0
0
Ngày 31/7/2024, Tòa án Tối cao Anh đã ra phán quyết VietJet phải bồi thường hơn 270 triệu USD và tước quyền sở hữu 4 máy bay Airbus trong vụ kiện với FitzWalter Aviation.
Vietjet và cơ chế thuê máy bay JOLCO
Vietjet ký hợp đồng thuê 4 máy bay Airbus từ năm 2018 và 2019 theo cấu trúc JOLCO (Japanese Operating Lease with Call Option) từ các công ty liên kết với FitzWalter Capital.
JOLCO là một cơ chế tài chính phức tạp thường được sử dụng để thuê máy bay thương mại, liên quan đến nhiều bên khác nhau, bao gồm các nhà đầu tư Nhật Bản, người cho vay và hãng hàng không thuê máy bay.
Cấu trúc này cho phép các hãng hàng không như VietJet tiếp cận được các máy bay mới với chi phí ban đầu thấp hơn so với việc mua đứt.
Cụ thể, theo cơ chế JOLCO, giá máy bay được tài trợ bằng sự kết hợp giữa vốn vay và vốn chủ sở hữu. Phần vốn chủ sở hữu được cung cấp bởi các nhà đầu tư Nhật Bản, những người chủ sở hữu thực sự của máy bay và do đó toàn bộ giá máy bay sẽ được tài trợ mà không cần sử dụng vốn tự có của hãng hàng không.
Các nhà đầu tư Nhật Bản trong trường hợp này là các công ty và nhà đầu tư đơn lẻ, đầu tư vào JOLCO để có lợi về thuế. Họ cũng không có chuyên môn hoặc mong muốn tham gia vào hoạt động kinh doanh cho thuê máy bay. Về cơ bản, các nhà đầu tư Nhật Bản không cung cấp máy bay. Vietjet mua mới máy bay từ Airbus và có thoả thuận với bên cho thuê tham gia ngay trước khi giao hàng để tài trợ cho việc mua lại thông qua vốn do các nhà đầu tư Nhật Bản cung cấp (thường là 25% vốn tự có và 75% là tiền vay). Máy bay sau đó được Công ty có mục đích đặc biệt (SPV) cho hãng hàng không thuê hoặc trong trường hợp của Vietjet cho bên cho thuê thuê lại. Thông thường máy bay sẽ được hãng hàng không thuê lại trong thời gian từ 8-12 năm.
Theo cấu trúc JOLCO, SPV nhận các khoản thanh toán tiền thuê theo lịch trình quy định tại hợp đồng thuê với hãng hàng không hoặc bên cho thuê lại nếu hãng hàng không đó trên thực tế là bên thuê lại (như trong trường hợp của Vietjet). Các khoản thanh toán tiền thuê tương ứng với các khoản thanh toán theo lịch trình mà SPV phải trả theo khoản vay mà SPV đã nhận (thường là 75%). Các khoản thanh toán tiền thuê được sử dụng để thực hiện nghĩa vụ trả khoản vay đó.
Trong trường hợp chấm dứt hợp đồng thuê sớm, hãng hàng không có thể phải trả số tiền chấm dứt hợp đồng và tất cả các khoản khác đến hạn theo hợp đồng thuê (hoặc hợp đồng thuê lại nếu có). Các khoản tiền chấm dứt khác nhau sẽ được thanh toán khi chấm dứt, mỗi khoản tương ứng với việc đáp ứng một nghĩa vụ pháp lý cụ thể theo cơ cấu JOLCO. Một dòng tiền chấm dứt tương ứng với việc hoàn trả số dư của khoản vay, một dòng khác tương ứng với việc hoàn trả phần đóng góp của nhà đầu tư Nhật Bản.
Việc JOLCO bị gián đoạn sớm sẽ gây tổn hại rất lớn đến lợi ích kinh tế mà các nhà đầu tư Nhật Bản mong đợi. Do đó, số tiền chấm dứt hợp đồng phải trả khi chấm dứt hợp đồng sớm do bên thuê không trả được nợ sẽ bao gồm số tiền bồi thường cho các nhà đầu tư Nhật Bản. Số tiền chấm dứt cũng bao gồm lợi tức kỳ vọng từ khoản đầu tư vốn cổ phần của các nhà đầu tư Nhật Bản.
Trong thời hạn của JOLCO và trước khi đáo hạn, hãng hàng không có thể có một hoặc nhiều quyền chọn mua khi thực hiện quyền chọn mua, họ có thể mua máy bay. Hãng hàng không không có nghĩa vụ thực hiện quyền chọn mua, nhưng nếu có thì hãng sẽ có nghĩa vụ thanh toán giá quyền chọn mua.
Giá quyền chọn mua bao gồm phần “vốn chủ sở hữu” sẽ là số tiền đủ để hoàn trả khoản đầu tư vốn cổ phần ban đầu của các nhà đầu tư Nhật Bản, cộng với lợi tức đầu tư đã được thỏa thuận trước cho các nhà đầu tư.
Trong trường hợp mặc định, nếu hãng hàng không không thực hiện quyền chọn mua, hãng phải trả một số tiền thanh lý được xác định là Giá trị chấm dứt và trả lại máy bay tuân thủ đầy đủ các điều kiện hoàn trả được quy định trong hợp đồng thuê.
Do đó, về cơ bản, JOLCO là các cơ cấu tài trợ cho việc mua máy bay của hãng hàng không. Nếu mọi việc diễn ra theo đúng kế hoạch, là hãng hàng không sẽ trả tiền thuê (lãi vay và gốc) trong vài năm, sau đó mua máy bay thông qua quyền chọn mua. Hãng hàng không có thể nhận được lợi ích từ sự tăng giá máy bay (vì giá trong quyền chọn mua là cố định) hoặc có thể giảm bớt áp lực giảm giá khi hợp đồng hết hạn và trả lại máy bay.
Sự khắc nghiệt của Luật chơi quốc tế
Đại dịch COVID-19 bùng phát vào đầu năm 2020 đã giáng một đòn mạnh vào ngành hàng không toàn cầu. VietJet Air cũng không ngoại lệ, khi lệnh phong toả tại nhiều thành phố của Việt Nam khiến hãng phải ngừng bay và hoàn tiền vé cho khách hàng.
Các hạn chế chỉ được dỡ bỏ vào đầu năm 2022. Trong hoàn cảnh đó, VietJet đã tìm cách đàm phán hoãn các khoản thanh toán với các bên cho thuê và nhà tài trợ vốn. Ngày 27/5/2021, Hãng đã đề nghị Natixis, bên cho vay máy bay hỗ trợ gia hạn tất cả các khoản thanh toán đến hạn ngày 30/6/2021.
Natixis yêu cầu Vietjet cung cấp 2 yêu cầu hoãn riêng biệt. Dù vậy Covid không qua nhanh như hãng hàng không mong đợi, bởi vậy đến tháng 8/2021, Vietjet tiếp tục yêu cầu gia hạn nợ đến 2023, chấp nhận lãi suất cao hơn. Bên cho vay chấp thuận nguyên tắc hoãn 12 tháng cho đến tháng 6/2022, dù vậy Vietjet được yêu cầu phải thanh toán toàn bộ khoản đến hạn tháng 6/2021 chưa thanh toán hoặc một phần lãi chưa trả cộng lãi cam kết tăng thêm.
Đến 8/9/2021, Vietjet đồng ý lãi suất tăng thêm cho Natixis và yêu cầu một khoảng thời gian kéo dài hơn đến tháng 9/2022 để thanh toán khoản phải trả trước mắt và gia hạn phần còn lại thêm 2 năm. Bên cho vay không đồng ý.
Dù sau đó Vietjet đồng ý với đề nghị của Natixis nhưng hãng này đã gửi thông báo chấm dứt cho thuê 2 máy bay tới Vietjet. Tương tự là BNP với 2 máy bay còn lại.
Các Thông báo chấm dứt do Natixis cung cấp và sau đó là BNP – đã chấm dứt việc cho thuê Máy bay theo Hợp đồng thuê lại và Hợp đồng thuê chính, có hiệu lực ngay lập tức theo Điều 19.1 của Hợp đồng thuê lại và Hợp đồng thuê chính. Ngày chấm dứt trong mỗi trường hợp là ngày của Thông báo chấm dứt. Lý do mà các bên cho vay đưa ra thông báo chấm dứt là VietJet không thanh toán tiền thuê vào thời điểm quy định được coi là Sự kiện vi phạm theo điều khoản của Hợp đồng thuê lại, số tiền còn nợ do tiền thuê chưa thanh toán đối với 4 máy bay là 8 triệu USD.
Như đã đề cập, hậu quả của việc JOLCO bị gián đoạn gây tổn hại rất lớn cho Vietjet.
(Còn tiếp)
Theo: Financial Review, Vlex
