0
0
Sau nhiều năm liên tục ghi nhận mức lợi nhuận thuộc nhóm cao nhất ngành chứng khoán nhờ chiến lược đầu tư tự doanh quy mô lớn, CTCP Chứng khoán VIX (HoSE: VIX) có sự điều chỉnh mạnh.
Báo cáo tài chính quý II và 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy bức tranh trái ngược hoàn toàn với những gì doanh nghiệp từng thể hiện: lợi nhuận lao dốc, trong khi những mảng kinh doanh từng được kỳ vọng bù đắp như cho vay ký quỹ vẫn chưa đủ sức cân bằng rủi ro từ danh mục đầu tư.
Lợi nhuận “bốc hơi” vì tự doanh
Quý II/2026, VIX ghi nhận lợi nhuận sau thuế chỉ đạt gần 76 tỷ đồng, giảm tới 93,7% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp lãi hơn 214 tỷ đồng, giảm 87,2%.
Điểm đáng chú ý là doanh thu hoạt động không giảm quá sâu, chỉ giảm khoảng 32%, nhưng lợi nhuận lại lao dốc. Nguyên nhân nằm ở sự đảo chiều của hoạt động tự doanh.
Doanh thu từ tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL) giảm hơn 769 tỷ đồng, còn khoảng 929 tỷ đồng. Đồng thời, khoản lỗ từ FVTPL lại tăng thêm gần 866 tỷ đồng, lên tới hơn 1.128 tỷ đồng.
Điều này phản ánh rõ đặc điểm trong mô hình kinh doanh của VIX, nhất là khi danh mục có nhiều mã cổ phiếu liên quan đến họ Gelex: khi nhóm cổ phiếu này đi lên, tự doanh tạo ra lợi nhuận rất lớn; nhưng khi nhóm cổ phiếu này điều chỉnh, chính danh mục này lại nhanh chóng “ăn mòn” phần lớn kết quả kinh doanh.
Trong bối cảnh tự doanh gặp khó, VIX đẩy mạnh mảng cho vay ký quỹ. Doanh thu từ các khoản cho vay và phải thu tăng hơn 62%, đạt gần 348 tỷ đồng, tăng thêm khoảng 133 tỷ đồng so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, nếu đặt cạnh khoản lỗ phát sinh từ tự doanh lên tới hàng nghìn tỷ đồng doanh thu và chi phí, phần tăng thêm từ hoạt động margin gần như không đủ sức bù đắp.
Ẩn số danh mục tự doanh quy mô rất lớn
Tại thời điểm cuối tháng 6/2026, tổng tài sản của VIX đạt gần 38.600 tỷ đồng. Trong đó, tài sản FVTPL lên tới hơn 20.800 tỷ đồng, chiếm gần 54% tổng tài sản. Các khoản cho vay đạt gần 14.000 tỷ đồng, tương đương hơn 36% tổng tài sản.
Điều này đồng nghĩa gần như toàn bộ tài sản của doanh nghiệp tập trung vào hoạt động có mức độ nhạy cảm rất lớn với diễn biến thị trường. Đặc biệt khi danh mục tự doanh của VIX tập trung khá cao vào nhóm cổ phiếu có liên quan hệ sinh thái Gelex. Trong kỳ vừa qua, nhóm cổ phiếu này bước vào chu kỳ giảm giá mạnh, nhiều mã chia đôi từ đỉnh.
Đây là đặc điểm khác biệt so với nhiều công ty chứng khoán lớn hiện nay khi xu hướng chung là đa dạng hóa danh mục tự doanh, giảm phụ thuộc vào một nhóm cổ phiếu hoặc một hệ sinh thái doanh nghiệp.
Trong 6 tháng đầu năm, VIX đã giảm mạnh quy mô nợ vay. Đến cuối quý II, dư nợ vay ngắn hạn chỉ còn khoảng 4.560 tỷ đồng, giảm gần 6.800 tỷ đồng so với đầu năm, tương ứng giảm gần 60%.
Việc chủ động thu hẹp đòn bẩy giúp giảm áp lực chi phí tài chính và cải thiện hệ số an toàn vốn trong bối cảnh thị trường biến động. Tuy nhiên, việc giảm vay không đồng nghĩa rủi ro đã giảm đáng kể.
Bởi phần lớn tài sản của VIX vẫn nằm trong danh mục FVTPL quy mô rất lớn. Khi giá cổ phiếu biến động mạnh, doanh nghiệp vẫn phải ghi nhận lãi hoặc lỗ theo giá thị trường, khiến lợi nhuận có thể thay đổi rất nhanh giữa các quý. Rủi ro từ cấu trúc tài sản của VIX vẫn là ẩn số.
Giá cổ phiếu VIX đã giảm gần 30%, từ vùng 19.350 đồng xuống còn khoảng 13.750 đồng/cổ phiếu trong 2 tháng qua.
