0
0
Thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2024 khép lại với sự tăng trưởng ấn tượng của VN-Index, đạt mức tăng 12% so với đầu năm, vượt xa lãi suất tiền gửi tại ngân hàng. Tuy nhiên, phía sau bức tranh tươi sáng của chỉ số chung là câu chuyện buồn của không ít nhà đầu tư cá nhân, khi danh mục đầu tư của họ ghi nhận mức thua lỗ đáng kể.
Hiện tượng này không chỉ phản ánh sự phân hóa mạnh mẽ trên thị trường mà còn phơi bày những bất cập trong chiến lược và hành vi đầu tư của nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Hiệu suất VN-Index không phản ánh thực tế đầu tư
Trong khi VN-Index tăng trưởng hai con số, thực tế lại không mấy khả quan đối với phần lớn nhà đầu tư. Theo thống kê, hơn 55% cổ phiếu trên sàn HoSE có hiệu suất thấp hơn VN-Index từ đầu năm, với 156 mã ghi nhận giảm điểm, trong đó có 14% giảm trên 20%. Các cổ phiếu thuộc nhóm vốn hóa lớn như Vingroup (VIC), Vinhomes (VHM), Sabeco (SAB), và Đất Xanh (DXG) là những cái tên quen thuộc nhưng lại khiến nhà đầu tư “mất tiền” nếu nắm giữ lâu dài.
Sự tăng trưởng của VN-Index trong năm qua chủ yếu đến từ sự bùng nổ trong quý I, với mức tăng 13,6%. Tuy nhiên, từ quý II đến nay, thị trường bước vào giai đoạn đi ngang với thanh khoản thấp. Động lực tăng trưởng chỉ tập trung ở một số ít mã đơn lẻ, khiến nhà đầu tư khó khăn trong việc tìm kiếm lợi nhuận. Những ai chọn sai cổ phiếu hoặc ôm giữ các mã giảm sâu, đặc biệt thuộc nhóm bất động sản và chứng khoán, đều rơi vào cảnh thua lỗ.
Trên các diễn đàn đầu tư, không ít người than vãn về mức lỗ từ 10-30%, thậm chí có tài khoản ghi nhận âm tới 40%. Một nhà đầu tư chia sẻ trên mạng xã hội rằng anh đã chính thức từ bỏ chứng khoán sau một năm đầu tư thất bại. Câu chuyện của anh nhận được nhiều sự đồng cảm, nhưng cũng không ít ý kiến chỉ trích về việc thiếu kỹ năng chọn lựa cổ phiếu.
Những yếu tố khách quan tác động đến thị trường
Bên cạnh yếu tố chủ quan từ hành vi và chiến lược của nhà đầu tư cá nhân, thị trường chứng khoán Việt Nam năm qua cũng chịu nhiều sức ép từ các yếu tố khách quan. Một trong những nguyên nhân lớn là động thái bán ròng kỷ lục của khối ngoại. Tính từ đầu năm 2024, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng tổng cộng hơn 93.000 tỷ đồng trên toàn thị trường, mức cao nhất trong lịch sử chứng khoán Việt Nam. Chỉ riêng trên sàn HoSE, con số này đã đạt gần 91.000 tỷ đồng.
Việc bán ròng chủ yếu tập trung ở các cổ phiếu vốn hóa lớn, khiến tâm lý thị trường bị ảnh hưởng tiêu cực. Đồng thời, chênh lệch lãi suất giữa Việt Nam và Mỹ, áp lực tỷ giá và sự mất giá của đồng VND cũng là những yếu tố làm giảm sức hấp dẫn của thị trường đối với dòng vốn ngoại. Thêm vào đó, việc thiếu vắng hàng hóa chất lượng và cơ cấu thị trường mất cân bằng cũng khiến chứng khoán Việt Nam gặp khó khăn trong việc thu hút vốn dài hạn.
Không chỉ vậy, kỳ vọng nâng hạng thị trường từ nhóm Cận biên (Frontier) lên Mới nổi (Emerging Market) của Việt Nam liên tục bị trì hoãn. Điều này làm giảm sức hút của thị trường, đặc biệt trong mắt các quỹ đầu tư quốc tế. Dù Việt Nam đã đáp ứng gần như tất cả các tiêu chí của FTSE, việc thiếu các cải cách thực chất vẫn là rào cản lớn để đạt được mục tiêu này.
Triển vọng thị trường năm 2025
Dù năm 2024 kết thúc với nhiều thách thức, các chuyên gia dự đoán năm 2025 sẽ mang lại nhiều biến động nhưng cũng mở ra cơ hội lớn cho nhà đầu tư. Theo báo cáo của VinaCapital, dòng vốn ngoại dự kiến sẽ quay trở lại thị trường chứng khoán Việt Nam khi căng thẳng thương mại Mỹ – Việt giảm bớt và tâm lý nhà đầu tư cải thiện nhờ các biện pháp kích thích kinh tế của Chính phủ.
Tuy nhiên, nửa đầu năm 2025 có thể vẫn sẽ khó khăn khi tăng trưởng GDP dự kiến chậm lại và đồng VND tiếp tục chịu áp lực. Mặc dù vậy, những yếu tố này được kỳ vọng sẽ đảo chiều vào cuối năm, khi các chính sách kinh tế phát huy tác dụng. VinaCapital cũng nhận định rằng sự sụt giảm của thị trường trong giai đoạn này có thể là cơ hội để mua vào, với định giá thị trường hiện tại vẫn ở mức hấp dẫn.
Một động lực lớn khác cho thị trường là kỳ vọng nâng hạng lên nhóm thị trường Mới nổi vào năm 2026. Đây được xem là cột mốc quan trọng giúp cải thiện thanh khoản, thu hút vốn ngoại và đưa Việt Nam vào danh sách các điểm đến đầu tư hàng đầu khu vực.
Nhìn lại năm 2024, bài học lớn nhất với nhà đầu tư cá nhân là tầm quan trọng của việc xây dựng chiến lược đầu tư dài hạn thay vì chạy theo các đợt lướt sóng ngắn hạn. Các chuyên gia khuyến cáo rằng việc chọn lựa cổ phiếu cần dựa trên yếu tố cơ bản và tiềm năng dài hạn, thay vì chỉ nhìn vào diễn biến ngắn hạn trên thị trường.
Ngoài ra, việc cắt lỗ kịp thời và đa dạng hóa danh mục đầu tư cũng là những yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro. Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, nhà đầu tư nên giữ tâm lý thận trọng và kiên nhẫn, tận dụng cơ hội trong những đợt điều chỉnh để tích lũy các cổ phiếu có tiềm năng tăng trưởng.
