0
0
Năm 2026 mở ra trong bối cảnh ngành bán lẻ toàn cầu đối diện một nghịch lý: tăng trưởng vẫn hiện hữu nhưng động lực ngày càng mong manh.
Áp lực lạm phát, biến động địa chính trị và sự phân hóa thu nhập khiến hành vi tiêu dùng thay đổi theo hướng thận trọng hơn. Theo khảo sát của Deloitte, dù phần lớn lãnh đạo bán lẻ vẫn lạc quan về doanh thu, mức tăng trưởng kỳ vọng chỉ quanh 1-4% và đi kèm yêu cầu cao hơn về hiệu quả vận hành.
Bởi vậy, năm 2026 không còn là câu chuyện mở rộng quy mô đơn thuần, mà là cuộc tái cấu trúc toàn diện về chiến lược, từ định vị giá trị, ứng dụng công nghệ đến vận hành chuỗi cung ứng. Dưới đây là 5 xu hướng cốt lõi mà doanh nghiệp bán lẻ cần đặc biệt lưu ý.
Xu hướng nổi bật nhất là sự dịch chuyển sang tiêu dùng “tìm kiếm giá trị” (value-seeking). Đây không còn là phản ứng ngắn hạn trước lạm phát mà đã trở thành thay đổi mang tính cấu trúc dài hạn: 7/10 lãnh đạo bán lẻ cho rằng xu hướng này sẽ tiếp diễn.
Điểm đáng chú ý là “giá trị” không đồng nghĩa với giá thấp. Người tiêu dùng ngày nay đánh giá tổng hòa giữa giá cả, chất lượng, trải nghiệm, sự tiện lợi và niềm tin thương hiệu. Điều này buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận: Đẩy mạnh nhãn hàng riêng (private label) để kiểm soát giá và biên lợi nhuận; Thiết kế lại chương trình khách hàng thân thiết theo hướng cá nhân hóa; Minh bạch thông tin sản phẩm, đặc biệt là nguồn gốc và chất lượng; Tối ưu danh mục sản phẩm theo “giá trị cảm nhận”, không phải giá tuyệt đối.
Xu hướng ứng dụng AI
Nếu 2023–2024 là giai đoạn thử nghiệm, thì 2026 đánh dấu bước chuyển của AI thành động lực cốt lõi trong bán lẻ. Theo Deloitte, phần lớn doanh nghiệp đang hoặc sẽ triển khai AI trong 12-24 tháng tới ở các chức năng trọng yếu như định giá, dự báo nhu cầu, cá nhân hóa và chăm sóc khách hàng.
Một số thay đổi mang tính bước ngoặt như định giá động (dynamic pricing) theo thời gian thực; Cá nhân hóa hành trình mua sắm ở cấp độ từng khách hàng; AI agent có thể thay thế nhiều bước trong hành trình mua hàng; Chatbot và trợ lý AI trở thành điểm chạm chính với khách hàng
Đáng chú ý, hơn 40% lãnh đạo dự báo công cụ tìm kiếm truyền thống sẽ bị thay thế bởi GenAI trong hành vi tìm hiểu sản phẩm ngay từ 2026. Điều này đặt ra yêu cầu mới: doanh nghiệp không chỉ tối ưu SEO, mà phải chuyển sang GEO – tối ưu nội dung để AI “hiểu và đề xuất”.
Một thay đổi lớn khác là việc đưa marketing trở lại nội bộ doanh nghiệp, thay vì phụ thuộc vào agency bên ngoài. Có tới 94% lãnh đạo bán lẻ cho rằng xu hướng này sẽ tăng mạnh trong 2026. Lý do nằm ở hai yếu tố: AI giúp doanh nghiệp tự vận hành marketing hiệu quả hơn; Dữ liệu khách hàng trở thành tài sản cốt lõi cần kiểm soát
Song song, mô hình Retail Media Network (RMN) nổi lên như một nguồn doanh thu mới. Các nhà bán lẻ không chỉ bán hàng, mà còn bán “không gian quảng cáo” dựa trên dữ liệu người dùng. Xu hướng này mở ra một “lớp lợi nhuận thứ hai” cho ngành bán lẻ, tương tự cách các nền tảng công nghệ kiếm tiền từ quảng cáo.
Chuỗi cung ứng: tối ưu chi phí, tăng khả năng chống chịu
Trong bối cảnh bất định toàn cầu, chuỗi cung ứng không còn là bài toán chi phí đơn thuần mà trở thành yếu tố sống còn. Theo khảo sát, 66% doanh nghiệp có kế hoạch tái cấu trúc chuỗi cung ứng; 52% sẽ chuyển dịch nguồn cung sang khu vực chi phí thấp hơn; 78% đang đầu tư giảm “nợ công nghệ” để tăng tốc chuyển đổi. Trọng tâm mới là tăng tính linh hoạt (flexibility), Nâng cao khả năng chống chịu (resilience), Ứng dụng AI để dự báo và tối ưu tồn kho.
Sau giai đoạn tăng trưởng nóng, năm 2026 chứng kiến sự trở lại của tư duy “tăng trưởng có kỷ luật”. Có tới 95% lãnh đạo dự báo chi phí sẽ gia tăng do tác động của chính sách thương mại toàn cầu. Điều này buộc doanh nghiệp phải: điều chỉnh phân bổ vốn, tái ưu tiên đầu tư, kiểm soát chặt chi phí vận hành.
Các phản ứng phổ biến bao gồm hấp thụ một phần chi phí để giữ giá cạnh tranh, Tái cấu trúc danh mục sản phẩm, Tăng giá có chọn lọc, Điều chỉnh chính sách khuyến mại. Bài toán khó nhất là cân bằng giữa biên lợi nhuận và niềm tin khách hàng, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm về giá.
Từ các xu hướng toàn cầu, có thể rút ra một số định hướng quan trọng cho doanh nghiệp trong nước. Thứ nhất, tái định vị chiến lược giá trị. Không thể cạnh tranh chỉ bằng giá rẻ, mà cần xây dựng “giá trị tổng thể” từ sản phẩm, dịch vụ đến trải nghiệm.
Thứ hai, đầu tư AI có chọn lọc. Không cần triển khai dàn trải, nhưng phải tập trung vào các điểm tạo ra ROI rõ ràng như định giá, marketing và quản lý tồn kho. Thứ ba, làm chủ dữ liệu khách hàng, dữ liệu sẽ là nền tảng để cá nhân hóa, tối ưu marketing và phát triển các mô hình doanh thu mới. Thứ tư, xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt. Đa dạng hóa nguồn cung và tăng khả năng thích ứng sẽ quan trọng hơn tối ưu chi phí đơn thuần. Thứ năm, quay lại với kỷ luật tài chính.Tăng trưởng phải gắn với hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh biên lợi nhuận bị bào mòn.
Như vậy, năm 2026 có thể không phải là năm bùng nổ của ngành bán lẻ, nhưng doanh nghiệp nào thích nghi nhanh với “kỷ nguyên giá trị” và tận dụng được AI như một hạ tầng cốt lõi sẽ không chỉ trụ vững, mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn trong chu kỳ mới.
