai đoạn 2020-2025 đã được chuẩn hóa bằng các số liệu bứt phá, tạo tiền đề để Chính phủ xác lập một tầm nhìn mới cho giai đoạn 2026-2030.
Không dừng lại ở việc mở rộng số lượng tài khoản, trọng tâm chính sách trong 5 năm tới sẽ xoay quanh việc kiến tạo một hệ sinh thái tài chính hiện đại, an toàn, với mục tiêu đưa giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt quy mô gấp 30 lần GDP và gắn liền với các tiêu chuẩn chuyển đổi xanh.
Xây dựng nền tảng từ những chỉ số vượt kỳ vọng trong giai đoạn bản lề
Nhìn lại hành trình 5 năm thực hiện Chiến lược giai đoạn 2020-2025, hệ thống tài chính Việt Nam đã hoàn thiện toàn bộ 62 nhiệm vụ trong chương trình hành động, tạo ra một sự thay đổi diện mạo căn bản trong cách thức tiếp cận dịch vụ của người dân và doanh nghiệp. Điểm nhấn lớn nhất nằm ở tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản thanh toán tại ngân hàng đã chạm mốc gần 87%. Con số này không chỉ đơn thuần là một chỉ số thống kê mà còn cho thấy sự thành công của các chính sách khuyến khích mở tài khoản trực tuyến (eKYC) và sự thâm nhập sâu rộng của các ứng dụng ngân hàng số đến từng ngõ ngách của đời sống. Việc vượt xa mục tiêu 80% đề ra ban đầu minh chứng cho sức nén và khả năng thích ứng cực nhanh của thị trường tài chính nội địa trước làn sóng công nghệ.
Sự bùng nổ của hạ tầng thanh toán cũng được ghi nhận qua tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm của thanh toán không dùng tiền mặt đạt gần 59%. Đây là hệ quả tất yếu từ việc đồng bộ hóa các phương thức thanh toán từ QR Code, ví điện tử cho đến các dịch vụ Mobile Money tại các khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa.
Song song với mảng tiêu dùng cá nhân, chính sách hỗ trợ vốn cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực khi dư nợ tín dụng đã phủ sóng đến hơn 290.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs). Việc số hóa dữ liệu và cải cách thủ tục hành chính đã giúp rút ngắn khoảng cách giữa định chế tài chính và các chủ thể kinh tế, tạo ra dòng vốn lưu thông hiệu quả hơn trong nền kinh tế.
Tuy nhiên, thực tế triển khai cũng chỉ ra những rào cản mang tính nội tại mà chính sách giai đoạn tới cần đặc biệt chú trọng. Khoảng cách về năng lực cung ứng dịch vụ giữa khu vực đô thị và nông thôn vẫn còn hiện hữu, tạo ra sự không đồng đều trong thụ hưởng thành quả phát triển.
Bên cạnh đó, khung khổ pháp lý đối với các mô hình kinh doanh tài chính mới, các dịch vụ công nghệ tài chính (Fintech) vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, đôi khi chưa theo kịp tốc độ biến đổi của thị trường. Lỗ hổng trong kỹ năng quản trị tài chính cá nhân và bảo mật thông tin của một bộ phận người dân cũng là yếu tố rủi ro, đòi hỏi những giải pháp căn cơ về giáo dục và hạ tầng công nghệ để đảm bảo tính bền vững cho toàn hệ thống.
Định hình hệ sinh thái tài chính bao trùm dựa trên trụ cột số và chuyển đổi xanh
Bước vào giai đoạn 2026-2030, mục tiêu chính sách được nâng tầm từ việc “có dịch vụ” sang “sử dụng dịch vụ một cách hiệu quả và an toàn”. Chính phủ đặt kỳ vọng hình thành một hệ sinh thái tài chính có tính bao trùm cao, nơi mà mọi người dân từ 15 tuổi trở lên đều có cơ hội tiếp cận bình đẳng với các sản phẩm tài chính hiện đại. Mục tiêu nâng tỷ lệ dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản ngân hàng lên mức 95% là một thách thức nhưng cũng là lộ trình bắt buộc để tiến tới một xã hội số toàn diện. Đặc biệt, việc thúc đẩy giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt quy mô gấp 30 lần GDP cho thấy tầm nhìn về một nền kinh tế minh bạch, giảm thiểu chi phí giao dịch vật lý và tăng tốc độ luân chuyển tiền tệ.
Bên cạnh mảng ngân hàng, các cấu phần khác của thị trường tài chính như bảo hiểm và tín dụng cũng được thiết lập những định mức cụ thể để đảm bảo tính cân bằng. Việc nâng quy mô doanh thu ngành bảo hiểm lên mức 3,3-3,5% GDP không chỉ nhằm tăng tỷ trọng đóng góp kinh tế mà còn là giải pháp an sinh xã hội quan trọng, giúp người dân có thêm lá chắn phòng ngừa rủi ro. Độ phủ thông tin tín dụng cho 75% người trưởng thành sẽ là “chìa khóa” để cá nhân hóa các gói vay, giúp các tổ chức tín dụng đánh giá rủi ro chính xác hơn, từ đó giảm lãi suất và tăng khả năng tiếp cận vốn cho các đối tượng ưu tiên.
Trọng tâm thực thi trong giai đoạn này sẽ xoay quanh việc nâng cấp hạ tầng tài chính số và kết nối liên thông cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với hệ thống định danh điện tử. Việc tối ưu hóa quy trình cung ứng dịch vụ dựa trên dữ liệu thực sẽ loại bỏ các bước trung gian rườm rà, giảm chi phí vận hành cho cả bên cung và bên cầu. Đồng thời, sự tích hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trở thành yêu cầu bắt buộc.
Tài chính bền vững sẽ không còn là khái niệm xa lạ mà trở thành các tiêu chí cụ thể trong việc cấp tín dụng, hướng dòng vốn vào các dự án giảm phát thải và sản xuất sạch. Để bảo vệ thành quả của chiến lược, Chương trình giáo dục tài chính quốc gia sẽ đóng vai trò nâng cao nội lực cho cộng đồng, giúp mỗi cá nhân và doanh nghiệp trở thành những chủ thể thông thái, chủ động tham gia vào nền kinh tế số mà không bị tụt hậu trước các biến động của thị trường tài chính quốc tế.
