0
0
Sau thời gian dài gắn với hình ảnh thua lỗ và nợ xấu kéo dài, nhóm ngân hàng từng bị mua lại với giá 0 đồng đang ghi nhận những chuyển biến mới.
Sau hơn một năm được chuyển giao bắt buộc về các ngân hàng thương mại lớn, phần lớn các tổ chức này đã bắt đầu báo lãi, phản ánh những thay đổi bước đầu trong quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng.
Sau giai đoạn xử lý kéo dài nhiều năm, việc chuyển giao bắt buộc các ngân hàng yếu kém về các ngân hàng thương mại Nhà nước và tư nhân quy mô lớn được xem là một trong những bước đi quan trọng trong tiến trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam. Đến năm 2025, những kết quả ban đầu từ quá trình này bắt đầu được ghi nhận thông qua sự cải thiện về hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng từng bị mua lại với giá 0 đồng.
Theo thông tin được công bố từ các ngân hàng nhận chuyển giao, 3 trong số 4 ngân hàng yếu kém đã ghi nhận lợi nhuận sau hơn một năm tái cơ cấu. Đây là diễn biến đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh các tổ chức này từng chịu tình trạng thua lỗ kéo dài, lỗ lũy kế lớn và gần như không còn khả năng tự phục hồi trước khi được chuyển giao.
Cụ thể, Ngân hàng Dầu khí Toàn Cầu (GPBank) – sau khi được chuyển giao bắt buộc về VPBank – ghi nhận lợi nhuận hơn 500 tỷ đồng trong năm 2025. Con số này được công bố trong bối cảnh GPBank từng được xem là một trong những ngân hàng có tình trạng tài chính yếu kém nhất hệ thống, với mức lỗ lũy kế lớn hình thành qua nhiều năm hoạt động kém hiệu quả.
Tương tự, Ngân hàng một thành viên Ngoại thương Công nghệ số (VCBNeo), tiền thân là Ngân hàng Xây dựng, cũng ghi nhận mức lợi nhuận hơn 1.800 tỷ đồng tính đến hết năm 2025 sau khi được chuyển giao về Vietcombank. Đây là kết quả đáng chú ý nếu so với giai đoạn trước đó, khi Ngân hàng Xây dựng từng ghi nhận lỗ lũy kế vượt 30.000 tỷ đồng và trở thành một trong những điểm nghẽn lớn của quá trình tái cơ cấu ngân hàng.
Trong khi đó, Ngân hàng số Vikki (Vikki Bank), tiền thân là Ngân hàng Đông Á, theo thông tin từ lãnh đạo ngân hàng nhận chuyển giao là HDBank, cũng đã bắt đầu có lãi trong năm 2025. Dù chưa công bố số liệu cụ thể, việc chuyển từ trạng thái thua lỗ kéo dài sang có lợi nhuận cho thấy những cải thiện bước đầu trong hoạt động của ngân hàng này.
Riêng Ngân hàng Thương mại Một thành viên Việt Nam Hiện Đại (MBV), tên mới của OceanBank, sau khi được chuyển giao về MB, chưa công bố thông tin chính thức về lợi nhuận. Tuy nhiên, các chỉ tiêu hoạt động chính cho thấy sự mở rộng đáng kể về quy mô. Tính đến cuối tháng 9/2025, tổng tài sản của MBV đạt 91.500 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức khoảng 40.000 tỷ đồng trước chuyển giao. Dư nợ tín dụng tăng từ 33.600 tỷ đồng lên 65.300 tỷ đồng, trong khi huy động vốn đạt 58.100 tỷ đồng, tăng khoảng 30%.
Gánh nặng lỗ lũy kế và bài toán tái cơ cấu ngân hàng yếu kém
Trước khi được chuyển giao bắt buộc, điểm chung lớn nhất của các ngân hàng bị mua lại 0 đồng là tình trạng tài chính suy kiệt kéo dài, nợ xấu cao và lỗ lũy kế lớn. Ngân hàng Nhà nước từng nhiều lần xác định đây là thách thức lớn nhất trong quá trình xử lý các ngân hàng yếu kém, bởi các khoản lỗ tích tụ không chỉ ảnh hưởng đến bảng cân đối kế toán mà còn làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin của người gửi tiền và thị trường.
Theo các số liệu được công bố trong những năm trước, Ngân hàng Xây dựng ghi nhận lỗ lũy kế hơn 31.000 tỷ đồng đến cuối năm 2019. Trong khi đó, GPBank từng được lãnh đạo ngân hàng nhận chuyển giao cho biết ghi nhận mức lỗ trung bình khoảng 1.000 tỷ đồng mỗi năm trong giai đoạn hoạt động kém hiệu quả. Những con số này cho thấy mức độ nghiêm trọng của các vấn đề tồn tại tại các ngân hàng 0 đồng trước khi được tái cơ cấu.
Việc chuyển giao bắt buộc các ngân hàng này về các ngân hàng thương mại lớn không chỉ nhằm xử lý các vấn đề tài chính trước mắt, mà còn hướng tới mục tiêu ổn định hệ thống ngân hàng, bảo vệ người gửi tiền và hạn chế rủi ro lan truyền trong toàn bộ hệ thống tài chính. Trong mô hình này, ngân hàng nhận chuyển giao đóng vai trò là đơn vị trực tiếp quản lý, tái cơ cấu hoạt động, xử lý nợ xấu và từng bước khôi phục năng lực kinh doanh của ngân hàng được chuyển giao.
Các kết quả lợi nhuận bước đầu trong năm 2025 cho thấy quá trình tái cơ cấu đang phát huy tác dụng ở một số khía cạnh, đặc biệt là khả năng kiểm soát chi phí, cải thiện hiệu quả hoạt động và tận dụng nền tảng quản trị của các ngân hàng mẹ. Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng cho rằng việc ghi nhận lợi nhuận trong ngắn hạn chưa phản ánh đầy đủ quá trình xử lý triệt để các tồn tại về tài chính của các ngân hàng này.
Định vị lại mô hình hoạt động theo hướng ngân hàng số
Một điểm đáng chú ý trong quá trình tái cơ cấu các ngân hàng 0 đồng là sự thay đổi về mô hình hoạt động. Sau khi được chuyển giao, phần lớn các ngân hàng này đều được đổi tên và định vị lại thương hiệu theo hướng ngân hàng số, bao gồm VCBNeo, Vikki Bank và MBV.
Việc tái định vị theo mô hình ngân hàng số đi kèm với quá trình tinh gọn mạng lưới, đóng bớt các phòng giao dịch hoạt động kém hiệu quả và tập trung đầu tư vào hạ tầng công nghệ. Tại VCBNeo, khoảng 25% số phòng giao dịch đã được đóng cửa sau chuyển giao. Song song với đó, ngân hàng này tiến hành chuyển đổi hệ thống core banking, ra mắt ứng dụng ngân hàng số mới và điều chỉnh mô hình hoạt động theo hướng giảm phụ thuộc vào mạng lưới vật lý.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, việc lựa chọn mô hình ngân hàng số giúp các ngân hàng được chuyển giao giảm áp lực chi phí vận hành, tận dụng nền tảng công nghệ và hệ sinh thái sẵn có của ngân hàng mẹ. Đồng thời, mô hình này cũng phù hợp với xu hướng chuyển dịch chung của ngành ngân hàng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và hành vi khách hàng thay đổi nhanh chóng.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sang ngân hàng số cũng đặt ra không ít thách thức, đặc biệt là trong việc thay đổi hệ thống công nghệ lõi, đào tạo nhân sự và xây dựng lại niềm tin của khách hàng sau giai đoạn dài hoạt động kém hiệu quả. Việc một số ngân hàng 0 đồng bắt đầu ghi nhận lợi nhuận trong năm 2025 mới chỉ phản ánh bước đầu của quá trình này, trong khi việc xử lý triệt để các tồn tại cũ và xây dựng nền tảng phát triển bền vững vẫn là bài toán dài hạn đối với hệ thống ngân hàng.
