0
0
“Vạn hốt triều thiên” – bức tranh dài hơn 17 mét, được xem là quốc bảo của Trung Quốc – khắc họa khung cảnh hàng nghìn người dân và quan lại nghênh đón vua Càn Long tại Tô Châu. Tác phẩm không chỉ là minh chứng cho sự phồn thịnh của xã hội Thanh triều mà còn là một di sản nghệ thuật hiếm hoi phản ánh tinh thần và trật tự thời đại.
Bức họa về Càn Long – tinh hoa hội họa dân gian và cung đình giao thoa
Theo The Paper, “Vạn hốt triều thiên” (tạm dịch: “Hàng vạn hốt triều về thiên tử”) hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Tam Hiệp (Trùng Khánh), sau khi được Bảo tàng Thiên Tân cho phép mượn triển lãm. Đây là lần đầu tiên bức tranh rời khỏi nơi lưu giữ chính thức, kết quả của hơn hai năm thương thảo giữa hai đơn vị bảo tàng.
Bức tranh mô tả cảnh tượng hoàng đế Càn Long (1711–1799) trong chuyến tuần du đến Tô Châu, nơi hàng nghìn quan viên và dân chúng đổ ra đường đón rước. “Hốt” là tấm gỗ các quan thường cầm khi chầu vua, biểu trưng cho lòng trung thành và sự tôn kính. Cái tên “Vạn hốt triều thiên” vì thế mang ý nghĩa hàng vạn người cùng hướng về thiên tử.
Điều đặc biệt là dù lấy chủ đề về Càn Long, bức họa lại không khắc họa chân dung nhà vua. Thay vào đó, tác giả tập trung vào bức tranh toàn cảnh: dòng người tấp nập, lễ nghi rườm rà, và khung cảnh thiên nhiên bao quanh. Theo nhà nghiên cứu Vương Kỳ Việt – người phụ trách triển lãm, tác phẩm không do họa sĩ cung đình vẽ mà là một tác phẩm dân gian đặt hàng bởi Phạm Dao, hậu duệ của một đại thần thời Tống, nhằm cung tiến cho hoàng đế.
Bức họa được vẽ trên lụa từ thanh – loại vải quý hiếm và đắt đỏ, chỉ giai cấp thượng lưu mới có thể sử dụng. Màu sắc được pha chế từ bột vàng, đá lam và khoáng chất tự nhiên, khiến cho gam màu vẫn tươi sáng sau gần 300 năm. Tổng cộng hơn 2.000 nhân vật được thể hiện, mỗi người cao chưa đến 3 cm nhưng có nét mặt, động tác, và phục trang riêng biệt, thể hiện kỹ thuật tả thực đạt đến trình độ tinh xảo hiếm có.
Ngoài đoàn người, tác phẩm còn ghi lại nhiều địa danh nổi tiếng của Tô Châu như núi Linh Nham, đình Phóng Hạc, lầu Thính Tuyết… Tất cả đều được khắc họa chính xác theo vị trí thực, phản ánh sự tỉ mỉ và hiểu biết sâu sắc về địa lý của người họa sĩ.
Hành trình bảo tồn “Vạn hốt triều thiên” – di sản quý từ thời Càn Long
“Vạn hốt triều thiên” từng trải qua hành trình lưu lạc đáng chú ý. Khi Phổ Nghi – vị hoàng đế cuối cùng của triều Thanh – còn sống trong Tử Cấm Thành, ông đã đóng dấu triện lên tranh và bí mật đưa ra khỏi cung dưới danh nghĩa ban thưởng cho thân nhân. Sau khi bị buộc rời khỏi hoàng cung năm 1924, Phổ Nghi mang theo nhiều báu vật, trong đó có bức họa này.
Một thời gian sau, tác phẩm được bán cho một nhà sưu tập tại Thiên Tân, rồi được Bảo tàng Thiên Tân mua lại. Từ đó đến nay, bức tranh được bảo quản nghiêm ngặt, trở thành “linh hồn” của bảo tàng và là một trong những quốc bảo không được phép xuất cảnh của Trung Quốc.
Sự kiện mang “Vạn hốt triều thiên” đến Trùng Khánh triển lãm được giới chuyên môn đánh giá là dấu mốc đặc biệt trong công tác bảo tồn di sản văn hóa cổ. Ngoài giá trị nghệ thuật, bức họa còn có ý nghĩa lịch sử sâu sắc khi phản ánh trật tự lễ nghi, quan hệ giữa vua và dân cũng như tinh thần thời đại Càn Long – một trong những giai đoạn thịnh trị nhất của Trung Hoa phong kiến.
“Vạn hốt triều thiên” không chỉ là một kiệt tác hội họa mà còn là tấm gương phản chiếu thời đại Càn Long – khi Trung Hoa đạt đến đỉnh cao quyền lực và thịnh vượng. Dưới góc nhìn lịch sử, tác phẩm là minh chứng cho khả năng giao thoa giữa nghệ thuật dân gian và tinh thần cung đình, cho thấy sức sống bền bỉ của văn hóa Trung Hoa qua hàng thế kỷ. Hơn ba trăm năm trôi qua, bức họa vẫn tiếp tục kể câu chuyện về quyền uy, trật tự và vẻ đẹp phồn hoa của một đế chế đã từng rực rỡ trong lịch sử nhân loại.
