0
0
Để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu tăng 15-16% trong năm nay, Việt Nam cần đạt thêm khoảng 227-231 tỷ USD trong 5 tháng cuối năm.
Áp lực không chỉ đến từ khả năng duy trì đơn hàng, mà còn nằm ở việc giữ giá bán, mở rộng thị trường và nâng tỷ trọng giá trị thuộc về doanh nghiệp Việt.
Xuất khẩu bước vào chặng cuối với nhiều sức ép
Theo số liệu của Cục Hải quan, xuất khẩu hàng hóa trong 7 tháng đạt gần 319.7 tỷ USD, tăng 21,7%, tương ứng tăng hơn 57 tỷ USD so với cùng kỳ. Với mục tiêu xuất khẩu cả năm tăng 15-16%, kim ngạch cần đạt khoảng 546-551 tỷ USD.
Như vậy, trong 5 tháng còn lại, xuất khẩu của cả nước phải mang về 227-231 tỷ USD, tương đương bình quân hơn 45-46 tỷ USD mỗi tháng. Đây là mức yêu cầu đặt ra trong bối cảnh nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực đang phải đối mặt với những thay đổi về chính sách thương mại, chi phí và sức ép cạnh tranh.
Dệt may là một trong những ngành thể hiện rõ những thách thức này. Trong 7 tháng, kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt gần 22.9 tỷ USD. Nếu tính thêm xơ sợi, vải và một số nguyên phụ liệu, tổng kim ngạch toàn ngành đạt hơn 27 tỷ USD.
Ông Cao Hữu Hiếu, Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex), cho biết kết quả sản xuất, kinh doanh 7 tháng tương đối tích cực, tạo cơ sở để hoàn thành kế hoạch năm. Tuy nhiên, biên lợi nhuận của cả ngành sợi và may đang bị thu hẹp khi giá nguyên liệu, giá bán liên tục biến động.
Sức ép đối với dệt may gia tăng khi từ ngày 24/07, Mỹ áp thuế bổ sung 12,5% theo Mục 301 đối với hàng hóa Việt Nam, trong đó dệt may là một trong những ngành chịu tác động trực tiếp. Khoản thuế này làm tăng chi phí đưa hàng Việt vào thị trường Mỹ.
Trong khi đó, một số đối thủ cạnh tranh của Việt Nam như Bangladesh, Campuchia, Indonesia, Ấn Độ và Pakistan chỉ chịu mức thuế 10%. Chênh lệch vài điểm phần trăm có thể trở thành yếu tố đáng kể đối với những đơn hàng có biên lợi nhuận vốn đã rất mỏng.
Theo lãnh đạo Vinatex, mối lo của doanh nghiệp không chỉ là nguy cơ đơn hàng giảm mà còn là việc khách hàng yêu cầu chia sẻ thêm chi phí, ép giảm giá hoặc chuyển một phần đơn hàng sang quốc gia khác. Vì vậy, cuộc đua cuối năm của ngành dệt may không chỉ nằm ở việc tìm kiếm đơn hàng mà còn ở khả năng giữ khách hàng và bảo vệ biên lợi nhuận.
Ở lĩnh vực thủy sản, tốc độ tăng trưởng cũng đang có dấu hiệu chậm lại. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu tháng 7 toàn ngành đạt khoảng 1.1 tỷ USD, đưa kim ngạch 7 tháng lên 6.8 tỷ USD.
Tuy nhiên, mức tăng trong tháng 7 chưa tới 5%, cho thấy đà tăng đã chậm lại. Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký VASEP, cho rằng trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, mức tăng xuất khẩu thủy sản dưới 5% chưa thể tạo ra động lực đủ mạnh.
Tôm, mặt hàng chiếm khoảng 41% kim ngạch thủy sản, đang chịu cạnh tranh trực tiếp từ Ecuador và Ấn Độ. Đáng chú ý, Ecuador đã tiến dần sang xuất tôm bỏ đầu, bóc vỏ và sản phẩm chế biến, cạnh tranh ngay ở phân khúc vốn là thế mạnh của doanh nghiệp Việt.
Theo ông Nguyễn Hoài Nam, VASEP đang xây dựng ba kịch bản cho xuất khẩu thủy sản năm nay. Kịch bản cơ sở đạt khoảng 12.1-12.3 tỷ USD; kịch bản tích cực có thể đạt 12.5 tỷ USD nếu một số rào cản được tháo gỡ.
Những diễn biến trên cho thấy áp lực đối với xuất khẩu trong những tháng cuối năm không chỉ đến từ quy mô thị trường. Khả năng cạnh tranh về giá, đáp ứng tiêu chuẩn và duy trì quan hệ với khách hàng cũng trở thành những yếu tố quan trọng đối với kết quả chung.
Mở rộng thị trường và tận dụng FTA để giữ đà tăng
Trong nhóm hàng nông sản, rau quả đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng đáng chú ý. Bảy tháng đầu năm, xuất khẩu rau quả đạt gần 4.78 tỷ USD, tăng 23,6%; riêng tháng 7 lần đầu vượt mốc 1 tỷ USD.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường quan trọng nhất đối với rau quả Việt Nam. Trong nửa đầu năm, nước này nhập hơn 2.22 tỷ USD rau quả Việt Nam, tăng 19,9%; thị phần hàng Việt tăng từ 14% lên 16,1%.
Kết quả này cho thấy dư địa tăng trưởng của một số ngành hàng vẫn còn, đặc biệt khi doanh nghiệp có khả năng đáp ứng các yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Tuy nhiên, việc duy trì tốc độ tăng trưởng cũng đặt ra yêu cầu đa dạng hóa thị trường, tránh phụ thuộc quá lớn vào một thị trường hoặc một nhóm khách hàng.
Với dệt may, bài toán thị trường càng trở nên rõ nét khi doanh nghiệp phải cạnh tranh với nhiều quốc gia có lợi thế về chi phí và đang được hưởng mức thuế thấp hơn tại một số thị trường lớn. Chênh lệch về thuế có thể tác động trực tiếp đến quyết định đặt hàng của đối tác, nhất là trong những phân khúc có biên lợi nhuận thấp.
Trong bối cảnh đó, việc duy trì đơn hàng trong những tháng cuối năm sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ chi phí nguyên liệu, giá bán đến khả năng đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Với những doanh nghiệp có tỷ trọng xuất khẩu lớn, thay đổi trong chính sách thương mại tại các thị trường chủ lực cũng có thể ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất và kinh doanh.
Ở cấp độ toàn ngành, mục tiêu xuất khẩu tăng 15-16% đòi hỏi kim ngạch những tháng cuối năm phải duy trì ở mức cao. Sau khi đạt gần 319.7 tỷ USD trong 7 tháng, cả nước cần thêm 227-231 tỷ USD để hướng tới mức 546-551 tỷ USD cho cả năm.
Bình quân hơn 45-46 tỷ USD mỗi tháng trong 5 tháng cuối năm là yêu cầu đáng kể. Mức này đặt các ngành xuất khẩu trước áp lực vừa duy trì tốc độ tăng trưởng, vừa ứng phó với những yếu tố có thể làm suy giảm sức cạnh tranh.
Theo Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, để duy trì đà tăng, Bộ xác định phải đồng thời mở rộng thị trường, tận dụng các FTA, nâng khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với những thay đổi chính sách thương mại.
Với các doanh nghiệp xuất khẩu, việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do có thể mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và tạo thêm dư địa cạnh tranh. Tuy nhiên, để tận dụng được các ưu đãi, hàng hóa vẫn phải đáp ứng các quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật và những yêu cầu cụ thể của từng thị trường.
Đối với dệt may, việc giữ thị trường truyền thống đồng thời tìm kiếm thêm thị trường mới có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh áp lực thuế quan và cạnh tranh quốc tế gia tăng. Khi giá bán và chi phí đều chịu sức ép, khả năng duy trì khách hàng trở thành một trong những yếu tố quyết định đến kết quả xuất khẩu những tháng cuối năm.
Thủy sản cũng đứng trước yêu cầu tương tự khi các đối thủ không chỉ cạnh tranh ở sản phẩm nguyên liệu mà đang mở rộng sang những sản phẩm có mức độ chế biến cao hơn. Trong khi đó, rau quả đang cho thấy dư địa tăng trưởng nhưng cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục mở rộng thị trường và đáp ứng các tiêu chuẩn nhập khẩu.
Nhìn tổng thể, chặng đường 5 tháng cuối năm sẽ quyết định khả năng hoàn thành mục tiêu xuất khẩu đã đặt ra. Với khoảng 227-231 tỷ USD cần đạt thêm, kết quả không chỉ phụ thuộc vào lượng đơn hàng mà còn ở khả năng duy trì giá trị xuất khẩu, giữ thị trường và nâng sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.
Trong đó, dệt may, thủy sản và rau quả là những nhóm hàng cho thấy rõ sự khác biệt về động lực tăng trưởng cũng như những thách thức đang đặt ra. Khi chính sách thương mại tại các thị trường lớn tiếp tục thay đổi, khả năng thích ứng của doanh nghiệp sẽ là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả xuất khẩu trong phần còn lại của năm.
