39
0
New York Times dẫn lời hai quan chức giấu tên cho biết Mỹ đã gửi cho Iran một kế hoạch gồm 15 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh.
Phát biểu tại Phòng Bầu dục, ông Trump cho biết quyết định rút lại đe dọa tấn công các cơ sở năng lượng của Iran gần đây là “dựa trên thực tế là chúng tôi đang đàm phán”.
“Họ đang nói chuyện với chúng tôi, và họ nói chuyện rất hợp lý”, ông Trump nói khi được yêu cầu giải thích thêm về sự thay đổi lập trường này.
Theo báo cáo, kế hoạch này được chuyển qua Pakistan, nhưng chưa rõ mức độ phổ biến của nó trong giới chức Iran. Cũng chưa rõ Israel, quốc gia đang cùng Mỹ tấn công Iran, có ủng hộ kế hoạch này hay không.
Trước đó, ông Trump nói với các phóng viên rằng hai bên đã có “khoảng 15” điểm đồng thuận. Việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là “ưu tiên số 1, 2 và 3” trong danh sách này, ông nhấn mạnh. Ông Trump cho biết nhiều quan chức Mỹ đang tham gia vào các cuộc đàm phán, bao gồm Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio. Ông cũng nói đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner đã có các cuộc trao đổi với phía Iran vào tối ngày 22/03.
Trong bối cảnh thông tin trái chiều giữa Mỹ và Iran về các cuộc đàm phán, nhiều nguồn tin cho biết các lãnh đạo khu vực đang tiến hành các nỗ lực ngoại giao hậu trường nhằm thúc đẩy chấm dứt chiến tranh.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết nước này sẵn sàng làm trung gian cho các cuộc đàm phán. Ông Trump sau đó đã chia sẻ lại bài đăng này trên nền tảng Truth Social.
Trong phát biểu cùng ngày, ông Trump tiếp tục khẳng định Mỹ “đã giành chiến thắng” trong cuộc chiến với Iran. Ông cho biết mục tiêu chính của cuộc chiến là đảm bảo Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân. “Chúng tôi đang trao đổi về điều đó… và họ đã đồng ý rằng sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân”, ông nói.
Tuy vậy, chính quyền Trump vẫn chưa từ bỏ kế hoạch đề nghị Quốc hội thông qua một gói ngân sách bổ sung liên quan đến chiến tranh, có thể lên tới 200 tỷ USD. Cùng ngày, tờ Wall Street Journal đưa tin Lầu Năm Góc đang chuẩn bị kế hoạch triển khai khoảng 3,000 binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù 82 tới Trung Đông.
“Các thông báo về triển khai quân sẽ do Bộ Chiến tranh công bố. Như chúng tôi đã nói, Tổng thống Trump luôn có mọi lựa chọn quân sự trong tay”, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết.
Nỗ lực hoà đàm cũng được nhiều đồng minh Trung Đông của Mỹ thúc đẩy. Ả Rập Xê út công khai kêu gọi ổn định khu vực, thậm chí là hòa bình.
Thái tử Mohammed bin Salman lo ngại rằng một cuộc xung đột kéo dài có thể dẫn đến các đợt tấn công mới nhằm vào hạ tầng dầu mỏ của nước này.
Bên cạnh đó, dòng chảy dầu mỏ qua khu vực này vẫn bị gián đoạn; dù Ả Rập Xê Út có thể chuyển hướng một phần dầu qua tuyến ống Đông-Tây tới Yanbu, nhưng công suất hệ thống này thấp hơn nhiều so với mức xuất khẩu thông thường. Nói cách khác, đây chỉ là giải pháp giảm nhẹ, khó có thể thay thế hoàn toàn.
Giá dầu cao giúp giảm áp lực ngân sách và hỗ trợ các kế hoạch chi tiêu lớn trong khuôn khổ chương trình Vision 2030. Tuy nhiên, chính những gián đoạn này cũng đang tác động trực tiếp đến Vương quốc, khi các đòn đáp trả từ Iran đã nhắm vào hạ tầng năng lượng khu vực. Theo các nguồn tin, một cuộc chiến dang dở có thể khiến hạ tầng dầu mỏ của Saudi Arabia tiếp tục trở thành mục tiêu.
Nỗi lo của Ả Rập Xê út không chỉ dừng ở dầu mỏ. Một cuộc chiến kéo dài có thể làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư đối với hàng loạt dự án tham vọng nhằm chuyển đổi nền kinh tế nước này từ phụ thuộc dầu sang trung tâm kinh doanh toàn cầu.
Washington hiện đang cân nhắc nhiều phương án, từ hạ nhiệt căng thẳng đến gia tăng tấn công vào hạ tầng xuất khẩu của Iran, bao gồm các điểm then chốt như Kharg Island. Mỗi lựa chọn đều tiềm ẩn rủi ro rõ ràng, trong đó có nguy cơ lớn nhất là giá dầu duy trì ở mức ba chữ số, đe dọa nhu cầu toàn cầu trong khi lại hỗ trợ doanh thu phía cung.
Trong khi đó, Iran bị cáo buộc “vũ khí hóa” dòng chảy năng lượng và thương mại qua eo biển Hormuz, điều mà United Arab Emirates gọi là “khủng bố kinh tế” đối với toàn thế giới, khi nguồn cung LNG và phần lớn dầu mỏ của họ bị bóp nghẹt tại điểm nghẽn chiến lược này.
“20 triệu thùng mỗi ngày. Gần 1/5 sản lượng dầu khí toàn cầu. Hơn 1/3 phân bón thế giới. Gần 1/4 hóa dầu và lượng lớn kim loại công nghiệp,” ông Sultan Ahmed Al Jaber, Bộ trưởng Công nghiệp UAE kiêm CEO ADNOC, phát biểu tại hội nghị CERAWeek ở Houston khi nói về eo Hormuz.
“Nói ngắn gọn, phần lớn ‘oxy’ của nền kinh tế toàn cầu đi qua một ‘cổ họng’ duy nhất” ông nói thêm.
Kể từ khi các cuộc không kích của Mỹ–Israel nhằm vào Iran bắt đầu từ ngày 28/2, lưu lượng hơn 100 tàu/ngày (bao gồm tàu chở dầu) qua eo Hormuz đã giảm xuống chỉ còn vài chuyến mỗi tuần, và dường như đều phải được Iran phê duyệt.
Hệ quả là cú sốc đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu: các nhà máy lọc dầu châu Á phải gấp rút tìm nguồn thay thế ngoài Trung Đông và chấp nhận trả mức premium kỷ lục cho các loại dầu khác, đồng thời cắt giảm công suất lọc. Giá dầu đã tăng 50% trong tháng 3, giá LNG giao ngay tại châu Á lên mức cao nhất nhiều năm, còn giá khí đốt chuẩn tại châu Âu đã tăng gấp đôi so với một tháng trước.
Tổng hợp
