0
0
Sau nhiều năm ngành bán lẻ hiện đại Việt Nam vận hành theo chiến lược mở rộng bằng chi phí để giành thị phần, bối cảnh thị trường đang dịch chuyển rõ rệt sang giai đoạn đề cao hiệu quả và lợi nhuận.
Trong xu hướng đó, WinCommerce (WCM) – đơn vị vận hành chuỗi WinMart/WinMart+ thuộc Masan – vẫn duy trì tốc độ mở rộng hàng trăm cửa hàng mỗi quý, đồng thời ghi nhận kết quả kinh doanh cải thiện. Doanh nghiệp đã có 8 quý liên tiếp có lợi nhuận, trong khi Masan bắt đầu đề cập đến kế hoạch IPO WinCommerce giai đoạn 2028-2029 với kỳ vọng định giá khoảng 10 tỷ USD.
Từ mở rộng bằng “đốt tiền” đến bài toán lợi nhuận trong ngành bán lẻ hiện đại
Trong giai đoạn 2018-2022, ngành bán lẻ hiện đại tại Việt Nam chứng kiến cuộc đua mở rộng mạng lưới mạnh mẽ. Các hệ thống chuỗi liên tục gia tăng số lượng cửa hàng nhằm mở rộng độ phủ, với mục tiêu chiếm lĩnh thị phần trong một thị trường gần 100 triệu dân. Mô hình tăng trưởng khi đó chủ yếu dựa trên việc chấp nhận lỗ trong thời gian dài để đổi lấy quy mô, tạo nền tảng cho giai đoạn tối ưu hóa sau này.
Tuy nhiên, sau giai đoạn mở rộng nhanh, thị trường bắt đầu bộc lộ những giới hạn rõ rệt. Chi phí vận hành gia tăng, bao gồm thuê mặt bằng, logistics, nhân sự và vốn lưu động, khiến áp lực tài chính lớn hơn đáng kể. Đồng thời, sức mua có sự phân hóa giữa các khu vực, khiến hiệu quả của mô hình mở rộng bằng mọi giá không còn duy trì được như trước.
Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp nước ngoài từng tham gia thị trường Việt Nam đã phải thu hẹp hoạt động hoặc rút lui, nhường lại không gian cạnh tranh cho các nhà bán lẻ nội địa. Trọng tâm chiến lược của ngành vì thế cũng thay đổi: thay vì tập trung vào tốc độ mở rộng, các doanh nghiệp chuyển sang ưu tiên hiệu quả vận hành và khả năng tạo lợi nhuận trên từng cửa hàng.
WinCommerce là một trong những đơn vị thể hiện rõ sự chuyển dịch này. Tại buổi gặp gỡ nhà đầu tư quý 1/2026, ông Phan Nguyễn Trọng Huy – Giám đốc Tài chính WinCommerce – cho biết doanh thu quý 1 tăng 29% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận EBIT tăng 3,5 lần. Doanh nghiệp đặt kế hoạch doanh thu cả năm trong khoảng 45.000 đến 47.000 tỷ đồng, đồng thời hướng tới lợi nhuận sau thuế từ 1.000 đến 1.500 tỷ đồng.
Đáng chú ý, WinCommerce đã duy trì 8 quý liên tiếp có biên lợi nhuận dương, với mức cải thiện khoảng 1 tỷ đồng mỗi quý so với cùng kỳ năm trước.
Song song với cải thiện lợi nhuận, doanh nghiệp vẫn duy trì tốc độ mở rộng mạng lưới từ 300 đến 400 cửa hàng mỗi quý. Theo kế hoạch, WinCommerce dự kiến chạm mốc cửa hàng thứ 5.000 trên toàn quốc trong vòng 30 ngày tới.
Một điểm đáng chú ý khác là tăng trưởng không chỉ đến từ mở mới. Chỉ số Like-for-Like (LFL) – phản ánh hiệu quả các cửa hàng hiện hữu đạt 14% trong tháng 4/2026, trong đó khoảng 70% đến từ lượng khách hàng tăng thêm.
Trong khi đó, Masan – công ty mẹ của WinCommerce – bắt đầu đề cập đến kế hoạch đưa doanh nghiệp này IPO trong giai đoạn 2028-2029, với kỳ vọng định giá khoảng 10 tỷ USD. Đây được xem là bước đi thể hiện kỳ vọng dài hạn vào mô hình bán lẻ quy mô lớn nhưng vẫn đảm bảo lợi nhuận.
Lợi thế quy mô, chiến lược mở rộng chiều sâu và định vị mới
Theo thông tin từ Masan, quá trình tái cấu trúc WinCommerce trong nhiều năm qua tập trung vào việc cải thiện “kinh tế cửa hàng”, tức hiệu quả tài chính trên từng điểm bán. Kết quả là chi phí đầu tư (capex) và chi phí vận hành (opex) trên mỗi cửa hàng đã giảm khoảng 30% kể từ năm 2020.
Song song với đó, doanh nghiệp cho biết việc tối ưu hóa công nghệ và chuỗi cung ứng đã giúp giảm khoảng 17 ngày tồn kho, đồng thời biên lợi nhuận ròng cải thiện 13 điểm phần trăm trong giai đoạn 2020–2026. Đây là những cải thiện mang tính hệ thống, phản ánh quá trình tái cấu trúc dài hạn thay vì biến động ngắn hạn.
Theo bà Nguyễn Thị Phương, Tổng giám đốc WinCommerce, doanh nghiệp hiện vận hành với “điểm hòa vốn thấp nhất Đông Nam Á và châu Á”, đồng thời tận dụng quy mô lớn để gia tăng sức mạnh đàm phán với nhà cung cấp, qua đó tạo lợi thế về giá cho người tiêu dùng.
Trong chiến lược phát triển mới, WinCommerce không còn tập trung chủ yếu vào đô thị mà chuyển hướng sang mở rộng tại khu vực nông thôn. Đây được xem là động lực tăng trưởng quan trọng khi khu vực này chiếm khoảng 70% số cửa hàng mở mới. Doanh nghiệp dự kiến đạt khoảng 6.100 cửa hàng vào cuối năm 2026 và hướng tới 13.000 cửa hàng vào năm 2030.
Đáng chú ý, theo Masan, các cửa hàng tại khu vực nông thôn hiện có thời gian hoàn vốn dưới 3 năm và tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) đạt khoảng 40%. Trong khi đó, mức độ thâm nhập của thương mại hiện đại tại Việt Nam mới khoảng 14%, và WinCommerce mới hiện diện tại khoảng một nửa số phường/xã trên cả nước.
