0
0
Một câu hỏi quan trọng đang đặt ra cho Phó Tổng thống Kamala Harris khi bà tiến gần hơn đến việc giành đề cử tổng thống của Đảng Dân chủ: Liệu bà có thể biến hồ sơ kinh tế của chính quyền Biden-Harris thành một lợi thế chính trị theo cách mà Tổng thống Joe Biden đã không thể làm được?
Thất nghiệp và tăng trưởng kinh tế
Ở một số khía cạnh, nhiệm vụ của bà có vẻ đơn giản: Chính quyền đã giám sát một sự phục hồi mạnh mẽ từ suy thoái do đại dịch, giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ xuống mức thấp nhất trong nửa thế kỷ là 3,4% vào đầu năm 2023 – thấp hơn nhiều so với mức 6,4% đau đớn khi Biden và Harris nhậm chức vào năm 2021.
Tỷ lệ này đã duy trì dưới 4% trong hơn hai năm, khoảng thời gian dài nhất kể từ những năm 1960.
Được thúc đẩy bởi gói kích thích trị giá 1,9 nghìn tỷ USD của chính quyền, tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ đã khiến nhu cầu lao động tăng vọt, buộc các nhà tuyển dụng phải tăng lương. Tiền lương tăng đặc biệt nhanh cho những người lao động có mức lương thấp, qua đó thu hẹp khoảng cách thu nhập.
Lạm phát và chi phí sinh hoạt
Tuy nhiên, không lâu sau, chuỗi cung ứng bị tắc nghẽn gây ra tình trạng thiếu hụt các bộ phận, khi nhu cầu về đồ nội thất, ô tô và các hàng hóa khác, được thúc đẩy bởi gói kích thích của chính quyền, tăng vọt. Cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine đã làm tăng giá xăng và thực phẩm. Vào tháng 6 năm 2022, lạm phát đạt mức cao nhất trong bốn thập kỷ.
Mức tăng giá đã quá nghiêm trọng đến mức nó bù đắp phần lớn mức tăng lương mà người lao động đã được hưởng. Điều này đã làm người dân Mỹ mất niềm tin vào nền kinh tế. Niềm tin tiêu dùng giảm mạnh vào cuối năm 2021 và hầu như chưa phục hồi mặc dù lạm phát đã giảm mạnh từ 9,1% vào năm 2022 xuống còn 3%.
Quan điểm của công chúng về kinh tế
Một khoảng cách lớn đã mở ra giữa quan điểm u ám của công chúng về nền kinh tế và các dữ liệu tích cực về việc làm, lạm phát giảm và tăng trưởng kinh tế.
Chris Jackson, người đứng đầu bộ phận thăm dò tại Ipsos Public Affairs, cho rằng lý do là sự gia tăng tích lũy của giá trung bình trong ba năm qua – khoảng 20%, chỉ được bù đắp một phần bởi mức lương cao hơn – và một cảm giác chung về hướng đi của đất nước.
“Người dân, nói chung, đang làm tốt,” Jackson nói. “Họ có công việc, họ được trả lương, họ đã thấy mức lương tăng – tất cả những điều đó. Nhưng họ không cảm thấy đồng tiền của mình đi xa hơn. Họ cảm thấy đất nước không đi đúng hướng, chỉ là nói chung thôi.”
Chiến dịch của Trump và thách thức của Harris
Cựu Tổng thống Donald Trump đang vận động mạnh mẽ về chi phí sinh hoạt cao hơn, đã đề cập đến lạm phát 14 lần trong bài phát biểu của ông tại Đại hội Toàn quốc của Đảng Cộng hòa tuần trước.
Đối tác tranh cử của ông, Thượng nghị sĩ JD Vance của Ohio, đã tấn công Biden về sự gia tăng chi phí nhà ở, điều này đã làm giảm hy vọng của nhiều người mua nhà tiềm năng.
Nói chuyện tuần này tại Indianapolis, Harris nhấn mạnh sự ủng hộ của mình đối với “chăm sóc sức khỏe giá rẻ” và “chăm sóc trẻ em giá rẻ.” Bà cũng cáo buộc Trump sẽ loại bỏ giá trần insulin của chính quyền Biden, điều mà Nhà Trắng thường trích dẫn như một ví dụ về nỗ lực giảm chi phí thuốc cao của họ.
Giá cả và lãi suất tăng cao
Mặc dù lạm phát – tốc độ tăng giá – đã giảm mạnh trong hai năm qua, người Mỹ vẫn không hài lòng với việc giá trung bình cao hơn nhiều so với vài năm trước. Giá thực phẩm đã tăng 21% kể từ khi Biden và Harris nhậm chức. Tiền thuê căn hộ trung bình đã tăng khoảng 23%, lên mức 1,411 USD mỗi tháng, theo Apartment List.
Và để chống lại lạm phát, Cục Dự trữ Liên bang, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Jerome Powell, đã tăng lãi suất chủ chốt với tốc độ nhanh nhất trong bốn thập kỷ. Chi phí vay mượn tăng vọt. Lãi suất cố định trung bình 30 năm đã tăng hơn gấp đôi, từ mức thấp khoảng 2,7% trong thời kỳ đại dịch lên khoảng 6,8% vào tuần trước.
Sự gia tăng kết hợp của giá cả và lạm phát đã đặc biệt gây sốc cho nhiều gia đình vì nó xảy ra sau gần một thập kỷ lạm phát ít hoặc không có và lãi suất cực thấp. Các hộ gia đình Mỹ đã quen với việc giá cả tăng ít. Từ năm 2015 đến trước đại dịch, ví dụ, giá thực phẩm ở Mỹ hầu như không tăng. Khi lạm phát cao cuối cùng xảy ra, nó vừa làm tổn thương tài chính của người Mỹ vừa làm tối đi triển vọng kinh tế của họ.
Kết quả và triển vọng
Nhiều nhà hoạch định chính sách hàng đầu vẫn coi sự tăng lãi suất mạnh của Fed và sự giảm lạm phát sau đó là một câu chuyện thành công kinh tế.
Khi Fed bắt đầu tăng lãi suất một cách quyết liệt, làm cho các khoản vay tiêu dùng và doanh nghiệp đắt đỏ hơn nhiều, mối lo ngại lan rộng là Mỹ sẽ sớm rơi vào suy thoái. Vào tháng 8 năm 2022, Powell đã đưa ra cảnh báo nổi bật rằng cuộc chiến chống lạm phát của Fed sẽ “mang lại một số đau đớn cho các hộ gia đình và doanh nghiệp.”
Thay vào đó, lạm phát đã giảm mà không có sự gia tăng mạnh về thất nghiệp, vẫn ở mức thấp 4,1%. Và các quan chức Fed đã chỉ ra rằng họ ngày càng tự tin rằng lạm phát đang giảm đều đặn về mục tiêu 2% của họ.
Christopher Waller, một thành viên có ảnh hưởng của hội đồng quản trị Fed, đã ca ngợi sự tiến bộ đó trong bài phát biểu tuần trước.
“Chúng tôi chưa từng thấy điều này trong các biện pháp thắt chặt chính sách nghiêm ngặt,” Waller nói, đề cập đến các đợt tăng lãi suất của Fed. “Nền kinh tế chỉ giữ vững. Và lạm phát giảm nhiều. Đây là một sự phục hồi tuyệt vời từ những gì đã xảy ra vào ’21 và ’22.”
Tuy nhiên, nhiều người dân hàng ngày không chia sẻ sự nhiệt tình này khi họ phải đối mặt với chi phí vẫn cao. Giá ô tô mới, ví dụ, đã tăng 24% trong ba năm sau đại dịch, lên mức trung bình 48,000 USD.
Chúng đã phần lớn ổn định trong năm qua, theo dữ liệu của chính phủ. Nhưng vào thứ Năm, General Motors cho biết khách hàng đã trả trung bình gần 50,000 USD cho một trong những chiếc ô tô mới của họ trong quý từ tháng Tư đến tháng Sáu.
Có lẽ đau đớn nhất là khả năng chi trả nhà ở đã trở nên tồi tệ hơn. Cả giá và lãi suất thế chấp đều cao hơn nhiều so với ba năm trước. Khoản thanh toán hàng tháng cho một ngôi nhà có giá trung bình mới mua đã tăng gần một phần ba trong thời gian đó, lên hơn 3,000 USD, theo Trung tâm Nghiên cứu Nhà ở chung của Harvard.
Người mua nhà tiềm năng cần kiếm ít nhất 100,000 USD để có thể chi trả ngôi nhà có giá trung bình ở gần một nửa tất cả các khu vực đô thị, trung tâm này cho biết.
Abigail Wozniak, giám đốc Viện Cơ hội và Tăng trưởng tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang Minneapolis, cho biết gánh nặng của những khoản mua sắm lớn như vậy trở nên khó quản lý hơn khi giá cả tổng thể tăng vọt.
“Rất khó để thay đổi tiêu dùng của bạn” về ô tô và nhà ở “trong những lượng nhỏ một cách nhanh chóng,” Wozniak nói. “Bạn buộc phải nghĩ về sự lựa chọn ngân sách lớn này, liệu tôi có nên từ bỏ một chiếc xe và thay thế bằng phương tiện giao thông công cộng không? Đó là một sự điều chỉnh lớn. Và những điều chỉnh này rất đau đớn.”
Sự tăng giá thực phẩm và tiền lương
Rồi còn có thực phẩm. Một pound thịt bò xay đã tăng 1.05 USD kể từ khi Biden nhậm chức, lên mức trung bình quốc gia là 5.36 USD một pound, theo dữ liệu của chính phủ. Mặc dù giá trứng thấp hơn nhiều so với đỉnh cao mà chúng đạt được trong một đợt cúm gia cầm vào cuối năm 2022, ở mức 2.72 USD một tá, chúng vẫn đắt hơn 85% so với ba năm trước. Một pound thịt gà đã tăng 25% lên mức 2.01 USD kể từ tháng 1 năm 2021.
Tuy nhiên, các nhà kinh tế trong chính quyền Biden đã tính toán rằng mức lương trung bình đã tăng đủ để bù đắp chi phí cao hơn. Tính đến tháng 6, tiền lương trung bình hàng giờ đã tăng 23% so với bốn năm trước – lớn hơn mức tăng 21% của giá trung bình. Do đó, các nhà kinh tế của Nhà Trắng tính toán, hiện tại một nhân viên điển hình phải làm việc khoảng 3.6 giờ để mua thực phẩm đủ dùng trong một tuần, tương đương với trước đại dịch.
Tăng lương cho người lao động có thu nhập thấp
Theo một số biện pháp, những người lao động có thu nhập thấp đã làm tốt đặc biệt, là kết quả của khó khăn mà các nhà tuyển dụng phải đối mặt sau đại dịch trong việc lấp đầy nhiều công việc tại chỗ. Tiền lương cho nhân viên nhà hàng và khách sạn đã tăng gần 15% vào mùa xuân năm 2022 so với một năm trước đó – nhanh hơn nhiều so với tỷ lệ lạm phát.
Tuy nhiên, thu nhập hộ gia đình tổng thể không tăng nhanh như mức lương hàng giờ. Điều đó có thể xảy ra nếu ít người trong hộ gia đình làm việc hơn hoặc nếu giờ làm của họ bị cắt giảm.
Các nhà kinh tế tại Motio Research đã tính toán rằng kể từ khi Biden nhậm chức vào tháng 1 năm 2021, thu nhập trung bình điều chỉnh theo lạm phát của các hộ gia đình đã tăng chỉ 1.6% lên mức 79,000 USD. (Mức trung bình đại diện cho điểm giữa và lọc ra những con số cực kỳ cao hoặc thấp có thể làm sai lệch trung bình.)
“Vì vậy, nếu một nửa dân số, ít nhất, thấy thu nhập của họ đình trệ trong bốn năm, bạn có thể hiểu tại sao lạm phát được xác định là một vấn đề lớn ở đây,” Matias Scaglione, một nhà sáng lập của Motio cho biết.
Theo: AP
