2
0
Căng thẳng Trung Đông leo thang có thể khiến giá dầu tăng, Mỹ khó giảm lãi suất hơn, hàng hải Trung Đông nguy cơ gián đoạn.
Rạng sáng 13/6, Israel phát động chiến dịch “Sư tử Trỗi dậy”, huy động hơn 200 chiến đấu cơ tập kích vào nhiều cơ sở hạt nhân, quân sự của Iran. Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố đây là “bước đi cần thiết” nhằm ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Đáp trả, Iran phóng khoảng 200 tên lửa đạn đạo nhắm vào hàng chục mục tiêu, bao gồm căn cứ không quân của Israel. Tel Aviv sau đó tiếp tục không kích vào các thành phố Tabriz, Lorestan, Hamedan và Kermanshah của Iran.
Giá dầu có thể lên 80-100 USD/thùng
Sau đợt không kích, giá dầu Brent tăng 13% trước khi hạ nhiệt, chốt tuần ở mức hơn 74 USD/thùng, tăng hơn 9%. Dù chưa có gián đoạn thực tế nào với dòng chảy dầu, ING nhận định bất ổn địa chính trị sẽ giữ giá dầu dao động trong vùng 65–70 USD/thùng.
Iran hiện sản xuất khoảng 3,3 triệu thùng/ngày và xuất khẩu 1,7 triệu thùng. Nếu nguồn cung từ nước này bị gián đoạn, giá dầu có thể tăng lên 80 USD và ổn định ở mức 75–80 USD, theo ING.
OPEC có công suất dự phòng 5 triệu thùng/ngày và có thể can thiệp nếu cần. Tuy nhiên, theo Goldman Sachs, nếu xuất khẩu dầu của Iran bị cắt giảm nghiêm trọng, OPEC+ chỉ có thể bù đắp một nửa sản lượng thiếu hụt, đẩy giá Brent vượt 90 USD/thùng trong ngắn hạn, trước khi giảm về 60–70 USD vào năm sau.
Rủi ro nghiêm trọng hơn là Iran có thể phong tỏa eo biển Hormuz – nơi trung chuyển 21 triệu thùng dầu/ngày, tương đương 20% nhu cầu toàn cầu. Một gián đoạn tại đây sẽ là “cú sốc nguồn cung nghiêm trọng”, theo Jorge León (Rystad Energy). Khi đó, dự trữ dầu chiến lược của các nước sẽ là giải pháp tạm thời.
Goldman Sachs cho rằng giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo dài, nhưng khả năng này còn thấp. Rystad Energy bổ sung, nếu Iran chỉ phản ứng giới hạn, ảnh hưởng thị trường dầu sẽ “kiểm soát và tạm thời”.
Qatar – nước xuất khẩu LNG lớn thứ ba thế giới – hiện chiếm 20% giao dịch toàn cầu và toàn bộ nguồn cung đi qua eo Hormuz. Bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể gây mất cân bằng thị trường, làm tăng cạnh tranh giá giữa châu Âu và châu Á.
Giảm lãi suất tại Mỹ và châu Âu gặp thách thức
Theo ING, áp lực lạm phát tại Mỹ có xu hướng tăng trở lại trong mùa hè khi chi phí đầu vào và giá dầu tăng. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ghi nhận nhiều doanh nghiệp có kế hoạch tăng giá bán trong ba tháng tới.
“Giá dầu cao rõ ràng làm giảm khả năng Fed hạ lãi suất trong quý III”, ING nhận xét.
Tương tự, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng sẽ gặp khó. Giá năng lượng tăng đe dọa đảo chiều xu hướng lạm phát thấp, khiến ECB buộc phải theo dõi sát lạm phát cơ bản. ING dự đoán ECB có thể chỉ hạ lãi suất thêm một lần vào tháng 9.
ECB cũng cảnh báo rằng nếu giá năng lượng tăng 20%, tăng trưởng GDP eurozone có thể giảm 0,1 điểm phần trăm trong hai năm 2026–2027, trong khi lạm phát tăng thêm 0,6% và 0,4%.
Căng thẳng Israel – Iran khiến USD tăng giá nhẹ do nhu cầu tài sản trú ẩn. Tuy nhiên, mức tăng khá khiêm tốn, phản ánh đồng bạc xanh đang dần mất vai trò trú ẩn an toàn truyền thống. Trong khi đó, đồng yen Nhật được ưa chuộng hơn. Hirofumi Suzuki (SMBC) cho rằng USD/JPY có thể giảm về mức hỗ trợ quanh 140 yen.
Trên thị trường lãi suất, trái phiếu chính phủ Đức thu hút dòng tiền nhờ vị thế an toàn. Karl Schamotta (Corpay) cho biết các nhà giao dịch tìm kiếm nơi trú ẩn, nhưng còn dè dặt do thiếu thông tin cụ thể về quy mô xung đột.
ING nhận định các biến số như căng thẳng Iran, chính sách thuế quan, bất ổn tài khóa Mỹ và kỳ vọng chi tiêu công châu Âu khiến thị trường toàn cầu trở nên khó đoán hơn bao giờ hết.
Nguy cơ đe dọa giao thương hàng hải tại Trung Đông
Eo biển Hormuz và vùng vịnh Ba Tư – tuyến huyết mạch của thương mại dầu khí toàn cầu – đang đối mặt rủi ro an ninh. Tehran có thể xem việc phong tỏa hàng hải là biện pháp trả đũa không cần tấn công trực tiếp vào tài sản Mỹ.
Ảnh chụp gần đây cho thấy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) điều cano tuần tra gần các tàu thương mại ở Vịnh Ba Tư. Nếu leo thang thành một cuộc đối đầu trực diện, các tuyến vận chuyển dầu và LNG toàn cầu có thể bị đe dọa nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, Iran cũng đang chịu áp lực gia tăng từ quốc tế sau khi Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) chỉ trích nước này. Tehran đứng trước hai lựa chọn: theo đuổi chương trình vũ khí hạt nhân – vốn có thể hoàn tất trong vài tháng – hoặc quay lại bàn đàm phán.
Nếu lựa chọn đột phá vũ khí, nguy cơ xảy ra can thiệp quân sự từ Mỹ là rất cao. ING cho rằng Iran sẽ phải cân nhắc kỹ giữa việc răn đe và nguy cơ làm bùng phát chiến tranh khu vực.
Theo bà Charu Chanana (Saxo, Singapore), “câu hỏi trọng tâm lúc này là liệu đây chỉ là leo thang tạm thời hay khởi đầu của một cuộc khủng hoảng quy mô lớn hơn”. Nếu khủng hoảng kéo dài, tâm lý né rủi ro sẽ tiếp tục đẩy giá dầu và các tài sản an toàn tăng cao.
